.

 

 

بــــازي كـــودكــان

 

روان شناسان دوره‌ی کودکی را دوره‌ی بازی کردن نامیده‌اند. بازی زمینه‌ی مهم دیگری است که والدین می‌توانند به واسطه‌ی آن به رشد فرزندان کمک کنند. بازی برای بزرگسالان به عنوان ایجاد تنوع در کار است اما برای بچه‌ها کار محسوب می‌شود. بچه‌ها باید بازی کنند تا پرورش یابند. در بازی، کودکان دنیا و جایگاه خود را در دنیا می‌شناسند. آنان مهارت‌هایی را که لازمه‌ی رشد است، تمرین می‌کنند. بچه‌ها به هنگام بازی از طریق آزمون و خطا نکاتی را در مورد زندگی می‌آموزد.

بازی کودک در ابتدا با اشیاء است و سپس شامل انسانها می‌شود. از سنین 3 تا 4 سالگی کودک به تدریج به بازی‌های گروهی و اجتماعی روی می‌آورد، در این گونه بازی‌ها کودک رفتار با دیگران را تمرین می‌کند و با اصول زندگی جمعی و چگونگی رفتار با دیگران به تدریج آشنا می‌شود و این مسئله به رشد اجتماعی و اخلاقی او کمک می‌کند و نقش‌هایی که کودکان در بازی بر عهده می‌گیرند و رفتار‌های آنها در این هنگام نشان دهنده‌ی عوالم درونی آنها است. کودکانی که از توجه کافی در خانواده بر خوردار نیستندیا مورد تبعیض واقع می‌شوند، کودکانی که احساس امنیت نمی‌کنند یا مورد تنبيه زیاد قرار می‌گیرند، در بازیها حالت اضطراب و احساس تنهایی را منعکس می‌کنند که باید برای رفع آن کوشید.

 بازی به حفظ سلامت جسمی و عصبی کودک نیز کمک می‌کند. این جنبه در پسران که به جنب و جوش و تحرک بیشتری نیاز دارند، اهمیت بیشتری دارد. از این رو، محیط زندگی کودکان و به ویژه پسران باید طوری باشد که بتوانند از تحرک کافی برخوردار باشند. متاسفانه سبک زندگی شهری، به ویژه زندگی آپارتمانی چنان است که این نیاز ضروری کودکان را رفع نمی‌کندو کودکانی که در آپارتمانها و در محیط‌های محدود زندگی
می‌کنند، باید از امکانات پارک و امثال آن برای بازی و جست و خیر استفاده کنند اما هرگز نباید کودکان را در محیط‌های نامناسب و در کوچه و خیابان رها کرد تا به بازی و جست و خیز بپردازند.

همبازی شدن با کودکان:

پدر و مادر و یا مربی باید بتواند خود را تا سر حد طفولیت پایین آورد و هم سطح کودک کند.پیامبر اکرم می‌فرمایند: «من كان له ولد صبا» (وسایل الشیعه ج 15)

هر که کودکی دارد باید خود را تا سر حد کودکی برساند.

در روایات دیگر نیز به داشتن رفتار مناسب با کودک از جمله همبازی شدن با او توصیه شده است. همبازی شدن با کودک علاوه بر اینکه او را غرق لذت و شادی می‌کند و صمیمت را افزايش می‌دهد، اعتماد به نفس و احساس ارزشمندی را در کودک تقویت می‌کند. علاوه بر آن، در ضمن بازی بسیاری از اصول اخلاقی را می‌توان به طور مستقیم و غیر مستقیم به کودک آموزش داد و این فرصت مناسبی است که نباید آن را از دست داد. مطالعه در زندگی عملی پیامبر اسلام(ص) و امامان معصوم(ع) نشان می‌دهد که آنها توجه خاصی به همبازی شدن با کودکان داشتند و آن را وسیله‌ی مناسبی برای پرورش شخصیت آنها می‌دانستند.

بازی با یکدیگر رابطه‌ای مثبت ایجاد می‌کند که برای یادگیری بچه‌ها حیاتی است.

والدین برای انتخاب اسباب بازی باید دقت کافی داشته باشند و به نکاتی توجه کنند:

1. بی خطر باشد، ضد آتش باشد، لبه‌های تیز نداشته باشد و دارای قطعات ریز که امکان بلعیدن آنها است، نباشد.

2. محکم باشد به ترتیبی که در اولین روز مصرف نشکند.

3. قطعه قطعه باشد، به طوری که بچه‌ها بتوانند در کاربرد آن نوآوری نشان دهند مثل تکه‌های مکعب، شن و اجناس هنری.

4. متناسب با سن باشد، به تناسب توانایی و رشد بچه انتخاب شود.

بازی باید متناسب با سن کودک باشد مثلاً بازی در سنین چند ماهگی با سنین بالاتر بسیار متفاوت است.

شیر خواران و نو پا ها می‌توانند به گونه‌ای متفاوت با پیش دبستانی‌ها از بازی با والدینشان لذت ببرند. مثلاً کودک نوپا از بازی قایم باشک بازی لذت می‌برد. بعضی از کودکان بزرگتر، همبازی‌هایی برای خود خلق می‌کنند. این همبازی‌های خیالی به کودکان اجازه می‌دهند که تخیلات خود را به کار گیرند و مهارت های اجتماعی را تمرین کنند. بچه ها به فرصت‌هایی هم نیاز دارند که بدون والدین به بازی بپردازند. این کار به آنها فرصت یادگیری آزادی و تفحص را می‌دهد.

 ــــــــــــــــــــــــــــــــ
منابع
رفتار والدین با فرزندان             محمد علی سادات
والدین و کودکان زیر شش سال    مجید رئیس زاده

 
م.ك






محتوای مرتبط