.

 

 
چكيده تفسير زيارت جامعه كبيره استادگرامي خانم زهره بروجردي    (جلسه 49)  السَّادَةُ الْوُلَاةُ و الذادة الهداة
 

« السَّادَةُ الْوُلَاةُ »

*«ساده» جمع سید به معنی رئیسی است که فرمانش در میان دیگران مطاع باشد.

*عرب براي کسی که فرمانبرانی دارد گرچه آنها هاشمي و علوي نباشند لقب سيّد را به كار مي‌برد.

*معنای دیگر سید: در بهترین‌ها، برترين‌ها و فضيلتهاي بي‌شمار است.

* سيّد مالك افرادي است كه تحت تصرف او هستند.

* تربیت کننده و مربی است.

* سید کسی است که اذیتهای دیگران را راحت تحمل می‌کند.

* سیّد کسی است كه علو و مرتبت بلندي دارد كه حقیقت آن علّو ادراک نمی‌شود.

* سيّد در معناي ولاة: والی اَولی به تصرف است یعنی بیش از دیگران حق تصرف دارد. مثلا برای ازدواج دختر اجازه‌ی ولی لازم است یعنی پدر بیشتر از دختر حق تصرف در زندگی او دارد.

«السلام عليكم السَّادَةُ الْوُلَاةُ » شما حضرات معصومين بزرگواراني هستيد که ریاست بندگان برشماست و برترین‌های خیرات هستید و پرورش دهنده‌ی خیر هستید و بندگان مومن هرگونه تصرفی را به شما واگذار می‌کنند.

چرا در این فراز حضرات معصومین را « السَّادَةُ الْوُلَاةُ » می‌دانیم؟ خداوند سبحان به حضرات معصومین مقام ولایتی عطا کرده است که به هیچ یک از جهانیان عطا نکرده است.

سیادت حضرات معصومین تنها بر ظاهر عالم ماده نیست بلکه آنان بر قلوب افراد حاکمند.  حاکمیت بر دلها آخرت بندگان را تامین می‌کند. آنکس که دل در گرو دیگری دارد بر همان راهی می‌رود که دلدار او رفته است و چون حضرات معصومین در مسیر رضایت حقند، و بندگان دلداده‌ي آنها پس بندگان در همان مسيري مي‌روند كه دلدار مي‌رود.

نقطه‌ی خال لبت مرکز و ما پرگاریم               همه سرگشته در آن دایره‌ی رخساریم

سیادت حضرات معصومین از قلب شروع می‌شود و بر اعمال و اقوال و حركات تأثير مي‌گذارد.

یکی از شارحان زیارت جامعه می‌گوید: سیاده حضرات معصومین تنها بر خوشی‌هاي زندگی روزمره‌ی انسان نیست بلکه آنها بر آلام و دردها سیادت دارند زیرا بسیاری از بیماری‌ها سبب کمال و رشد است و حضرات معصومین چون از حقیقت این کمال آگاهند، حاکم بر بیماری‌های فردند.

اگر سیّد را به معنای تفوق در خیرات ذكر كنيم، باید بگوئیم هر خیری از بندگان صادر می‌شود از ناحیه‌ی حضرات معصومین است و اگر سید به معنای مربی باشد دائماً در حال پرورش بندگان هستند اگر کسی خود را از پرورش ایشان محروم کند خود را از سیادت آنها محروم كرده است. سیادت آن‌ها بر کل عالم است و مدبّر و مربی کل عالمند.

در آیه 55 سوره مبارکه مائده آمده است: «إِنَّما وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذينَ آمَنُوا الَّذينَ يُقيمُونَ الصَّلاةَ وَ يُؤْتُونَ الزَّكاةَ وَ هُمْ راكِعُون» « سرپرست و ولىّ شما، تنها خداست و پيامبر او و آنها كه ايمان آورده‏اند؛ همانها كه نماز را برپا مى‏دارند، و در حال ركوع، زكات مى‏دهند.» که به گفته‌ی  بسیاری از علما این آیه در شأن امیرالمومنین(ع) و به تبع اولاد ایشان است.

و در آیه‌ 6 سوره مبارکه احزاب می‌گویند: «النَّبِيُّ أَوْلى‏ بِالْمُؤْمِنينَ مِنْ أَنْفُسِهِم»

در آخرین قسمت توضيح « السَّادَةُ الْوُلَاةُ » باید بگوئیم پیامبر(ص) در روایات متفاوت گفته‌اند:« أَنَا سَيِّدُ وُلْدِ آدَمَ وَ لَا فَخْرَ »1  و در جای دیگر گفته‌اند: « أَنَا سَيِّدُ الْأَنْبِيَاءِ وَ عَلِيٌّ سَيِّدُ الْأَوْصِيَاء»2  و چون بندگان به سیادت پیامبر(ص) راضي باشند به دنبال آن به سیادت فرزندان او و ولایت حضرات معصومین هم راضي هستند.

«الذَّادَةِ الْحُمَاة» «سلام بر حمایت کنندگان حقوق بشر»

حماة جمع حامی است و حامی به معنای حمایت کنندگان و پشتیبان است.

ذادة جمع ذائد به معنای منع، طرد و دور کردن است.

خداوند سبحان در قرآن کریم سوره‌ی 28 آیه23 از این کلمه استفاده کرده است. «وَ لَمَّا وَرَدَ ماءَ مَدْيَنَ وَجَدَ عَلَيْهِ أُمَّةً مِنَ النَّاسِ يَسْقُونَ وَ وَجَدَ مِنْ دُونِهِمُ امْرَأَتَيْنِ تَذُودانِ قالَ ما خَطْبُكُما قالَتا لا نَسْقي‏ حَتَّى يُصْدِرَ الرِّعاءُ وَ أَبُونا شَيْخٌ كَبيرٌ » « و هنگامى كه به(چاه) آب مدين رسيد، گروهى از مردم را در آنجا ديد كه چهارپايان خود را سيراب مى‏كنند؛ و در كنار آنان دو زن را ديد كه مراقب گوسفندان خويشند(و به چاه نزديك نمى‏شوند؛ موسى) به آن دو گفت: «كار شما چيست؟ (چرا گوسفندان خود را آب نمى‏دهيد؟!)» گفتند: «ما آنها را آب نمى‏دهيم تا چوپانها همگى خارج شوند؛ و پدر ما پير مرد كهنسالى است(و قادر بر اين كارها نيست.)!»

این آیه به داستان حضرت موسی اشاره دارد آنگاه که دختران یعقوب از گوسفندان خود حمایت می‌کردند.

در این فراز « حماة» به این معنا است که حضرات معصومین حمایت لازم را از بندگان بر عهده دارند.

حضرات معصومین دفاع کنندگان از دین خدای سبحانند. اگر دفاع حضرات معصومین نبود دین پایدار نمی‌ماند. حمایت و دفاع حضرات معصومین از دین سبب می‌شود که اعداء دین آسیبی به دین وارد نکنند.

نقش حضرات معصومین به اذن حق این است که آنها به اذن حق از دين هر نوع حفاظتي را بر عهده دارند اگر كسي مشرك شود خود را از دین سالم دور کرده است. دین سالم از هر نوع دسترسی درامان است، اصلاً کلمه‌ی حماة تفسیر عبارت «ذادة» است. یعنی همان‌گونه که ذائد به معنی طرد کننده است حامی نيز در همین معنی به کار رفته است.

بعضی گفته‌اند این هر دو کلمه در یک معنی به کار رفته است. حضرات معصومين در مسیر سلوک دائم انسان را تحت الحمايه‌ي خود قرار مي‌دهند و به ما خدمات رسانی دارند؛ آنان سنگ زیر پای سالک را بر می‌دارند و چاله‌های اعتقادی او را پر می‌کنند و مانع تیرهايي هستند که افراد را تهدید می‌کند. در حقیقت حضرات معصومین دو طرد در حفاظت دین انجام می‌دهند: طردی از سوی دوستان و طردی از سوی دشمنان. طرد از دوستان آن است که حضرات معصومین عقاید باطل و اعمال زشت را از دوستان خود دور می‌کنند و درباره‌ی دشمنان طرد آنها به گونه‌ای است که به آنان اجازه نمی‌دهند تا در محدوده‌ی پسند و رضایت حضرت حق وارد شوند. «إِلاَّ مَنْ خَطِفَ الْخَطْفَةَ فَأَتْبَعَهُ شِهابٌ ثاقِبٌ»3  « مگر آنها كه در لحظه‏اى كوتاه براى استراق سمع به آسمان نزديك شوند، كه«شهاب ثاقب» آنها را تعقيب مى‏كند.»

نمونه‌ای از دفاع حضرات معصومین در زندگی سید حمیری دیده می‌شود. گفته‌اند: سید حمیری فردی ناصبی بوده که روزی به لطف حق چشم دلش گشوده می‌شود و متنبه می‌گردد و مستبصر می‌گردد، سید حمیری شیعه می‌شود و زمانی که مرگ او فرا رسید و در بستر احتضار خوابید و خاندان ناصبی‌اش بر گردش جمع شدند، در بستر احتضار صورت حمیری شروع به سیاه شدن کرد خانواده‌اش زبان به ملامت او درکشیدند که اين عاقبت شیعه شدن است. حمیری در همان حال به وجود مقدس امام صادق(ع) متوسل شد و بعد از توسل صورت حمیری از نقطه‌ای در صورت شروع به سفید شدن کرد و حمیری  در همان حال جان داد او در اوج سپیدی از دنیا رفت.

حمايت ديگر حضرات معصومين از مومنين آن است كه زیادی خوبیها و خیرات خود را به حساب دوستانشان می‌ریزند.

روایت مي‌گويد: حضرات معصومین نصف ثواب اعمالشان را به مومنین اختصاص می‌دهند.

روزی پیامبر(ص) بر امیرالمومنین(ع) وارد شدند در حالیکه بسیار خوشحال بودند و بر ایشان سلام کردند و علی(ع) جواب داد و گفتند: یا رسول الله! چرا امروز خوشحالید!

پیامبر(ص) فرمودند: محبوب من! نور چشم من! آمده‌ام تا به تو بشارت دهم که جبرئیل بر من فرود آمد و گفت: خدای سبحان بر تو سلام می‌رساند و می‌گوید برو به علی بشارت بده که شیعیان علی چه مطیع و چه معصیت کار اهل بهشتند.

علی به سجده افتاد و دستان خود را به طرف آسمان بلند کردند و فرمودند: همه‌ی عالمیان شاهد باشند که من نصف عباداتم را به شیعیانم هبه کردم.

و حضرت زهرا فرمود: خدایا تو گواه باش من هم نصف حسناتم را به شیعیانم هدیه نمودم.

و امام حسن(ع) فرمود: خدایا تو گواه باش من هم نصف حسناتم را به شیعیانم هدیه نمودم.

و امام حسین(ع) فرمود: خدایا تو گواه باش من هم نصف حسناتم را به شیعیانم هدیه نمودم.

پیامبراکرم(ص) فرمود: شما اهل بیت من که از من کریم‌تر نیستید پس خدایا شاهد باش من هم نصف حسناتم را به شیعیان دادم.

جبرئیل نازل شد و فرمود: خداوند سبحان گفته است، شما اهل بيت ازمن کریم‌تر نیستید حتماً حتماً شیعیان شما را بخشیدم و برای شیعیان علی و دوستانشان اگر گناهانی به اندازه‌ی کف دریا و برگ درختان داشته باشند، می‌بخشم پس حضرات معصومین ذادة هستند یعنی زیادی اعمالشان را به شیعیانشان هدیه مي‌کنند.

وقتی خیرات به سوی افراد روان شود، شر از آنها دور می‌شود .

اثر دیگر « ذادة الحماة» برای دوستانشان این است که راه رسیدن به سعادت را برای آنها فراهم می‌کنند.

مثلا براي یکی از مومنين مشخص می‌کنند که تو به فلان کار علمی مشغول باش و به دیگری می‌گویند در انجام واجبات و ترک محرمات بکوش. این پیامها لازم نیست از زبان امام هر زمان دریافت شود بلکه علماء دین و اهل معرفت می‌توانند پیام رسان ائمه‌ی اطهار باشند.

اثر دیگر آن است که حضرات معصومین ایمان را در قلوب شیعیان محبوب می‌کنند و تسلیم را نزد آنهامحبوب می‌سازند.

« وَ ما كانَ اللَّهُ لِيُعَذِّبَهُمْ وَ أَنْتَ فيهِمْ » « ولى(اى پيامبر!) تا تو در ميان آنها هستى، خداوند آنها را مجازات نخواهد كرد» سنت خداوند سبحان نيست تا امت را عذاب كند در حاليكه پيامبر(ص) در بين آنهاست.

__________
  1- بحارالانوار ج 16ص 325
  2- بحارالانوار ج36 ص 323
  3- سوره مبارکه صافات آیه 10

هديه به پيشگاه مطهر اميرالمومنين علي عليه السلام صلوات
 






محتوای مرتبط