.

مجموعه مباحث سبک زندگی

برگرفته از کلاس سبک زندگی استاد بروجردی- تابستان 94

 

در سبك زندگي اسلامي وتعامل انسان باخود، بايد به نكات زير توجه كرد:

١-تفكر و انديشيدن

يك ساعت تفكر با ارزشتر از  هفتاد سال عبادت است

بنابراين تفكر يك عبادت دايمي وباطني است واصل عبادت قصدقربت ونزديك شدن به حق وگذر سالم است پس كويا با تفكرصحيح به قرب حق واصل خواهيم شد.

فكر،حركت ازيك مبدا به يك مقصد وسيري پنهاني است كه اكثر مردم ازآن غافلند.

بنابراين در سبك زندگي اسلامي، تفكر درعملي كه درپيش روخواهيم داشت حرف اول را ميزندسپس عمل واجراي صحيح اعمال شود.


٢-تدبر يعني دُبُر وپشت وباطن هرچيزي را ديدن

مثلا حرفي كه زده ميشود،حرف خوبي است اما وقتي به بازدهي وباطن حرف توجه ميشود،عوارضي داردكه بايد ازگفتن آن پرهيز شود.

پيامبرص فرمود:بپرهيزيداز اينكه كاربدون تدبر انجام دهيد. « اياك ان تعمل عملا بغيرتدبر»
كاربدون تدبر يعني عدم توجه به عواقب امور.


٣-يادگيري علم نافع.

گاهي افراد تفكر وتدبر دارند اما بدليل نداشتن علم ويادگيري كافي ، عملكرد او نتيجه بخش نيست .

روايت ميفرمايد: غُد عالما اومتعلما واياك ان تكون لاهيا ومتلذذا صبح كن درحاليكه شاگرد باشيد يا معلم باشيد وبپرهيز ازاينكه عياشي كني واوقات را به سرگرمي بگذراني.

ويادر روايت ديگر ميفرمايد :فان حضور مجلس عالم افضل من حضور الف جنازه ومن عياده الف مريض

اگرقصد حضور درمجلس عالم راداشته باشيد وشركت كنيد ويادبگيريد ،ازشركت درتشييع جنازه هزار فرد وعيادت هزار مريض باارزشتر است وافضليت دارد.

پس اين دانستنيها درگوشه گوشه زندگي ما موثر است زيرا علم نور است وروشنايي ميبخشد.

پيامبر(ص) ميفرمايند :من براي تعليم وياددادن فرستاده شدم .

علم واقعي، چون آب روان است ودر زندگي جريان ميابد وحتماعمل را بدنبال خواهد داشت.


٤-جدّ وجهد 

در زندگي اسلامي جد وجهد وتلاش، جايگاه خاصي دارد ،تلاش مورد سفارش اولياء است .

الزموا جِّدوالاجتهاد خودرا به تلاش كردن ملزم كنيد.

ما چيزي به نام فراغت نداريم .قران ميفرمايد: فاذا فرغت فانصب وقتي ازكاري فارغ شديد به كارديگر بپردازيد.

عيب زندگي ما سستي وكسالت است .

لازمه مسلماني زندگي كردن ،جد وجهاد است.

اياك والكسل ازكسالت وبي حوصلگي بپرهيزيد 

دوست دارد يار اين آشفتگي            كوشش بيهوده به از خفتگي


-5پرهیز از غصه خوری

درزندگي اسلامي چيزي به نام غصه خوري نداريم يعني اسلام چنان فرد را بزرگ تربيت ميكند كه قدرت مقابله با كاستيهاي زندگي رادارد.

اميرالمومنين (ع) درغررالحكم ميفرمايند:غصه ها، وجودانسان را تنگ ميكند وموجب ميشود افاضات الهي را نپذيرد ،و سعه وجودي نداشته باشد.

وبا غصه قابليت دريافت رحمات الهي رانخواهدداشت زيرا غصه ها انسان را مچاله و پيچيده در هم وتوانمنديها را بلوكه ميكند .

در روايت ديگر ميفرمايد:

دل بيمار،غصه خور است زيرا به خدا سوء ظن دارد ،توكل ندارد،از رحمت خدا غافل است و....درحاليكه خداي سبحان به انسان قدرت تسخير مشكلات را داده است سخرلكم مافي السموات والارض.

ما فقط حق غصه خوردن بر مصيبت حضرت اباعبدالله ع راداريم كه آنهم موجب انبساط خاطر ميشود.


٦-ديد زيبا

انسان در زندگي باصحنه هاي خوش وناخوش روبرو ميشود اما اگر بخواهد سبك زندگيش را اسلامي كند،بايد بداند كه خوشيهاي ما فضل خداست ومن مستحق آن نيستم زيرا خوشي را عطا فرمود كه ميزان شكر ومصرف صحيح مارا محك بزند وناخوشيهارا وسيله تطهير ما قرارداد تا بسياري از رذايل بوسيله تازيانه مشكلات ازما جدا شود .


٧-اشتياق به بهترينها وكمال طلبي 

اميرالمومنين (ع) فرمودند:بصيرترين افراد كسي است كه چشمان او بدنبال خيرات است وروزبه روز موجودي خودرا مملوازخير ميكند وبه خيركم قانع نيست .

چنين فردي سعادتمند است  وسبك زندگي اسلامي را سرلوحه خود قرار ميدهد.

مسلمان حقيقي هرگز نميگويد من اهل خير نيستم وفلاني از من به خيرشايسته تر است زيرا استعداد انجام آن راهم از دست ميدهيد .

خير وشر هركدام اهلي دارد،وقتي خير را ترك كنيد،خود را از اهليت خير ساقط كرده ايد.

پس درسبك زندگي اسلامي "ازما كه گذشت" مفهومي ندارد ومادرهرحال قدرت بر هرنوع تغييري داريم .


٨-امور نادرست را ناچيز نبينيم.

اميرالمومنين ع ميفرمودند: بالاترين گناهان نزد خدا گناهي است كه نزد انجام دهنده گناه ، كوچك جلوه كند .

مابايد باوركنيم كه در نظام عالم بسيارپر اهميت وتاثيرگزار هستيم بگونه ايي كه شايد يك دروغ ما، مانع نزول باران شود .

چنانجه يك فضله موش ميتوانيد ديگ صدنفره برنج را نجس وغير قابل مصرف كند.


٩- تلاش كنيم بواسطه ازديادخوبيها، محبوب ديگران واقع شويم .

اميرالمومنين (ع) فرمودند: طلب كن اموري راكه وقتي انجام ميدهي مورد مدح ديگران قرارگيري يعني خيراتت راچنان گسترده كن كه الگوي مردم قرار گيري وآنان ازتو تعريف كنند.

وازطرفي وقتي صفت شگفت وممدوحي درتو پيداشود ،دهها صفت شگفت انگيز ديگر هم كسب خواهي كرد و بيشتر مقبول مردم خواهي شد واين مقبوليت،نعمت است گرچه هدف اصلي كسب رضايت خداي سبحان است اما خداوند قلبهاي مردم را به سمت تو متمايل ميكند.


١٠-درسبك زندگي اسلامي بايد از هركاري كه موجب ذلت ما ميشود،پرهيز كنيم .

كاري نكنيم كه مرتبا مجبور به عذرخواهي شويم زيرا به عزت ما آسيب وارد ميشود.

اميرالمومنين (ع) ميفرمايد: پرهيز كنيد ازهرامري كه وقتي آشكارشود ،به فاعل آن نقص وارد ميشود ومورد تحقير قرارميگيرد.

يادگيري ،آراستگي ظاهري وباطني ، نظم ،شاكربودن،خوش بيني،اميدواري.....گوياي عزت انسان است .


١١-پرهيز از خبث باطن وشيطنت باطني 

پرهيز از بدجنسي در زندگي اسلامي بسيارمهم است .

امام علي فرمودند:اياك وخبث الطويه 

بپرهيزيد ازاينكه مخفيات وجود شما پيچيده وخبيث باشد
مثلا به فردي در مورد مشكلي وخلافي هشدار داده شده ولي او به هشدار توجه نكرده ومرتكب آن خلاف شد ونتيجه ذلت آور آنرا ديد، حال انساني كه بدجنسي باطني دارد ،بابت آن بلا خوشحال ميشود وميگويد حقش بود،من به او تذكر داده بودم. در صورتيكه سبك زندگي اسلامي به ما ميگويد براي او دعا كنيد كه بلاياي وارده مرتفع شود وما حق بدجنسي باطني نداريم زيرا خدا عليم به ذات الصدور است وممكن است بابت بدجنسي باطني كه منجر به عملي نشده مارامورد عقوبت وعذاب قرار ندهد اما حتما مورد سوال وعتاب قرار ميدهد .


١٢-در زندگي اسلامي نه فقط رفتارواعمال فرد بايدمورد مراقبه قرارگيرد بلكه بايد ذهنيت او هم جهت درست پيدا كند

يعني همانطور كه نسبت به اعضاءو جوارح ظاهري خود مراقبه دارد ،بايد نسبت به افكار ودرون ونيات خودهم مراقبه داشته باشد.

ان السمع والبصر والفواد كل اولئك كان مسئولا 

ضمير ناخوداگاه ماهيچ امري را شوخي نميگيرد،اگر افكار نامناسب را دردل راه دهيم، در دراز مدت آن فكرعينيت مي يابد .

بطورمثال مانبايد نسبت به آينده خود واطرافيان سوء الظن داشته باشيم ، نگرانيهاي نادرست وتدبيرهاي نابجا كاردرستي نيست وبه نگاه زيبابيني ما لطمه وارد ميكند.

تا زمانيكه گرفتاري پيش نيامده حق نگران شدن نداريم وبايدمراقبه فكري داشته باشيم تا به ذهن خطورنكند اما وقتي مشكلات پيش آمد،آنوقت به لطف واستعانت از خداي سبحان  تدبير ميكنيم .


١٣-در سبك زندگي اسلامي توقع نداشتن ازخلق نقش بسيار مهمي دارد.

روايت ميفرمايد:تمام خيردر قطع توقع ازخلق است .

ما گاهي از افراد توقع داريم فلان امر رابداند، فلان خدمات رابرساند، فلان ميزان محبت را بكند، فلان رسيدگي مادي راداشته باشد واين توقعات گاه از همسر است ،گاه از فرزند است گاه از پدر ومادراست ،گاه از دوستان است، گاه از معلم وشاگرد است و همگي آنها مذموم ومورد نهي واقع شده زيرا با اياك نستعيني كه هر روز درنماز بارها وبارها تكرار ميكنيم منافات دارد.

وقتي ما ازخلق توقع داريم ،خداي معين اعانتش را برميدارد ونشاط وشادابي از زندگي مارخت برمي بندد.

انسان گاهي از مردم توقع شعور وفهم دارد وميگويد چرا فلان حرف مرا نميفهمد اما وقتي قرار است توقع از خلق منتفي گردد همين مقدار را هم نبايد انتظار داشت .


١٤-درزندگي اسلامي بايد ازامور بيفايده پرهيز كرد

امام علي (ع) فرمودند: لايشتغل بمالا يعنيك  به چيزي كه براي تو فايده ندارد مشغول نشو 

ما بايد اكثريت اعمالي كه انجام ميدهيم ويا گفتاري كه از دهانمان بيرون ميايد ،فايده ايي برآن مترتب باشد چنانچه بعضي از وسواسهاي نظافتي بيفايده ومذموم است ،خواب بيش از اندازه ،مشاهده فيلمهاي بي محتوا، بسياري ازحرفهاي نامربوط وتجسسهاي بيجا .......همه وهمه جزو رفتارهاي است كه توسط اميرالمومنين مورد مذمت قرارگرفته است .

درقيامت سه صندوق درمقابل انسان قرار ميدهند :

ا-صندوق حسنات كه بابت آن خوشحال ميشود 

٢-صندوق معاصي كه بابت آن ناراحت ميگردد 

٣-صندوق خالي وبيفايده كه بابت آن حسرت ميخورد.


١٥-پرهيز از تفاخرو تكاثر در سبك زندگي اسلامي بسيار مهم است.

ما حق هيچگونه فخر فروشي حتي در زمينه عبادات خود هم نداريم زيرا نميدانيم كد اخلاص درآن لحاظ شده است ياخير ونقاد اصلي (خداي سبحان)روي امور معنوي ما ارزش گذاري ميكند يا خير .

خدا فقط اعمال خير را از متقين ميپذيرد وما نميدانيم جزو متقين هستيم ياخير. 

امور مادي هم كه بطريق اولي قابليت فخر فروشي ندارد وعاقل به امر پست وفاني و زودگذر افتخار نميكند.


١٦-پرهيز ازادعا

ادعا كار منافق است ودرسبك زندگي اسلامي ادعا كردن راهي ندارد.

البته انسان توانمنديهايي دارد اماهمه اين قابليتها توسط خداوند به انسان اعطا ميشود واو حق ندارد امور را به خود نسبت دهد.وتنها منافق است كه اصلاحات را به خود نسبت ميدهند وميگويند انا نحن مصلحون 

فرديكه ادعا ندارد،تربيت خوب فرزندش،علم فراوانش ، توفيق بندگيش،مديريت صحيح منزل ومحل كارش و.....همه را به خداي سبحان نسبت ميدهد.


١٧-درسبك زندگي اسلامي بايد حساب وكتاب الهي را باور كنيم

يعني بطور دايم حسابرسي خودرا به عهده گيريم ومعطل حساب پاياني نباشيم 

كسانيكه درقيامت معطل حساب نميشوند، دردنيا محاسبه داشته اند.

حضرت موسي بن جعفر (ع) فرمودند: كسي كه خود را محاسبه ميكند ،سود ميبرد .

بنابراين پيشامدهاي اطراف زندگي رامحاسبه كنيم مبادا مادرآن مقصر بوده ايم .

همه امور حساب دارد وبي مبالاتي وسهل انگاري درهيچ امري جايز نيست .پرفسور حسابي ميگفت: من ١٣زبان دنيارا بررسي كردم وچيزي به نام "ولش" درآن مشاهده نكردم .

ما در مورد مردم ريزبيني نبايد داشته باشيم اما درمورد اعمال خود بايد ريزبيني دقيق داشته باشيم .


١٨-در زندگي اسلامي بايد برنامه وسياست گذاري داشته باشيم

با توكل برخدا وبا توكل بر تدبير خداي سبحان ، براي زندگي خودبرنامه ريزي كنيم .

در روايت ميفرمايد : اگر كسي خودرا سياست نكند وبرنامه ريزي نداشته باشد، خودراضايع كرده است.

آيه الله حسن زاده  فرمودند: من تابحال بيش از ١٠٠كتاب نوشته ام واينها بدليل برنامه ريزي براي نفس است كه نفس را مشغول كنم تا شيطان برايش تدبير نكند ودر زمين خالي زباله نريزد .


١٩-مابايد درزندگي اسلامي خودرا مقاوم باربياوريم .

لوس كردن موجب ضربه خوردن درزندگي اجتماعي وشخصي وعدم تحمل ناملايمات ميشود.

ساختمان وجودي ما بايد ضد زلزله ساخته شود متاسفانه درساختار جامعه ،صبر بسياركمياب است درحاليكه مسلمان بايد صبور ومتحمل ودرمقابل مشكلات مقاوم  باربيايد.

خانم امين اصفهاني يكي از فرزندانشان را ازدست دادند واستاد شان سه روز براي تدريس به منزل ايشان نرفتند.خانم امين پيغام دادند چرا براي درس نيامديد؟استاد گفتند:من خجالت كشيدم شما مصيبت زده ايد .

خانم امين گفتند :من از خدا خجالت كشيدم كه سه روز دانشي فرا نگرفته ام.

پس درسبك زندگي اسلامي مقاومت،جزو اصول لاينفك زندگي است 

 

٢٠-پناهندگي به خداونددرمقابل آزارخلق

درقل اعوذبرب الناس ودرپناهندگي ،قدرت خودرا به ميدان نياورده ايم بلكه پناهنده به اقدرالقادريني شده ايم كه حلال مشكلات ودفع كننده آسيبها وتربيت كننده خلق است .

بسياري ازمشكلات زندگي بدليل عدم تربيت مناسب است كه بواسطه پناهندگي زباني وعملي با سهولت مرتفع ميشود.


٢١-درزندگي اسلامي بايد الويتها رادرنظر گرفت

 مثلا گاهي لازم است چيزي كه دردين بسياربرآن تاكيد شده است ،رها كنيم وبه يك امر مهم ديگر بپردازيم علما به اين امر تزاحم اخلاقي ميگويند.

فردي به نام زكریا ابن آدم از اصحاب امام رضا(ع) ميگويد: روزي امام رضا ازشب تا صبح با من حرف زدند تا نمازصبح شد يعني ایشان نمازشب نخواندند. (مفاتيح الحيوه ص٣٤١)

يادرحديث حقيقت اميرالمومنين (ع) ،  كميل ميگويد :آنقدر اين گفتگو ادامه پيدا كرد كه صبح طلوع كرد (ونماز شب نخواندند) .

ويا در روايتي ديگرزني خدمت پيامبر رسيدو گفت همسرم با من زندگي نميكند وفقط مشغول عبادت است ، پيامبر عصباني به سراغ همسر زن (عثمان بن مظعون)رفتند درحالي كه اومشغول نماز بود،فرمودند: دين من دين اعتدال است ومن به رهبانيت مبعوث نشدم وهركس مرادوست دارد بايد به روش من عمل كند.

بنابراين اگربه نمازشب توصيه شده ايم اما بيداري درشب موجب اذيت خانواده ميشود،  درروزهم ميتوان قضاي نماز شب رابجا آورد.

پس درتزاحم امور بايد بتوانيم اهم ومهم را تشخيص دهيم زيرا نمازشب قضا دارد اما ايذاء مومن قضا وجبران ندارد .

به فرموده امام صادق (ع) عاقل كسي است كه ازبين دوخوب ،خوبتررا انتخاب كند ودربين دوبد بدتر راترك كند.


٢٢-در زندگي اسلامي بايد فوري عذرخواهي مقصر راپذيرفت واجازه ندهيم تحقير شود

امام صادق (ع) فرمود: اگرمومن چيزي ازشما درخواست كرد،براي او چندعذر آماده كن قبل از اينكه اوبه شما جواب منفي دهد  واگرجواب منفي داد فوري عذراورا بپذيريد

يعني اگر ازمومني درخواست داشتيد احتمال بدهيد كه به دلايل مختلف نتواند خواسته شمارا برآورده كند واگردراين زمينه عذري ودليلي آورد،عذر اورابپذيريد.


٢٣-درسبك زندگي اسلامي نسبت به يكديگر سخت گيري نكنیم

به ميزانيكه ما با مردم رفق ومدارا داشته باشيم ،پيامبر (ص) دعايمان ميكند.

پيامبرص فرمود: خدايا هركس با امت من آسان بگيرد تو با او آسان بگير!

رفق يعني راه آمدن و جلوگيري ازشكاف.هرچقدر بااطرافيان راه بياييم خداباماراه ميايد.

پس اساس بر رفق است گرچه اين امر نبايد موجب عبور ازخطوط قرمز و بنيادهاي اعتقادي شود.


٢٤-در سبك زندگي اسلامي لطف ديگران را كم نبينيم و الا جزء گناهكاران محسوب ميشويم

پيامبر (ص) فرمود: كافي است براي گنه كاربودن قومي ،كم حساب كردن عطاياي مردم.

بطور مثال مهماني رفتيد،نحوه پذيرايي ازمردم را تحقير ميكنيد و يا فردي درحال موعظه واطعام معرفتي است ومابيانات اورا بي ارزش بدانيم .دراينصورت مرتكب گناه خواهيم شد


٢٥-درزندگي اسلامي به يكديگر هديه بدهيد و محبت ايجاد كنيد

حضرت موسي بن جعفر (ع) : تهادوا وتحابوا هديه بدهيد ومحبت ايجادكنيد. هديه كينه هارا ازبين ميبرد

پيامبر (ص) فرمودند: اگر به من پاچه گوسفندي هديه داده شود،قبول ميكنم .

البته درهديه دادن نبايد چشم و هم چشمي باشد ويا از واجبات عدول كرد. بطور مثال پرداختهاي واجب مثل خمس وزكات داده نميشود ولي هداياي سنگين ميدهند ويا حق كارگر داده نميشود ولي به ديگران هديه ميدهند

در روايات ميفرمايند: ردّ هديه واحسان كار چهارپا است ومربوط به كسانيست كه قوه ادراكشان پايين است.  اما گاهي هديه ميدهند كه درازاء آن باج بگيرند ويا فرد را بخرند دراينصورت رد هديه اشكالي ندارد.


٢٦-درسبك زندگي اسلامي بايدخير رساني داشته باشيم

صدقه دادن وخدمات رساني به خانواده واطرافيان، هفتاد بلا رادور ميكند.

پيامبر(ص) فرمود :هركارخيري صدقه است وهر انفاقي كه مومن درحق خودش وخانواده وهمسر واهلش انجام ميدهد، صدقه نوشته ميشود.

بنابراين اگرتعليم وتعلم انجام ميدهي ويا براي خانواده وقت ميگذاري ويابه همسر محبت ميكني وياهرچيزي كه با آن آبرويتان حفظ ميشود و....همه براي شما صدقه محسوب ميشود كه هفتاد بلا را از شما دور ميكند.گرچه اگرخدمات رساني شما به خلق الله مشتمل بر منت وتحقير كردن آنان باشد،تمام اعمال حسنه ازبين رفته است .

صدقه بهتراست سرّي وپنهاني صورت گيرد نه علني كه عامل تحقير افراد دربين جمع باشد.

درصدقه دادن بايد باخدا معامله كنيد.

پيامبر (ص) فرمود: بهترين شما،بهترين براي اهل خانواده است ومن بهترين شما براي

خانواده ام هستم .

پس در زندگي اسلامي  ملاك بهتر بودن افراد تنها خدمات رساني به بيرون ازخانواده نيست بلكه درقران ابتدا ذوي القربي و اقربا آمده سپس مساكين وفقرا....

 

 








محتوای مرتبط