.

بهترین ها از دیدگاه امیر المومنین (ع)

جلسه پنجم _ 93/9/17

 

 

ادامه خطبه 86 :

«وَ تَصْيِيرِ كُلِ‏ فَرْعٍ‏ إِلَى‏ أَصْلِه‏»[1]

برترينها از نظر مبارك اميرالمؤمنين (ع)‌كسي است كه عزم خود را جزم كرده كه به هر مشكلي پاسخ دهد و فروع را به اصول بازگرداند. در واقع بهترينها با در دست داشتن قواعد و اصول كلي كه از كتاب و سنت و عقل دارند، به هر فرعي پاسخ مي‌دهند و طبق قوانين اجتهاد هر فرعي را به اصل باز مي‌گردانند كه همين امر به گشوده بودن باب اجتهاد و پويايي آن كمك مي‌كند.

مثالي كه در زندگي عمومي ما مصداق پيدا مي كند اين است كه من علم به رزاقيت خداي سبحان به عنوان يك امر كلي و اصلي دارم ولي اگر رزقهاي متفاوت مادي و معنوي كه در زندگي نصيبم مي‌شود به خداي سبحان نسبت ندهم و به واسطه‌ها بپردازم، جزء بهترينها نخواهم بود.

و يا اجمالاً‌ مي‌دانم كه خداي سبحان موانع مشكلات را برطرف مي‌كند امّا رفع گرفتاري خاص و جزئي را به بندگان و اطرافيان نسبت مي‌دهم و حول و قوه الهي را ناديده مي‌گيرم و فرع را به اصل بر نمي‌گردانم.

«مِصْبَاحُ ظُلُمَاتٍ كَشَّاف‏»

محبوبترين‌ها در تاریکی وسيله روشنايي هستند يعني وجودشان آنچنان نورانيتي دارد كه مسير را به ديگران نشان مي‌‌دهد، حقيقت را براي ديگران به نمايش مي‌گذارد راهنماي خلايق است و اهل جهالت بوسيله او از جهل خود رها مي‌شوند،‌ » مِصْبَاحُ » اسم آلت است، وسيله روشني بخش است و خود را سبب مستقل نمي‌بيند.

« كَشَّافُ‏ عَشَوَاتٍ»‌

او برطرف كننده نابينايي‌هاست به گونه‌ايي كه از مسائل پيچيده و مبهم پرده‌برداري مي‌كندو اموري را كه حق و باطلش مخلوط گشته، تبيين كرده و واضح مي‌نماياند ماهيت باطل را با همه بطلانش وماهيت حق را با همه حقانيتش بر ملا و آشكار مي‌كند و به تعبيري ديگر بهترينها پشت پرده افراد و جريانها را به جهت روشنگري و عدم فريب مردم، اظهار مي‌كنند و دورنگيها و نفاق را براي سايرين ، روشن مي‌سازند.

« مِفْتَاحُ مُبْهَمَات‏ »

همه امور مبهم از طريق او بازگشايي مي‌شود،‌ كليدي است كه به جان امور مبهم افتاده و آنها را شفاف سازي مي‌نمايد.

« دَفَّاعُ مُعْضِلَات‏ »

محبوبترينها مشكلات مردم را رفع مي‌كنند و مانع از آسيب رساني مي‌شوند. دفع با رفع متفاوت است مثلاً‌ اگر مکانی نجس شده باشد،‌ نجاست را مرتفع مي‌كنند امّا دفع يعني اساساً نمي‌گذارند مکانی نجس شود و كار و شعار انسان دفع و پيشگيري بهتر از درمان است.

« مُعْضِلَات‏ » به كارهاي سخت و پيچيده مي‌گويند يعني بهترينها نمي‌گذارند كارها سخت و پيچيده شود تا بخواهند بعداً‌ آن را دفع كنند از همان ابتداي كار راهكارهاي اساسي ارائه مي‌دهند.

كه يكي از مهم‌ترين راهكارها، دفع منيت است، كه ريشه همه بحران‌ها و معضلات مي‌باشد و هنگامي كه اخلاص بجاي منيت قرار گرفت، مشكلات هم به صورت عجيب و غريب دفع وحل مي‌شود.

به طور مثال به دختران خود آموزش لازم همسرداري و ارتباط با خانواده همسر را مي‌دهند تا پس از ازدواج معضلات و پيچيدگي‌هاي ارتباطات دفع شود و فضاي آرامي را براي خود رقم زند.

« دَلِيلُ فَلَوَات‏»

و در بيابان زندگي، كه بيم گمراهي و سرگرداني و اسارت در چنگال دزدان و درندگان مي‌رود، مردم را به شاهراه حق و نجات ، هدايت مي‌كند و از گمراهي و تحير و سرگرداني رهايي مي‌بخشد.

« يَقُولُ فَيُفْهِمُ وَ يَسْكُتُ فَيَسْلَم‏»

او آنجا که لازم است سخن مي‌گويد و حق را به مخاطبان، به خوبي تفهيم مي‌كند و آنجا كه لازم نيست ، سكوت مي‌كند و سالم مي‌ماند.

تفهيم شنواندن نيست بلكه فهماندن است يعني آنچنان واضح و آشكار و با شجاعت و مطابق فهم مردم سخن بگوييد كه به خوبي درك كنند و جاي ابهام باقي نماند.

و در جايي كه شخصيت تخريب مي‌شود و يا فضاي روشنگري موجود نيست و يا بسياري از آفات و صدمات بر روح و روان فرد گوينده و شنونده وارد مي‌شود، سكوت اختيار مي‌كند مثل زماني كه فضاي غضب و عصبانيت حاكم است هيچ نصيحت و توصيه‌ايي كارساز نيست و بايد سكوت كرد.

« قَدْ أَخْلَصَ لِلَّهِ فَاسْتَخْلَصَه‏»

خويش را براي خدا خالص كرده و خدا خلوص او را پذيرفته است.

محب و عارف الهي فكر و اعتقادات خود را سالم كرد و امورش را به خداي سبحان تفويض نمود و روي غير خدا حسابي باز نكرد و خداي سبحان نيز اعماق وجود او را چنان پاكسازي كرد كه از هر گونه شرك خفي تطهير شد.

«سلام بر حسين»

 


[1] نهج البلاغة (للصبحي صالح) ،ص 118

هدیه به پیشگاه مطهر امام سجاد علیه السلام صلوات