.

 

 
 

نماز حضرت جعفر طیار

در بیان فضیلت و کیفیت و احکام نماز جعفر طیار:

بدانکه این نماز از جمله متواتر است و عامه و خاصه به سندهای بسیار روایت کرده‌اند و مخالفان نیز این نماز را مستحب می‌دانند مگر نادری از ایشان اما اکثر ایشان به اعتبار عداوت باطنی که با امیرالمومنین علیه السلام و اقارب آن حضرت دارند اين نماز را به عباس عمّ پيامبر صلي الله عليه و آله نسبت دادند و بعد از نوافل شبانه روزی نمازی به حسب صحت سند و کثرت ثواب به این نماز نمی‌رسد

 و به سند معتبر از حضرت امام زین العابدین علیه السلام منقول است که چون جعفر طیار برادر حضرت امیرالمومنین علیه السلام از هجرت حبشه مراجعت نمود روزی آمد كه فتح خیبر به دست امیرالمومنین شده بود و حضرت رسول به قدر مسافت یک تیر پرتاب به استقبال او شتافت چون نظر جعفر بر جمال عدیم المثال آن حضرت افتاد مشتاقانه به جانب آن حضرت دوید حضرت او را در بر گرفت و دست در گردن او آورد و ساعتی با او سخن گفت پس بر ناقه غصبا سوار شد و جعفر را ردیف خود ساخت و چون ناقه به راه افتاد حضرت فرمود که: ای جعفر! ای برادر! می‌خواهی بخششی بزرگ کنم نسبت به تو، می‌خواهی تو را عطیه‌ی گرانبها بدهم، می‌خواهی تو را برگزینم، مردم گمان کردند که مال جزیلی از غنایم خیبر به او عطا خواهد فرمود. جعفر گفت: بله پدر و مادرم فدای تو باد، پس حضرت نماز تسبیح را به او تعلیم نمود.

حضرت صادق علیه السلام  فرمود که صفتش این است که آن چهار رکعت است به دو تشهد و به دو سلام و در رکعت اول بعد از حمد «سوره اذا زلزلت» می‌خواند و در رکعت دوم سوره «والعادیات» و در رکعت سوم سوره «اذا جاء نصر الله» و در رکعت چهارم «سوره قل هو الله احد» و در هر رکعت بعد از فراغ از قرائت پانزده مرتبه بگوید «سبحان الله والحمدلله و لا اله الا الله و الله اکبر» و در ركوع همین تسبیح را ده مرتبه می‌گوید و چون سر از رکوع بر می‌دارد ده مرتبه و در سجده‌ی اول ده مرتبه، بعد از سربرداشتن از سجده اول ده مرتبه، در سجده دوم ده مرتبه و بعد از سربرداشتن از سجده دوم پیش از آنکه برخیزد ده مرتبه. در هر چهار رکعت چنین می‌کند که مجموع سیصد مرتبه می‌شود و هزار و دویست مرتبه تسبیح بوده باشد.

و به روایت معتبر دیگر حضرت رسول صلی الله علیه و آله فرموده که اگر هر روز بخواني بهتر است از برای تو از دنیا و آنچه در آن هست و اگر هر روز بخواني گناهانی که در میان دو نماز کرده باشد آمرزیده شود و اگر در هر جمعه بخواني یا در ماهی یک مرتبه یا در سالی یک مرتبه بخواني گناهانی که در میان دو نماز کرده آمرزیده شود و به روایت معتبره دیگر اگر به قدر دریاها و به عدد ریگ بیابان گناه داشته باشد خدا بیامرزد و اگر از جنگ گریخته باشی که بدترین گناهان است خدا تو را بیامرزد

و به روایت دیگر اگر توانی هر روز بخوان و اگر نتوانی هفته‌ای یکبار و اگر نتوانی ماهی یکبار و اگر نتوانی سالی یکبار و اگر نتوانی در عمر خود یکبار بخوان تا خدا گناهان کبیره و صغیره و تازه و کهنه و عمد و خطای تو را بیامرزد.

 اما دعاهايي که در این نماز مستحب است: کلینی به سند معتبر از حضرت صادق‌ علیه السلام روایت کرده است که در سجده‌ی آخر نماز جعفر چون از تسبیحات فارغ شوی این دعا را بخوان: «‌سُبْحَانَ مَنْ لَبِسَ الْعِزَّ وَ الْوَقَارَ سُبْحَانَ مَنْ تَعَطَّفَ بِالْمَجْدِ وَ تَكَرَّمَ بِهِ سُبْحَانَ مَنْ لَا يَنْبَغِي التَّسْبِيحُ إِلَّا لَهُ سُبْحَانَ مَنْ أَحْصَى كُلَّ شَيْ‏ءٍ عِلْمُهُ سُبْحَانَ ذِي الْمَنِّ وَ النِّعَمِ سُبْحَانَ ذِي الْقُدْرَةِ وَ الاَمْرِ اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ بِمَعَاقِدِ الْعِزِّ مِنْ عَرْشِكَ وَ مُنْتَهَى الرَّحْمَةِ مِنْ كِتَابِكَ وَ‌اسْمِكَ الْأَعْظَمِ وَ كَلِمَاتِكَ التَّامَّةِ الَّتِي تَمَّتْ صِدْقاً وَ عَدْلًا صلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِه‏» سپس حاجات خود را ذکر کند و شیخ در مصباح این دعا را روایت کرده است با اين زيادتي «‌سُبْحَانَ ذِي الْقُدْرَةِ وَ الكَرَم سُبْحَانَ ذِي العِزَّةِ وَ الفَضْلِ سُبْحَانَ ذِي القُوَةِ و الطَّوْلِ اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ تا آخر دعا »

 و ایضا شیخ و سید از مفضل بن عمر روایت کرده‌اند که گفت: دیدم روزی حضرت امام جعفر صادق علیه السلام نماز جعفر را به جا آوردند پس این دعارا خواندند: «یا ربِّ یا ربّ» به قدر یک نفس «یا‌اللهُ یا الله» باز به قدر یک نفس «یا رحیمُ یا رحیم» باز به قدر یک نفس «یا رحمنُ یا رحمن» هفت مرتبه «يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ» هفت مرتبه پس اين دعا را خواندند:

« اللَّهُمَّ إِنِّي أَفْتَتِحُ الْقَوْلَ بِحَمْدِكَ وَ أَنْطِقُ بِالثَّنَاءِ عَلَيْكَ وَ أُمَجِّدُكَ وَ لَا غَايَةَ لِمَدْحِكَ وَ أُثْنِي عَلَيْكَ وَ مَنْ يَبْلُغُ غَايَةَ ثَنَائِكَ وَ أَمَدَ مَجْدِكَ وَ أَنَّى لِخَلِيقَتِكَ كُنْهُ مَعْرِفَةِ مَجْدِكَ وَ أَيَّ زَمَنٍ لَمْ تَكُنْ مَمْدُوحاً بِفَضْلِكَ مَوْصُوفاً بِمَجْدِكَ عَوَّاداً عَلَى الْمُذْنِبِينَ بِحِلْمِكَ تَخَلَّفَ سُكَّانُ أَرْضِكَ عَنْ طَاعَتِكَ فَكُنْتَ عَلَيْهِمْ عَطُوفاً بِجُودِكَ جَوَاداً بِفَضْلِكَ عَوَّاداً بِكَرَمِكَ يَا لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ الْمَنَّانُ ذُو الْجَلَالِ وَ الْإِكْرَام»‏ پس حضرت فرمود که: اي مفضل! هر گاه تو را حاجت ضروري  باشد نماز جعفر را بخوان و این دعا را بخوان و حوائج خود را از خدا طلب کن که برآورده می شود انشاء الله .

دعای دیگر بعد از این نماز به روایت شیخ و سید رحمت الله عليهما : «سُبْحَانَ مَنْ لَبِسَ الْعِزَّ وَ تَرَدَّى بِهِ سُبْحَانَ مَنْ تَعَطَّفَ بِالْمَجْدِ وَ تَكَرَّمَ بِهِ سُبْحَانَ مَنْ لَا يَنْبَغِي التَّسْبِيحُ إِلَّا لَهُ جَلَّ جَلَالُهُ سُبْحَانَ مَنْ أَحْصَى كُلَّ شَيْ‏ءٍ بِعِلْمِهِ وَ خَلَقَهُ بِقُدْرَتِهِ سُبْحَانَ ذِي الْمَنِّ وَ النِّعَمِ سُبْحَانَ ذِي الْقُدْرَةِ وَ الْكَرَمِ اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ بِمَعَاقِدِ الْعِزِّ مِنْ عَرْشِكَ وَ مُنْتَهَى الرَّحْمَةِ مِنْ كِتَابِكَ وَ بِاسْمِكَ الْأَعْظَمِ وَ كَلِمَاتِكَ التَّامَّاتِ الَّتِي تَمَّتْ صِدْقاً وَ عَدْلاً أَنْ تُصَلِّيَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ الطَّيِّبِينَ الطَّاهِرِينَ وَ أَنْ تَجْمَعَ لِي خَيْرَ الدُّنْيَا وَ الْآخِرَةِ بَعْدَ عُمُرٍ طَوِيلٍ اللَّهُمَّ أَنْتَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ الْخَالِقُ الرَّازِقُ الْمُحْيِي الْمُمِيتُ الْبَدِي‏ءُ الْبَدِيعُ لَكَ الْكَرَمُ وَ لَكَ الْمَجْدُ وَ لَكَ الْمَنُّ وَ لَكَ الْجُودُ وَ لَكَ الْأَمْرُ وَحْدَكَ لَا شَرِيكَ لَكَ يَا وَاحِدُ يَا أَحَدُ يَا صَمَدُ يَا مَنْ لَمْ يَلِدْ وَ لَمْ يُولَدْ وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُواً أَحَدٌ يَا أَهْلَ التَّقْوَى وَ ياأَهْلَ الْمَغْفِرَةِ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ يَا عَفُوُّ يَا غَفُورُ يَا وَدُودُ يَا شَكُورُ أَنْتَ أَبَرُّ بِي مِنْ أَبِي وَ أُمِّي وَ أَرْحَمُ بِي مِنْ نَفْسِي وَ مِنَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ يَا كَرِيمُ يَا جَوَادُ اللَّهُمَّ إِنِّي صَلَّيْتُ هَذِهِ الصَّلَاةَ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِكَ وَ طَلَبَ نَائِلِكَ وَ مَعْرُوفِكَ وَ رَجَاءَ رِفْدِكَ وَ جَائِزَتِكَ وَ عَظِيمِ عَفْوِكَ وَ قَدِيمِ غُفْرانِكَ اللَّهُمَّ فَصَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ ارْفَعْهَا لِي فِي عِلِّيِّينَ وَ تَقَبَّلْهَا مِنِّي وَ اجْعَلْ نَائِلَكَ وَ مَعْرُوفَكَ وَ رَجَاءَ مَا أَرْجُو مِنْكَ فَكَاكَ رَقَبَتِي مِنَ النَّارِ وَ الْفَوْزَ بِالْجَنَّةِ وَ مَا جَمَعَتْ مِنْ أَنْوَاعِ النَّعِيمِ وَ مِنْ حُسْنِ الْحُورِ الْعِينِ وَ اجْعَلْ جَائِزَتِي مِنْكَ الْعِتْقَ مِنَ النَّارِ وَ غُفْرَانَ ذُنُوبِي وَ ذُنُوبَ وَالِدَيَّ وَ مَا وَلَدَي وَ جَمِيعِ إِخْوَانِي وَ أَخَوَاتي الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِنَاتِ وَ الْمُسْلِمِينَ وَ الْمُسْلِمَاتِ الْأَحْيَاءِ مِنْهُمْ وَ الْأَمْوَاتِ وَ أَنْ تَسْتَجِيبَ دُعَائِي وَ تَرَْحَمَ صَرْخَتِي وَ نِدَائِي وَ لَا تَرُدَّنِي خَائِباً خَاسِراً وَ اقْلِبْنِي مُنْجِحاً مُفْلِحاً مَرْحُوماً مُسْتَجَاباً دُعَائِي مَغْفُوراً لِي يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ يَا عَظِيمُ يَا عَظِيمُ يَا عَظِيمُ قَدْ عَظُمَ الذَّنْبُ مِنْ عَبْدِكَ فَلْيَحْسُنِ الْعَفْوُ مِنْكَ يَا حَسَنَ التَّجَاوُزِ يَا وَاسِعَ الْمَغْفِرَةِ يَا بَاسِطَ الْيَدَيْنِ بِالرَّحْمَةِ يَا نَفَّاحاً بِالْخَيْرَاتِ يَا مُعْطِيَ الْمَسْئُولَاتِ يَا حَسَنَ التَّجَاوُزِ السُؤُلاتِ يَا فَكَّاكَ الرِّقَابِ مِنَ النَّارِ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ فُكَّ رَقَبَتِي مِنَ النَّارِ وَ أَعْطِنِي سُؤْلِي وَ اسْتَجِبْ دُعَائِي وَ ارْحَمْ صَرْخَتِي وَ تَضَرُّعِي وَ نِدَائِي وَ اقْضِ لِي حَوَائِجِي كُلَّهَا لِدُنْيَايَ وَ آخِرَتِي وَ دِينِي و كذا مَا ذَكَرْتُ مِنْهَا وَ مَا لَمْ أَذْكُرْ وَ اجْعَلْ لي ذَلِكَ الْخِيَرَةَ وَ لَا تَرُدَّنِي خَائِباً خَاسِراً وَ اقْلِبْنِي مُفْلِحاً مُنْجِحاً مُسْتَجَاباً لِي دُعَائِي مَغْفُوراً لِي مَرْحُوماً يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ يَا مُحَمَّدُ يَا أَبَا الْقَاسِمِ يَا رَسُولَ اللَّهِ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أَنَا عَبْدُكُمَا وَ مَوْلَاكُمَا غَيْرُ مُسْتَنْكِفٍ وَ لَا مُسْتَكْبِرٍ بَلْ خَاضِعٌ ذَلِيلٌ عَبْدٌ مُقِرٌّ مُتَمَسِّكٌ بِحَبْلِكُمَا مُعْتَصِمٌ مِنْ ذُنُوبِي بِوَلَايَتِكُمَا أَتَقَرَّبُ إِلَى اللَّهِ تَعَالَى بِكُمَا وَ أَتَوَسَّلُ إِلَى اللَّهِ بِكُمَا وَ أُقَدِّمُكُمَا بَيْنَ يَدَي حَوَائِجِي إِلَى اللَّهِ جَلَّ وَ عَزَّ فَاشْفَعَا لِي فِي فَكَاكِ رَقَبَتِي مِنَ النَّارِ وَ غُفْرَانِ ذُنُوبِي وَ إِجَابَةِ دُعَائِي اللَّهُمَّ فَصَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ تَقَبَّلْ دُعَائِي وَ اغْفِرْلِي يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ.»

و اما اقسام اين نماز را در چند مقصد ايراد مي‌نمائيم:

اول آنكه مشهور ميان علما و اقوي اين است كه نماز جعفر را به جاي نوافل شبانه روزي مي‌توان خواند و احاديث بر اين مضامين وارد شده است

دوم روايات وارد شده است و اكثر علما گفته‌اند كه كسي كه ضرورتي و تعجيلي داشته باشد مي‌تواند نماز جعفر را بدون تسبيحات بجا آورد و تسبيحات را در راه بخواند.

سوم حديث صحيح وارد شده است كه كسي كه دو ركعت نماز جعفر را بخواند و او را امر ضروري روي دهد مي‌تواند پي آن كار رود و دو ركعت ديگر را در وقت ديگر بخواند و اگر بدون عذر چنين نخوانده و همه را با هم بخواند بهتر است.

چهارم روايت معتبري از حضرت قائم عليه السلام وارد شده است كه كسي كه تسبيحات نماز جعفر را در موضعي فراموش كند هر وقت كه به خاطرش آمد بخواند و از علما كسي متعرض اين حكم نشده است و اگر به اين روايت عمل كنند ظاهراً بد نباشد.

 پنجم خلاف است در تعيين سوره‌ها كه مستحب است در اين نماز خوانده شود و مشهور آن است كه در ركعت اول «اذا زلزلت» و در دوم «والعاديات» و در سوم «اذا جاء نصر الله» و در چهارم «قل هو الله» بخواند

و از ابن بابويه و پدرش در ركعت اول «والعاديات» و در ركعت دوم «اذا جاء نصر الله» و در سوم «انا انزلناه» و در چهارم «توحيد» وارد شده است

و در روايت صحيح وارد شده است كه در هر ركعت قل «يا ايها الكافرون» و «قل هو الله» هر دو را بخواند

و در روايتي وارد شده است كه هر سوره كه خواهد بخواند

 و ابن بابويه گفته است كه همه را با «سوره توحيد» مي‌توان خواند.

 
هديه به پيشگاه مطهر اميرالمومنين علي عليه السلام صلوات