.

 

 

  مراحل تربيت
 
 

رسول گرامي اسلام(ص) مراحل تربيت پذيري كودك را در حديثي صراحتاً به سه دوره تقسيم فرموده‌اند.

« الْوَلَدُ سَيِّدٌ سَبْعَ سِنِينَ وَ عَبْدٌ سَبْعَ سِنِينَ وَ وَزِيرٌ سَبْعَ سِنِينَ »1

فرزند در هفت سال اول عمر سيّد و آقاست. (دوره‌ي سيادت) و در هفت سال دوم بنده و مطيع است. (دوره‌ي اطاعت) و در هفت سال سوم وزير يعني طرف شور و مسئول است. (مرحله‌ي وزارت)

روانشناسان و علما‌ي تعليم و تربيت دروان عمر را به مقتضاي نياز‌هاي جسمي، رواني، عاطفي، اجتماعي، اخلاقي و ... به دوره‌هاي مختلف تقسيم كرده‌اند كه معروفترين اين مراحل عبارتند از:

1. دوران جنيني – كودكي (از تولد تا 11 سالگي)

2. دوران نوجواني          (از 11 تا 17 سالگي)

3. جواني                     (از 18 تا 25 ساگي)

4. كهولت و پيري

ابتدا به بررسي تربيت فرزند از ديد‌گاه رسول خدا مي‌پردازيم. در هر كدام از اين سه دوره‌ي سيادت، اطاعت و وزارت مسائل مهمي بايد مورد نظر والدين قرار گيرد كه به طور مبسوط آنها زا شرح مي‌دهيم.

1- مرحله‌ي سيادت: اين مرحله از تولد تا سن 7 سالگي است. از آنجا كه طفل در 7 سال اول زندگي داراي توانايي جسمي و فكري كمي است، لذا والدين بايد در رفع نياز‌هاي او كوشا باشند.

نكات مربوط به اين مرحله از زندگي خيلي زياد و در عين حال بسيار دقيق است، كه چند مورد از آنها بيان مي‌شود:

• تولد: والدين پس از اطلاع از تولد فرزند و سلامت او بايد خداي متعال را شكر گذاري كنند و همانطور كه رسول خدا(ص) فرمودند: كه اگر فرزند دختر است  او را (رحمت) و اگر پسر است (نعمت) تلقي كنند. پس در گوش راست او اذان و در گوش چپش اقامه گويند تا از شرّ شيطان محفوظ بماند.

ساير مستحبات مثل كام گرفتن، تصدّق دادن، اطعام كردن، وليمه، عقيقه كردن و ...  از اموري است كه پس از تولد فرزند توصيه شده است.2

2- نامگذاري: اين وظيفه‌ي والدين انتخاب نام نيكو براي فرزند است. پيامبر اكرم(ص) مي‌فرمايند: « مِن حَقُّ الْوَلَدِ عَلَى الْوَالِدِ أَنْ يُحَسِّنَ اسْمَهُ وَ يُحَسِّنَ أَدَبَهُ »3 

از حقوق فرزند بر عهده‌ي والدين، انتخاب نام خوب و تربيت نيكو براي اوست.

اولين مشخصه‌اي كه در هر انسان وجود دارد نام و نام خانوادگي اوست. افراد از نام نيك لذت مي‌برند و از اسم نا مناسب، ناراحت مي‌شوند. بسيار ديده مي‌شود كه افراد به دليل نام نا مناسب خود مورد تمسخر قرار مي‌گيرند. اين قبيل كودكان گاهي از بازي و تفريح  با سايرين دست كشيده و از ترس مسخره‌شدن با حسرت در مدرسه به گوشه‌اي مي‌خزند. بنابراين انتخاب نام نيكو براي فرزندان بايد با دقت انجام شود چون اين كار از وظايف والدين است.

3- ختنه‌ي پسران: ختنه براي پسران امري واجب است لذا وظيفه‌ي والدين است كه موجبات آن را در كودكي فراهم كنند .اين كار علاوه بر آنكه سنت الهي است، از لحاظ بهداشتي و تندرستي داراي اهميت خاصيّ‌است و بهتر است همان روز‌هاي اول تولد انجام شود.

4- رضاع و فطام: شير مادر از لحاظ رشد كودك، حفظ او در مقابل بعضي از امراض، بخشيدن آرامش رواني و روحي به او و ... بهترين و سالم‌ترين و غني ترين غذا‌ها براي كودك است.

پيامبر فرمودند: « لَيْسَ لِلصَّبِيِّ لَبَنٌ خَيْرٌ مِنْ لَبَنِ أُمِّهِ » 4

براي كودك هيچ شيري بهتر از شير مادر نيست.

قرآن كريم نيز دوبار درباره‌ي شير دادن و مدت آن اشاره شده است.

                                                                           تقديم به ساحت مقدس حضرت ولي عصر(عج) و امام رئوف


ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1. مكارم الاخلاق   ص511
2. مستدرك  ج2 ص619
3. مستدرك  ج2 ص618
4. بحار الانوار  ج23 ص 76

 م. ك






محتوای مرتبط