.

امام زمان شناسی

جلسه چهارم  96.9.1

(استاد گرامی زهره بروجردی)     

هوالرئوف


قال اميرالمؤمنين (ع) :

«وَ أَدْنَى‏ مَا يَكُونُ‏ بِهِ‏ ضَالًّا أَنْ لَا يَعْرِفَ حُجَّةَ اللَّهِ فِي أَرْضِهِ وَ شَاهِدَهُ عَلَى خَلْقِهِ الَّذِي أَمَرَ اللَّهُ بِطَاعَتِهِ وَ فَرَضَ وَلَايَته» [1]«كمترين چيزي كه موجب ضلالت مي‌شود اين است كه  انسان حجت خدا در زمين و شاهد او بر مردم را نشناسد. همان كسي كه خداوند به اطاعت او امر كرده و ولايت او را واجب نموده است.»‌

مرز بين ضلالت و هدايت بي‌معرفتي يا معرفت نسبت به امام (ع) است و اگر معرفة‌الامام براي ما حاصل مي‌شود ، از ضلالت و گمراهي به دور مي‌مانيم.

اميرالمؤمنين (ع) امام را با سه عنوان به ما معرفي كردند: امام «حجة الله »‌است و خداوند به واسطه او با ما احتجاج مي‌كند، «شاهد» است و همه امور زندگي ما را نظاره مي‌كند،‌«ولي»‌است و بايد ولايت او را بر خودمان پذيرا باشيم.

در دعاي ندبه مي‌خوانيم: « خَلَقْتَهُ‏ لَنَا عِصْمَةً وَ مَلَاذاً» « خدايا ! تو امام زمان (ع)‌ را خلق كردي تا موجب حفظ ما، و پناهگاه ما باشد.»

وجود مقدس ولي عصر (عج) حصن حصين و قلعه محكمي است كه گويا با پذيرش ولايت او در دارالاسلام قرار مي‌گيريم، و در پرتو معرفت و ولايت ايشان ، از همه شرور و آفاتي كه در مسير سلوك تهديمان مي‌كند در امان مي‌مانيم.

« وَ أَقَمْتَهُ لَنَا قِوَاماً وَ مَعَاذاً، » « خدايا ! تو امام زمان (ع) را در بين ما قائم كردي تا قوام ما به واسطه قيام او باشد، و او را وسيله‌اي قرار دادي كه از همه شرور به او پناهنده شويم.»‌

با شناخت امام عصر (ع) ديگر در زمره ضالين نيستيم، و با پذيرش ولايت حضرت، در پناهگاه قرار مي‌گيريم و خود به خود از انواع شرور و آفات سالم مي‌مانيم.

براي درك بهتر و عميق‌تر از ارتباط با امام عصر(ع) ، مي‌خواهيم اين امر را بررسي كنيم كه آيا ما بايد سراغ اماممان برويم يا امام زمان (ع) به سراغ ما مي‌آيند؟

در روايتي كه حضرت رسول اكرم صلي الله عليه و آله امام زمان (عج) را معرفي مي‌كنند، مي‌فرمايند:‌ » أَشْبَهُ النَّاسِ بِي‏ فِي‏ شَمَائِلِهِ‏ وَ أَقْوَالِهِ‏ وَ أَفْعَالِه‏»‌[2] « او شبيه‌ترين است به من، هم در صورت ، هم در گفتار و هم در رفتار.»

خداوند در قرآن مي‌فرمايد: «لقد جائكم‏ رسول‏ من‏ أنفسكم‏»  « پيامبري از خودتان به سوي شما مي‌آيد.» نيازي نيست شما سراغ پيامبر برويد. او بر شما و زندگي شما وارد مي‌شود.

 بنا به فرمايش اميرالمؤمنين (ع) پيامبر (ص) طبيب دوّاري است كه در انتظار بيمار نمي‌ماند، او پزشك دوره گردي است كه خودش به سراغ دردمندان مي‌رود. پيامبري كه « من‏ أنفسكم» است، جان شماست، گويا بدون او از زندگي و حيات حقيقي برخوردار نيستيد.

عمري كه بي‌حضورش بگذشت اهل دل را

                                                             ماند به جوي بي‌آب يا تن كه جان ندارد

ولي عصر (عج) شبيه‌ترين مردم به رسول الله است. بنابراين حضرت دائم سراغ شيعيانش رفته و منتظر مراجعه آنها نمي‌شود.

البته افراد بايد پذيراي امامشان باشند و ولايت او را قبول كنند تا در زندگي خود از مصونيت خاص برخوردار شوند.

گروهي با ترويج تفكري نادرست شيعيان را از زمان ظهور ترسانده‌اند، و آنچه از قيام ولي عصر (ع) ترسيم مي‌كنند خونريزي‌هاي فراوان و از دم تيغ گذراندن بسياري از مسلمانان است.!

امام زمان (عج) اشبه الناس به پيامبر (ص) است. قرآن كريم پيامبر را صاحب «خلق عظيم» معرفي مي‌كند: « لَعَلَى‏ خُلُقٍ‏ عَظِيمٍ‏ ». در جاي ديگر مي‌فرمايد: « وَ ما أَرْسَلْناكَ‏ إِلاَّ رَحْمَةً لِلْعالَمينَ »[3] « و تو را جز رحمتى براى جهانيان نفرستاديم. » پيامبر (ص) وجودي سراسر رحمت است، تا آنجا كه پس از فتح مكه دشمناني كه دستشان تا مرفق به خود مسلمانان آلوده بود بخشيد و فرمان عفو عمومي صادر كرد.

حضرت رسول (ص) خلق عظيم دارد، تا جايي كه محاسن اخلاقي و كمالات وجودي‌اش قابل توصيف نيست. از سوي ديگر رحمه للعالمين است و شدت رأفت را نسبت به امت خود دارد.

بر اين باوريم كه امام عصر (ع) شبيه‌ترين خلق به پيامبر (ص) است. بنابراين همان سيره را خواهند داشت. در زمان ظهور بناي حضرت بر عفو و بخشش است و تنها با كساني قتال مي‌كنند كه در برابر ايشان موضع گيري كرده و كافر حربي باشند.

اميرالمؤمنين (ع) در روايتي شخصيت همه معصومين را معرفي مي‌كنند و مي‌فرمايند:‌» لَيْسَ مِنْ مُؤْمِنٍ يَمْرَضُ إِلَّا مَرِضْنَا بِمَرَضِهِ وَ لَا يَحْزَنُ إِلَّا حَزِنَّا بِحُزْنِهِ‏ وَ لَا يَدْعُو إِلَّا أَمَّنَّا لِدُعَائِهِ‏ وَ لَا يَسْكُتُ إِلَّا دَعَوْنَا لَه‏ »[4] «هيچ مؤمني نيست كه بيمار شود مگر اين كه ما با بيماري او بيمار مي‌شويم، هيچ مؤمني غصه‌دار و محزون نيست مگر اين كه ما هم با او همدرديم و محزونيم ، و هيچ مؤمني دعا نمي‌كند مگر اين كه ما برايش آمين مي‌گوييم و ساكت نمي‌شود مگر اينكه ما براي او دعا مي‌كنيم.»

امام عصر (عج) در روايتي مي‌فرمايند: « أُنْهِيَ‏ إِلَيَ‏ ارْتِيَابُ‏ جَمَاعَةٍ مِنْكُمْ فِي الدِّينِ وَ مَا دَخَلَهُمْ مِنَ الشَّكِّ وَ الْحَيْرَةِ فِي وُلَاةِ أَمْرِهِمْ فَغَمَّنَا ذَلِكَ لَكُمْ لَا لَنَا وَ سَأَوْنَا فِيكُمْ لَا فِينَا لِأَنَّ اللَّهَ مَعَنَا فَلَا فَاقَةَ بِنَا إِلَى غَيْرِهِ وَ الْحَقُّ مَعَنَا فَلَنْ يُوحِشَنَا مَنْ قَعَدَ عَنَّا »[5]

« به من خبر رسيده است بعضي از شما در دين خود و در مورد  اولياي امورتان (يعني امام زمانتان ) به ترديد افتاديد. اين امر ما را مغموم كرده است ، به خاطر شما غصه مي‌خوريم نه براي خودمان. خدا با ما است، نيازي به غير او نداريم. حق با ما است، و اگر كسي از ما كناره‌گيري كند به وحشت نمي‌افتيم»‌

امام زمان (ع) امام حاضر ناظر است و همواره از همه امور زندگي ما  اطلاع دارد. اگر در مورد توجه حضرت نسبت به خودمان ترديد كنيم، موجب مغموم شدن اماممان مي‌شويم. جهالت ما نسبت به شاهد و ناظر بودن حضرت ، و شك ما در اينكه امام (ع) ولايت و سرپرستي زندگي ما را بر عهده دارد، قلب ولي عصر (ع) را به درد مي‌آورد.

قال اميرالمؤمنين (ع) : « أَ أَقْنَعُ مِنْ نَفْسِی بِأَنْ یقَالَ هَذَا أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ وَ لاأُشَارِكُهُمْ فِی مَكَارِهِ الدَّهْرِ » اميرالمؤمنين (ع) در نامه‌شان به عثمان بن حنيف مي‌فرمايند: « آيا به اين قانع باشم كه به من اميرالمؤمنين گفته شود ، و با مردم در سختي‌هاي روزگار شريك نشوم؟»

اين مطلب تنها در مورد  اميرالمؤمنين (ع) نيست . قانون ولايت  اين است كه هر امامي با رعيت خود در گرفتاريها همراه باشد.

اگر به اين باور برسيم كه ولي عصر (ع) در مشكلات كنار ما هستند، در برابر سختي‌هاي زندگي رنجور و ناتوان نمي‌شويم، و با احساس حضور امام (ع) مشكلات را فراموش مي‌كنيم.

شكند اگر بسويي به فداي چشم مستت

                                                             سرِ خُم مي‌ سلامت شكند اگر سبويي

« قُلْتُ لِلرِّضَا ع ادْعُ اللَّهَ لِي وَ لِأَهْلِ بَيْتِي فَقَالَ أَ وَ لَسْتُ‏ أَفْعَلُ‏ وَ اللَّهِ‏ إِنَ‏ أَعْمَالَكُمْ‏ لَتُعْرَضُ‏ عَلَيَّ فِي كُلِّ يَوْمٍ وَ لَيْلَة »[6] عبدالله بن امان مي‌گويد: روزي به امام رضا (ع) عرض كردم لطفاً من و اهل بيتم را دعا كنيد. حضرت فرمودند: « آيا اين كار را نمي‌كنم؟ ( اين كار هميشگي من است ) به خدا قسم شب و روز اعمال شما به ما عرضه مي‌شود.»‌

طبق فرمايش امام رضا (ع) اعمال ما بر امام زمان (عج) عرضه مي‌شود، و حضرت از امور ظاهري و باطني ما خبر دارد. هر معصيت و هر عمل خلاف اخلاقي كه از ما صادر شود دل اماممان را به درد مي‌آورد.

از سوي ديگر هر گاه توفيق خيري نصيبمان مي‌شود، از رذائل فاصله مي‌گيريم و به فضائل اخلاقي متصف مي‌شويم، باور داريم مورد توجه اماممان بوديم و شامل دعاي خير حضرت شده‌ايم.

« اللَّهُمَّ إِنَّ شِيعَتَنَا خُلِقَتْ مِنْ شُعَاعِ أَنْوَارِنَا وَ بَقِيَّةِ طِينَتِنَا وَ قَدْ فَعَلُوا ذُنُوباً كَثِيرَةً اتِّكَالًا عَلَى حُبِّنَا وَ وَلَايَتِنَا فَإِنْ كَانَتْ ذُنُوبُهُمْ بَيْنَكَ وَ بَيْنَهُمْ‏ فَاصْفَحْ‏ عَنْهُمْ‏ فَقَدْ رَضِينَا وَ مَا كَانَ مِنْهَا فِيمَا بَيْنَهُمْ فَأَصْلِحْ بَيْنَهُم‏ »[7] سيدبن طاووس مي‌گويد: شبي در سرداب از امام زمان شنيدم كه مي‌فرمودند:‌ « خدايا ! همانا شيعيان ما از شعاع نور ما و زيادي گِل ما خلق شدند. شيعيان ما گناهان زيادي را انجام دادند و به محبت و ولايت ما اتكال داشتند. ( به ما اميد داشتند و مي‌دانستند نمي‌گذاريم در گناه بمانند) خدايا ! اگر گناهاني كه انجام دادند حق الله است آنها را ببخش و اگر گناهشان حق  الناس است همين جا بينشان صلح و آشتي برقرار كن. »

به محضر ولي عصر (عج) عرض مي‌كنيم:

مولاي ما ! شرمنده‌ايم كه گناهان و معاصي فراوان داريم، و اماممان اينگونه مهربان و بزرگوار از آبرويش نزد خداوند مايه مي‌گذارد تا براي ما گنهكاران آبرو بخرد.

آقاي ما ! آموخته‌ايم كه در زندگي محافظت و عصمت ما از گناه و خطا ، به عهده وجود مقدس شماست. و آموخته‌ايم اصلاح ارتباط ما با خدا و خلق خدا در گرو ارتباط با شماست.

ما همچون كودك بازيگوشي هستيم كه در بازار شلوغ دنيا، دائما از پدرش فاصله مي‌گيرد و به تماشاي مغازه‌ها سرگرم مي‌شود.

مولا جان ! نگذاريد دستمان را از دست شما بيرون بكشيم و با غفلت و سرگرم شدن به امور مادي ، از شما دور شده و در اين دنيا گم شويم.

ياريمان كنيد تا رابطه‌مان را با شما روز افزون كرده و همه ساعات و آفات زندگي را با نام و ياد شما سپري كنيم.

دعايمان كنيد كه قوي‌ترين زلزله‌هاي حوادث روزگار هم نتواند موجب كم شدن ارتباط ما با اماممان گردد، و هيچ كس و هيچ چيز دست ما را از دست شما جدا نكند.

آقا جان ! باور داريم كه شما لحظه به لحظه به امور ما توجه داريد و همواره برايمان دعا مي‌‌كنيد.

ياريمان كنيد حجابها و موانع بين خود و شما را برطرف كنيم تا بتوانيم دعاهاي اماممان را دريافت كنيم.

آن زمان است كه با لذت و افتخار مي‌گوييم:‌

هر دمش با من دلسوخته لطفي دگر است

وين گدا بين كه چه شايسته انعام افتاد

شما همواره لطف و انعامتان را به سوي ما روانه مي‌كنيد ، دعا كنيد در برابر احسان‌هاي دائمي شما غافل و ناسپاس نباشيم و بار شرمندگي را بر دوش نكشيم.

 

اللهم صل علی محمد و آل محمد و عجل فرجهم


[1] بحار الأنوار (ط - بيروت) ،ج‏66 ،ص 17

[2]  كمال الدين و تمام النعمة، ج‏1 ،ص 257

[3] سوره مباركه انبياء ، آيه 107

[4] بحار الأنوار (ط - بيروت) ،ج‏26 ،ص 140

[5] ُ ُ بحار الأنوار (ط - بيروت) ، ج‏53 ،ص 178

[6] الكافي (ط - الإسلامية)،ج‏1 ،ص 219

[7] بحار الأنوار (ط - بيروت) ،ج‏53،ص 302