.

 

دوره‌ي قبل از دبستان:

 

 كودك پس از تولد خود را با دنيايي ناشناخته روبه‌رو مي‌بيند . از همان ما‌هاي اوليه، اشياء پيرامون وي نظر او را جلب مي‌كنند و كنجكاوي وي را بر مي‌انگيزند.

او مي‌خواهد با محيط اطراف خود آشنا شود، از اين رو پيوسته به دست كاري اشياء مي‌پردازد. در اين مرحله نبايد با تهديد‌هاي دائمي او را از دست زدن به اشياء بازداشت زيرا اين گونه باز داشتن‌هاي مداوم اثرات نامطلوبي در كودك به جاي مي‌گذارد و او جهان را مكاني خطرناك مي‌پندارد و در آن احساس امنيت نمي‌كند. از اين رو در سالهاي اول زندگي بايد خالي و ساده از اشياء قيمتي و لوازم خطر ناك باشد، تا مادر مجبور نشود كه كودك را پيوسته از دست زدن به اين يا آن وسيله باز دارد و به او اعلام خطر نمايد.

كودك و بازي: روانشناسان دوره‌ي كودكي را دوره‌ي بازي‌ كردن ناميده‌اند.

كودك از شش ماهگي متوجه‌ اشياء و اشخاص اطراف خود شده و گاهي مدتها خود را با آنان مشغول مي‌كند. بازي كردن كودكان از سه سالگي پر رنگ‌تر شده و تا پايان جواني حتي سالهاي بعد از آن ادامه مي‌يابد هر چند كه در سنين مختلف عمر شكل بازيها و محتواي آنها تغيير مي‌كند.

بسياري از والدين بازي را نوعي اتلاف وقت به حساب مي‌آورند و تصور مي‌كنند كه بازي كاري عبث و بيهوده بوده و شايسته‌ي افراد باهوش و فهميده نيست. اين قبيل والدين به خاطر بالابردن شخصيت فرزندانشان، آنان را از بازي منع مي‌كنند و در حاليكه كودك بازي را بسيار دوست دارد شايد شديدترين ناراحتي او همين منع از بازي باشد. بازي بزرگ‌ترين سرگرمي كودكان است مي‌توان گفت: بازي براي كودكان سه تا هفت ساله به منزله‌ي شغل آنها است.

رسول خدا مي‌فرمايند: «دَعِ ابْنَكَ يَلْعَبْ سَبْعَ سِنِينَ » «هفت سال فرزندت را به بازي فرا خوان. »

تمامي علماي تعليم و تربيت همين دستور رسول اكرم(ص) را تجويز كرده و حتي در سنين بالاتر هم كودكان را توصيه به بازي مي‌كنند.

بازي اگر خوب طرح شده باشد به كودك فرصت مي‌دهد تا به تربيت و تقويت جنبه‌هاي جسمي، رواني، عاطفي، اجتماعي و اخلاقي خود بپردازد، لذا بعضي از فوايد بازي  بيان مي‌شود:

فوايد بازي: بازي از لحاظ جسمي موجب هماهنگي عضلات و اعضاي بدن مي‌شود و در نتيجه حركات بدني طفل را به بهترين وجه ممكن شكل مي‌دهد.

 بازي باعث نيرو‌مندي كامل و رشد صحيح جسماني مي‌شود.

از طريق بازي حواس ديگر كودك مثل لامسه، بینائی توازن و تعادل به کار رفته و مهارت‌های لازم را برای فرد ایجاد می‌کند. و به عبارت دیگر بچه‌هایی که به اندازه‌ی کافی بازی کرده‌اند، آماده‌ی مقابله‌ی بیشتری با سختی‌های زندگی می‌شوند و در مقابل نا ملایمات صبور و پایدار خواهند بود.

بازی تمایلات طفل را متعادل می‌کند و از پرخاش‌گریها و تجاوزات تا حدودی جلوگیری می‌کند، به عنوان مثال کودکی که نسبت به یکی از اعضای خانواده کینه یا عقده پیدا کرده با به زمین کوبیدن اسباب بازی و یا تنبیه عروسک، نفرت خود را فروکش می‌کند و موجبات تعدیل پرخاشگری و تهاجم او فراهم می‌گردد.

بازی عاملی برای تفکر و خلاقیت کودک است.

بسیاری از اصول ارزشمند اخلاقی و اجتماعی مثل همکاری، تعاون، وحدت، ارزشمندی گروه، رعایت اصول و مقررات زندگی و امثال آن را کودکان به هنگام بازی لمس می‌کنند و می‌آموزند. نقش‌هایی که کودکان در بازی به عهده می‌گیرند و رفتار‌های آنها در این هنگام نشان‌ دهنده‌ی عوالم درونی آنان است.

خلاصه آنکه بازی کودکان را از لحاظ روانی شاداب و از لحاظ جسمی پرتحرک می‌کند، لذا والدین و مربیان باید امکانات لازم را برای بازیهای مفید کودکان فراهم کنند.

متأسفانه سبک زندگی شهری، بویژه زندگی آپارتمانی این نیاز ضروری کودکان را رفع نمی‌کند. کودکانی که در آپارتمانها و در محیط‌های محدود زندگی می‌کنند، باید از امکانات پارک و امثال آن برای بازی و جست و خیز استفاده کنند، اما هرگز نباید کودکان را در محیط‌های نامناسب و در کوچه و خیابان رها کرد تا به بازی و جست و خیز بپردازند.

یکی از مسائل اساسی در تربیت کودکان این است که پدر و مادر و یا مرّبی بتواند خود را تا سر حدّ طفولیت پایین آورد و هم سطح کودک کند.

پیامبر(ص) می‌فرمایند: « من كان له ولد صبا»1

هر کسی کودکی دارد باید در راه تربیت او، خود را تا سر حدّ کودکی برساند.

همبازی شدن با کودک علاوه بر اینکه او را غرق لذّت و شادی می‌کند و صمیمت او را افزایش می‌دهد اعتماد به نفس و احساس ارزشمندی را در کودک تقویت می‌کند. علاوه بر آن در ضمن بازی بسیاری از اصول اخلاقی را می‌توان به طور مستقیم و غیر مستقیم به کودک آموزش داد و این فرصت مناسبی است که نباید آن را از دست داد.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

1-وسايل الشيعه

م . ك
 
 






محتوای مرتبط