.

اسم رب

معنای کلمه رب: مصلح، سید، مربي،صاحب،وجوددهنده ،مالک، پرورش دهنده، زیاد کننده و به کمال رساننده. رب ازصفات ذات وصفات  فعل خداونداست

رب عبارت ازمالكي است كه به امور بنده اش رسيدگي ميكندواين مالكيت حقيقي است ونه اعتباري كه مااز نظر امور اجتماعي چيزي را به خود اختصاص ميدهيم .

اين چنين مالكيت درمعرض زوال ونابودي است اما مالكيت خداوند هيچگاه منفك ازتدبيروتنظيم امورمملوك نيست .

مقام رب مقام غني محض است وكليه موجودات محتاج مقام ربوبي هستند.

بعضي از اوليا،رب را اسم اعظم ميدانند

يارب زكرم مرانمودي ايجاد /                         پرورده خويش رانمودي امداد/

اندر همه حال ذكر يا رب گويم/                      تا رب كٌندم ازغم دوزخ آزاد/ 

با اسم رب از خدای سبحان انتظار داریم که در خواستها به مرور صورت گیرد، یعنی خدا رب است و به تدریج بندگان را از نقص به کمال میرساند و به تدریج امور بندگان رااصلاح ميكند  ومحاسن بندگان رازیاد میکند.

ربوبیت حضرت حق اقتضای این امور را دارد.

یا من هو رب کل شی: ای خدایی که پرورش همه امور و موجودات و اصلاح آنها را به عهده گرفته ای.

با دامنه ربوبیت خدای سبحان در دعای جوشن بیشتر آشنا میشویم. در فراز های 26 و 54 بطور کامل دامنه  ربوبیت تشریح شده است.

یکی از بزرگان میفرماید:رب و بر، عكس هم هستند ولی دامنه بِر، در رب نهفته است. بِر یعنی خیر بسیار گسترده.

خدای سبحان کارش پرورش ابرار است، ابرار موجوداتی هستند که خیر کثیر دارند ومحدود در زمان و مکان نیستند.

سوره هل اتی خصوصیات ابرار را ذکر کرده است.ابرار اشتیاق شدید به خدا دارند و این اشتیاق ،هرگز قطع نمی شود.

خداوند در حدیث قدسی میفرماید: ابرار شوق طولانی نسبت به من دارند ولی شوق من به آنها بیشتر است.

ابرار اصحاب الیمین هستند پس خدای سبحان موجودات پر برکتی را پرورش میدهد که در دنیا و آخرت براي خود وسايرين، پر برکت هستند .

خدای سبحان صدیقین را پرورش می دهد، کسانی که مبالغه در صدق دارند و در نیت، گفتار و اعمال صادق هستند.

یا رب الصدیقین و الاخیار،انعمت علیهم.

صدیقین شهدا، صالحین و نبیین هستند.

اخیار خمیره شان بر خوبی وخيرریخته شده است.

 

 

یا رب الجنة والنار: ای خدایی که جنت و نار را پرورش دادی.

خدای سبحان  امور نیستی را پرورش نمیدهد(نار)؛ پس چرا نار، فراق و نیستی كه سوزش ونبستي است، را پرورش داده است؟

بنابراين عبارت را اینگونه معنی میکنیم، ای خدایی که پرورش دهنده سوزش فراق بندگانت هستی یعنی هرچه وصل بیشتر است ما بیشتر به کاستیهاونيستي خود پی میبریم.  پس سوزش، اشتیاق انسان نسبت به خداي بی نهایت است و همین اشتیاق سوزآور است.

یا رب الصغار والکبار: ای خدایی که پرورش دهنده کوچکها و بزرگها هستی.

صغار و کباری که در وجود ماست .یعنی کوچکترین نکته مثبتی که در وجود ما هست او پرورش داده است.

یا ایها الذین لم تقولون مالا تفعلون. ای مردم چرا چیزی را به خودتان نسبت میدهید که فاعلش خداست .این گناه بزرگی است. در توحید افعالی، فاعل همه کارهای مثبت خدای سبحان است.

پس ای خدایی که خصلتهای کوچک ما را هم تو پرورش می دهی یعنی همه فضایل اعم از کوچک و بزرگ را خدا پرورش میدهد.

معنی دیگر: صغار با کبار فرق دارد.علما، کبارقوم هستند. ای خدایی که توده مردم و علمارا تو پرورش میدهی،صغار را به کبار می رسانی وبزرگ می کنی.

یا رب الحبوب و الثمار: ای خدایی که پرورش دهنده دانه و میوه هستی. حبوب آن دانه ای است که هنوز به فعلیت در نیامده.یک استعداد نهفته ذخیره شده.خداوند این استعداد نهفته را به فعلیت میرساند.

در وجود ما دانه ها و ملکات مختلف کاشته شده اما خداست که آنها را پرورش می دهد. و وقتی دانه تبدیل به ثمره شد باز هم نگهداری و پرورشش به عهده اوست. خدا،عامل سلامت ثمره و انتقال به آن دنیا ست. انسان در حد دانه ریز است و استعداد نهفته داردو در حد دانه میتواند رشد کند.

ای خدایی که محبتها را تو پرورش میدهی بعضی محبتها را از دلم بیرون کن(محبت دنیا) و بعضی محبتها را افزایش بده . پس خدایاتو حب به عمل خیر را در وجودم افزایش بده.

ثمره اعمال را هم خدای سبحان پرورش می دهد.

 

یا رب الانهاروالاشجار ای خدایی که پرورش دهنده نهر ها ودرختها هستی. هر عالمَی نهر جداگانه دارد در عالم جبروت، نهر ها به گونه ای ودر عالم لاهوت به گونه ای دیگر است.

ولی اجمالا کار خدا پرورش نهر های بهشتی است. در بهشت نهر هایی است که خوشبو است و نهر هایی که از شیر است و طعم آن تغییر نمیکند. ونهر هایی از شراب که برای نوشندگان ایجاد لذت میکند و نهرهایی از عسل تصفیه شده.

ای خدایی که دایما نهر تشکیل میدهی .

ای خدایی که تو پرورش دهنده معارف وعلومی.

ویژگی نهر این است که ساکن نمی ماند بلکه جریان دارد پس انسان دنبال علم، توقف ندارد و مرتب در مسیر کمال است و این عدم توقف در آن دنیا بصورت نهرجلوه گرميشود.

انسان ها به فطرت اصلی شان تربیت میشوند.

خمر و شراب به معنای معارف است هر چه انسان بنوشد مست تر میشود.

اینکه در عسل شفا قرار داده شده به دلیل وحی است که به زنبور عسل شد و ثمره آن ارتباط ، شفا است.

ای خدایی که دایم شجره پرورش میدهی.شجره طیبه، شجره ای که اصلها ثابت و فرعها فی السماء است. شجره ای که به مقام طمأنينة واستقرار رسیده ونشانه هایش رو به عالم بالاست. شجره ای که دایم الثمره است نه در یک فصل خاص.

شیخ مفید مربوط به 1000 سال پیش است ولی هنوز میوه میدهد پس در شجره طیبه،  میوه دادن مربوط به حیات جسمانی نیست.

شجره زقوم مربوط به خدای سبحان نیست و خدای سبحان رب آن نیست.

شجره.... پیامبر واهل بیت سلام الله علیهم است

یا رب الصحاری والقفار: ای خدایی که صحرا و مکان خالی را پرورش میدهی!

ما بايد صحرا وسرزمين وجود خودرا آماده كاشت وبذر الهي بكنيم .

صحاری نسبت به آنچه او کاشته است و قفار مربوط به خودمان و جاهای خالی است.

یا رب البراری والبحار

بِر به معنای خشکی و عالم اجساد و بحر به معنی دریا و عالم ارواح است.

ای خدایی که جسم وجسد وبدن ما را تو پرورش میدهی !

این مرکب وجسم ما در دریای روح قرار دارد. پس پرورش روح ما هم به دست توست.

خداي سبحان میداند در روح و جسم ما چه می گذرد.

خدا جسم را پرورش میدهد تا مرکب خوبی برای روح باشد.

ای خدایی که روح را تو پرورش میدهی.

او روح را از عالم ماده جدامی کند وغرق در جمال خودش می نمايد وهمچنين روح را در دریای جلال خودش نيزشناور میکند.

خدا جسم را نيزتربیت کرد که ويژگيهاي سگ و خوک راپيدا نكند، وچهره باطني او مسخ نشود وشهوات وغضب خويش را درمسير صحيح بكار برد.

یا رب الیل و النهار:

لیل: نزول ما ازعالم عليابه  عالم سفلي است

نهار:صعود ما از عالم سفلي به عالم عليا است.

يعني هر کدام از ما یک صعود ویک نزول داریم.

خدایا، تو پرورش مرا به عهده گرفتي که چگونه صعود و نزول کنم. خدایا تو مرا به عالم تاریک ماده آوردی ولی توصيه فرمودي كه دنيا  تجارتخانه است.

ای خدایی که تو وسایل عروج ما را از عالم ماده  به سوی خودت، فراهم کردی.

یا رب الاعلان والاسرار: ای خدایی که پرورش دهنده امور مخفي وآشكار هستي ......

 

 

یا رب الشهر الحرام:ای خدایی که خالق شهر الحرام هستي.

از ماه شوال مردم آماده حج میشوند.رجب هم که عمره خاصی را داراست،ولی باطن شهرالحرام این است که در آن مبارزه تعطیل است زیرا ماههای وصول است.

انسان در محضر حق آنقدر مست لقا میشود که دشمنی نمبیند. ای خدایی که زمان های وصول را تو پرورش میدهی.

یا رب البلد الحرام: ظاهرا بلد الحرام مکه است. آنقدر مکه امن است که از یک محدوده ای حرام حساب میشود. سارق و قاتل هم در امان است.

باطن بلد الحرام و مسجد الحرام، قلب انسان کامل(پیامبر) است ولی بلد الحرام وجود مقدس خود پیامبر است که امنیت بخش همه است.

یا رب الرکن والمقام: کعبه چهار رکن مغربی،یمانی،شامی و حجرالاسود دارد.

باطن این ارکان اصول ایمان،توحید،نبوت،امامت و ولایت است. ای خدایی که تبیین و تصدیق این چهار رکن  را در دل بندگانت قرار میدهی.

مقام:قدمگاه حضرت ابراهیم(ع)؛ ای خدایی که یک رد پا در تاریخ به جا گذاشتی.

ای خدایی که به قدمها جاودانگی می بخشي

و این جاودانگی در نتیجه موحد بودن ابراهیم(ع)،بوجود آمد. این جایگاه آنقدر معتبر است که شرط صحت قبولی اعمال حاجی  نماز خواندن درپشت آن مقام  است.

رکن یمانی کنار مستجار است و بوی امیرالمومنین(ع) در آنجا به مشام میرسد.رکن یمانی همان امامت است.

یا رب المشعرالحرام: ای خدایی که مشعر را تو پرورش میدهی.

مرحوم سبزواری میفرمایند، مشعر می تواند همان مشعر باشد که حاجی بعد از عرفات دنیا را به چشم سنگریزه ناچیز میداند و این سنگریزه ها علیه شیطان بکار میرود.

شاید هم مشعر علامت شعور آدمهاست پس مشعر اعم از مشعر و عرفات است.

ای خدایی که در عرفه، انسان با شعور  تربيت ميكني.

یا رب المسجد الحرام: مسجدالحرام نسبت به بیت الحرام، نسبت سینه به قلب است. قلب در سینه قرار دارد پس مسجد الحرام محدوده ای است که بیت الحرام را در خودش جای داده است.

یا رب الحل والحرام: ای خدایی که تو حلال و حرام را تعیین میکنی، خدای سبحان قبیح را حلال نمی کند و حلال را حرام نمی کند.

ای خدایی که تو پرورش دهنده حلال ها هستی خدایا مرا متصف به حسن وحلالها کن و از هر گونه قبحی وحرامي دور فرما.

یا رب النور والظلام: ای خدایی که پرورش دهنده نور هستی، حالا اگر کسی این نور را نپذیرفت ظلمت را در او قرار میدهی(ظلمت یک امر عدمی است یعنی نبود نور) ای خدایی که  نورانیت ها را پرورش می دهی، نورانیت مرا پرورش بده. ای خدا یی که روز به روز فقر انسان را نسبت به خود پرورش می دهی.

ظلام در اینجا شاید به معنی مثبتش باشد، یعنی خداوندفقر رادر وجودمن اثبات می کند.

( خدا که پرورش دهنده تاریکی نیست)این فقر، فقر ماست.

ما ممكن الوجودیم و لذا لحظه به لحظه نیازمند واجب الوجود هستیم.

یا رب التحیته والسلام:ای خدایی که پرورش دهنده تحیتی.

تحیت آن سلامی است که با آن زنده میشویم. خدایا تو پرورش دهنده هر حیات و سلامتی هستی؛ مرا هم مظهر اسم سلام قرار ده. یعنی دیگران از دستم، و زبانم و افکارم در سلام وسلامتي باشند ومن عامل ایجاد مرض وبیماری روحي وجسمي دربين اطرافيان نباشم.

یا رب القدرة بالانام: ای خدایی که پرورش دهنده قدرت در بین مخلوقات هستی. خداوند خودش صاحب قدرت است، مخلوقش را هم صاحب قدرت قرار می دهد.

خدای قدیر، بنده قدیر پرورش میدهد.