.

جلسه دهم  - 96/1/23

هوالرئوف

بر اين باوريم كه جهت برخورداري از حياتي طيّب، بايد امام عصر (ع) را در گوشه گوشه زندگي خود بيابيم ، و حضور حضرتش را احساس كنيم صاحب مكيال المكارم براي اثبات اين مدعا مي‌فرمايد:‌ » در زمان نمازتان حضور امام را درك كنيد و حضور قلب و خشوع در محضر مولا و تأدب به آداب  الهي را با درك حضور امام فراهم نماييد.»

حضور قلب ما هنگام نماز، در گرو ادراك حضور امام (ع) است. همه توفيقاتي كه در زندگي نصيب ما مي‌شود به بركت دعاي ولي عصر (ع) با وساطت وجود ايشان است. حتي زماني كه به وضوح ردپاي حضرت را در زندگيمان مي‌بينيم و نسبت به او معرفت پيدا مي‌كنيم ، به جهت لطف و عنايت خود امام (ع)‌ است.

نبايد هيچگاه تصور كنيم معارف ، توفيقات و بركات زندگيمان حاصل تلاشها ، دعاها و حتي ذكر گفتن‌هاي خودمان است. بلكه بايد همواره به خود متذكر شويم كه تمامي موفقيتهايمان به جهت لطف و عنايتي است كه حضرت ولي عصر (ع) به ما دارد.

بايد در آغاز روز توجه داشته باشيم همين كه بيدار شده و در خواب قبض روح نشده‌ايم، و امكان زندگي مجددي به ما داده شده ، مرهون دعاي اماممان هستيم.

حال كه ادامه حياتمان به لطف وجود امام (ع) است، بايد براي استفاده از اين نعمت هم رضايت امام (ع)  را در نظر بگيريم، و عمرمان را نه صرف معصيت كنيم و نه به غفلت بگذرانيم، تا شكر اين زندگي مجدد را به جا آوريم.

امام (ع)  خليفه كامله خداست ، رضاي او رضاي خدا و خشم او نماد خشم خداست.

شيوه ديگر براي اداي شكر اين است كه حسنات و توفيقاتي كه به واسطه وجود حضرت نصيبمان مي‌شود، به وجود مقدس او هديه كنيم. به رسم ادب از  خود امام (ع)‌ اجازه مي‌گيريم و زيارتهايمان را به نيابت اماممان نيت مي‌كنيم. و در اين امور زبان حالمان اين است كه :‌ »جِئْنا بِبِضاعَةٍ مُزْجاة»[1]

آقاجان ! اين توفيق را به عنوان هديه‌اي ناقابل به پيشگاه شما پيشكش مي‌كنم، و مي‌دانم كه اجازه انجام آن را از سوي خدا ، با دعاي شما صادر شده است.

البته توجه داشته باشيم امام (ع)  به هيچوجه نيازمند خيرات و حسنات ما نيست.

امام (ع) مظهر نام صمد خدا است، خداي سبحان «صمد» و بي‌نياز مطلق است. امام (ع)‌ كوچكترين احتياجي ندارد، ماييم كه محتاجيم حسنات خود را به او هديه كنيم.

در زمان گرفتاري‌هايمان مي‌گوييم : «أَنَا سَائِلُكُمْ‏ وَ آمِلُكُم‏» من نيازمند به شما و آرزومند درگاه شما هستم.

در گرفتاريها حاجات خود را در بر او عرضه مي‌كنيم و با تضرع سراغ حضرت مي‌رويم تا شفاعتمان را براي استجابت حوائجمان به عهده بگيرد و واسطه بين ما و خداوند باشد.

قرآن مي‌فرمايد: «وَ أْتُوا الْبُيُوتَ‏ مِنْ‏ أَبْوابِها»[2] گويا به  اين معناست كه اگر مي‌خواهيد مشكلات و گرفتاريهايتان برطرف شود بايد از «در» وارد شويد. ائمه «باب الله‌»‌اند. امام «در» است.

از در وارد شويم، گرفتاري را بر امام حي حاضر ناظر عرضه كرده و بر درگاه حضرت تضرع كنيم تا ما را در آغوش پر مهر و محبت خود جاي دهد، و يقين داريم امام رئوفمان دست رد به سينه كسي نمي‌زند. اگر پاسخي نمي‌دهد در آغوشش هستيم ولي زمان دريافت پاسخ مطلوب ما نرسيده است.

بنابراين جايگاه امام در بخشي از زندگي روزمره ما نيست ، بلكه حضورش در گوشه گوشه زندگي ما احساس مي‌شود.

***

در ماه رجب هستيم، در ادامه بحث به بررسي فرازهايي از ادعيه اين ماه مي‌پردازيم تا با حضرات معصومين (ع) كه به عنوان «باب الله» هستند آشنا شويم و از اين رهگذر ، بيش از پيش امام عصر (ع)  را بشناسيم.

در يكي از دعاهاي روزانه ماه رجب خطاب به ائمه اطهار (ع) مي‌گوييم : «ٍ يَعْرِفُكَ بِهَا مَنْ‏ عَرَفَكَ‏ لَا فَرْقَ‏ بَيْنَكَ وَ بَيْنَهَا إِلَّا أَنَّهُمْ عِبَادُكَ وَ خَلْقُك‏» [3] «خدايا ! هر كس تو را شناخته به واسطه وجود  اين مقامات شناخته است ، افرادي كه هيچ فرقي بين تو و اين بزرگواران نيست، مگر اين كه اينها عبد تو هستند و مخلوق تو»

در هر روز از ماه رجب اظهار مي‌كنيم كه معصومين (ع)‌ بندگان خدا هستند، ولي بندگاني كه تمام صفات الهي در وجودشان جلوه‌گر شده است.

در دعايي ديگر مي‌خوانيم :‌

«َ بِاسْمِكَ الَّذِي‏ وَضَعْتَهُ‏ عَلَى‏ النَّهَارِ فَأَضَاءَ وَ عَلَى اللَّيْلِ فَأَظْلَم‏» « خدايا ! تو را به اسم اعظمت قسم مي‌دهيم، اسمي كه بر روز نهادي پس روشن شد، و بر شب نهادي پس تاريك شد.»

بر اين باوريم كه امام عصر (ع)‌ جلوه اسم اعظم خداست.

حسناتي كه در وجود ما ظهور و بروز دارد، و كمالاتي كه در زندگي ما آشكار و ظاهر مي‌شود به واسطه اين اسم اعظم است.

و از سوي ديگر منيت‌هايي كه از ما ديده نمي‌شود نيز به يُمن وجود مقدس اوست. اسم اعظم اسمي است كه روي روز گذاشته شد، روشن گشت، و روي شب گذاشته شد و تاريك گشت.

در دعاي ديگري از ادعيه ما رجب مي‌خوانيم :‌ «يَا مُفَرِّقاً بَيْنَ‏ النُّورِ وَ الدَّيْجُور»[4] «اي خدايي كه بين نور و ظلمت تفرقه مي‌افكني.»

حضرات معصومين (ع)  جلوه اين جايگاه هستند. نقش معصوم در زندگي ما اين است كه در گذر روزگار بين تاريكي‌ها و روشنايي‌هاي ما جداي مي‌اندازد و تاريكي‌هاي وجود ما را از روشنايي ها جدا مي‌سازد. اگر علم اخلاق ياد مي‌گيريم ، هم در مرحله آموزش امام (ع)  واسطه فيض ماست، و هم در مرحله اجرا.

درس معلم ار بوَد زمزمه محبتي            جمعه به مكتب آورد طفل گريز پاي را

كلام امام (ع) شب را از روز جدا مي‌كند و ما را به تدريج از بدي‌ها دور مي‌سازد، به شرط اينكه ما خود را به دست او بسپاريم و از حضرت فاصله نگيريم و باور داشته باشيم خوشي ما درگرو بودن با امام است.

امام زمان زمزمه محبت است، به همين جهت همه را كنار خودش جمع مي‌كند. يكي از اسامي امام عصر (ع) جمعه است. اگر به اين باور برسيم كه كلام او زمزمه محبت است خود به خود ، و با راحتي و سهولت از آلودگي‌ها و بدي‌ها دور مي‌شويم و براي اين امر ديگر سختي و رياضتي لازم نيست.

«إِنِّي‏ قَدْ قَصَدْتُكُمْ‏ وَ اعْتَمَدْتُكُمْ‏ بِمَسْأَلَتِي وَ حَاجَتِي وَ هِيَ فَكَاكُ رَقَبَتِي مِنَ النَّار» [5] من قصد شما را كردم و به شما اعتماد كردم به جهت درخواست و حاجتم، كه رها شدن گردنم از آتش است.

بنابراين است كه بندگان تنها به خداوند تكيه واعتماد كنند اما به ما اجازه داده شده كه حضرات معصومين (ع) را تكيه گاه خود قرار دهيم. آنها را عمود خود قرار داده و درخواستي را مطرح مي‌كنيم. درخواستي كه اگر اجابت شود، همه مشكلات و گرفتاريهاي زندگيم برطرف مي‌شود:‌ »ُ فَكَاكَ‏ رَقَبَتِي‏ مِنَ النَّارِ» « گردنم از آتش رها شود.»

از سوي ديگر هر صبح در دعاي عهد مي‌گوييم: «فِي‏ كُلِ‏ يَوْمٍ‏ عَهْداً وَ عَقْداً وَ بَيْعَةً لَهُ فِي رَقَبَتِي‏»‌ « هر روز اين عهد و پيمان و بعيت با شما در گردن من است.»‌

بنابراين اگر در آغاز هر روز خود را به اماممان نسپاريم و با او تجديد بعيت نكنيم، گويا آتش فراق او دامنگيرمان است.

اگر امام (ع) گردنمان را اسير خود نكند، و از او دور شويم در زندگي سرمايه‌هاي وجوديمان مي‌سوزد و نابود مي‌شود. اما اگر در كنار امام (ع) باشيم ، در بهشت به سر مي‌بريم.

«أَنَا سَائِلُكُمْ‏ وَ آمِلُكُمْ‏ فِيمَا إِلَيْكُمْ التَّفْوِيضُ وَ عَلَيْكُمُ التَّعْوِيض‏» « من سائل شما هستم و به شما اميد بستم در آنچه كه به شما واگذار شده و عوض كردن به عهده شما گذاشته شده.»‌

در ماه رجب هر روز از امام (ع) درخواست مي‌كنيم ما را عوض كند.

بر اين باوريم كه تغيير ما با امام است. هر چقدر علم اخلاق بخوانيم و براي متحول شدن بكوشيم،‌راهي طولاني در پيش داريم تا انسان ديگري شويم. ولي امام (ع) مي‌تواند با يك نگاه ما را عوض كند و اين امر وظيفه‌اي است كه خدا به عهده حضرت گذاشته است. « عَلَيْكُمُ التَّعْوِيض » « تعْوِيض » از باب تفعيل است و از امري تدريجي حكايت مي‌كند.

ولي عصر (ع) به آرامي، در مسير زندگي ما را به انسان ديگري تبديل مي‌كند.

«وَ أَنْ‏ يُرْجِعَنِي‏ مِنْ‏ حَضْرَتِكُمْ‏ خَيْرَ مَرْجِع‏ » « از خدا مي‌خواهم با بهترين نوع رجوع مرا از محضر شما برگرداند. »‌

مي‌خواهم هنگام هر برگشت ، رجوع بعدي به امام (ع)  برايم رقم خورده باشد. نمي‌خواهم در شمار كساني باشم كه مي‌روند و باز نمي‌گردند.

يا اين ادعيه و درخواستها ، براي رسيدن به نيمه شعبان ، و ورود به ماه رمضان آمادگي خاص پيدا مي‌كنيم. كار خيلي آسان است. اگر  احساس سختي مي‌كنيم به اين دليل است كه مي‌خواهيم خودمان كار را انجام دهيم. اما اگر امورمان را زير نظر اماممان و بزرگترمان انجام دهيم، در حقيقت او دارد كارمان را پيش مي‌‌برد و ديگر سختي و مشكلي را احساس نمي‌كنيم.

« يَا مَنْ‏ يُعْطِي‏ مَنْ‏ لَمْ‏ يَسْأَلْهُ‏ وَ مَنْ لَمْ يَعْرِفْهُ تُحَنُّناً مِنْهُ وَ رَحْمَةً » « اي خدايي كه به جهت مهرباني و رحمت، به كسي كه از تو درخواست نمي‌كند و تو را نمي‌شناسد عطا مي‌كني.»‌

به ولي عصر (عج) عرض مي‌كنيم : مولا جان ! هر روز خدايي را مي‌خوانيم كه اگر از و چيزي نخواهيم و او را نشناسيم به ما عطيه مي‌دهد. شما جلوه خدا هستي.

آقا جان ! گاهي در زندگي فراموش مي‌كنيم بايد سراغ شما بياييم و در محضر شما تضّرع داشته باشيم ، براي حل مشكلمان هر دري را مي‌كوبيم و به دنبال هر كس مي‌رويم جز شما.

اما مي‌دانيم اگر ما شما را فراموش كنيم، امام كريم و بزرگوار ما را از ياد نمي‌برد و سهميه‌مان را برايمان نگه مي‌دارد.

مي‌دانيم به كسي هم كه شما را نمي‌شناسد عطا مي‌‌كنيد پس با كسي كه شما را مي‌شناسد چه معامله فاضلانه‌اي داريد؟

 ما سالهاست كه در پي معرفت شما هستيم.

البته شناختمان تنها به قدر قطره‌اي از اقيانوس وجود شماست.

باور دارم شما حتما عطيه مي‌دهيد ، زياد مي‌دهيد و ماندگار مي‌دهيد.

« يَا ظَاهِراً فِي‏ بُطُونِه‏ » « اي خدايي كه در عين باطن بودن ظاهر هستي. »‌

امام عصر (ع) نيز -به عنوان مظهر اسماء الله- در عين پنهان بودن ظهور دارد. مرحوم كربلايي احمد تهراني مي‌گويد: « روزي در حرم امام رضا (ع) مكاشفه‌اي برايم صورت گرفت ديدم كنار هر زائر يك امام رضا (ع)‌است. »‌

گويا كنار هر عاشق منتظر يك امام زمان (ع)‌ ايستاده است. اينطور نيست كه حضرت به يكي نظر كند و به ديگري بي‌توجه باشد. امام از ديده‌ها پنهان است ولي ظهور و جلوه‌گري دارد، به هر كس كه نسبت به حضرت عرض ارادت كند، عنايت مي‌نمايد.

«ارادتي بنما تا عنايتي ببري»

اما بر اين باوريم كه آقاي كريم ما بي‌ارادت هم ما را مشمول عنايت خود مي‌كند.

گر نظر از راه عنايت كني

جمله مهمات كفايت كني

«اللهم صل علي محمد و آل محمد و عجل فرجهم»‌

 

 


[1] سوره مباركه يوسف ، آيه 88

[2] سوره مباركه بقره ، آيه 189

[3] إقبال الأعمال (ط - القديمة) / ج‏2 / 646 / فصل فيما نذكره من الدعوات في أول يوم من رجب و كل يوم منه .....  ص : 638

[4] إقبال الأعمال (ط - القديمة) / ج‏2 / 646 / فصل فيما نذكره من الدعوات في أول يوم من رجب و كل يوم منه .....  ص : 638

[5] بحار الأنوار (ط - بيروت) / ج‏99 / 195 / باب 8 الزيارات الجامعة التي يزار بها كل إمام صلوات الله عليهم و فيه عدة زيارات .....  ص : 126