.

 

سوره مباركه آل عمران

جلسه 1 (آیه 1) 92/11/26

 


      ثواب القرائة:

  • نبي اكرم (ص) فرمودند:‌ هر كس سوره مباركه آل عمران را بخواند به تعداد آيات آن، ‌اماني بر پل دوزخ به او مي‌دهند.
  • حضرت امام صادق (ع) فرمودند:‌ هر كس سوره مباركه آل عمران را بخواند روز قيامت همراه او و روي سرش سايه‌اي خواهد بود.[1]
  • هر كس سوره مباركه آل عمران را در روز جمعه قرائت نمايد خداوند و فرشتگان تا غروب آفتاب بر او درود مي‌فرستند. [2]
  • امام صادق (ع) فرمودند: اگر فرد تنگدست آن را همراه داشته باشد خداوند امرش را آسان كرده و روزي‌اش مي‌‌دهد.[3]

 

آيه 1«الم»

«الم» سوره مباركه بقره با همين حروف مقطعه آغاز مي‌شود، مفسرين نظرات متعددي ذكر كرده‌‌اند، بعضي مي‌گويند: اين سه حرف مختصري از اسماء الله است ، الف خود الله است و لام نام لطيف خداي سبحان و ميم نام مهيمن يا مجيد حضرت حق است، بعضي مي‌گويند: ميمي كه در پايان آيه آمده، اشاره به مقام پيامبر (ص) دارد، ميم مصطفي يا ميم محمد (ص) است، بعضي مي‌گويند: «الم» هر يك اشاره به يكي از دستورات الهي دارد، الف «سرك اليّ»‌اي انسان درون خود را فقط به من بسپار، باطنت را فقط در اختيار من قرار بده، لام اشاره به «لين» دارد و «لين» به معناي نرم كردن و نرم بودن است يعني اي انسان اعضا و جوارح خود را براي عبادت نرم كن جوارحت را رام بندگي كن ميم را چنين معنا كرده‌‌اند « معي اقم بمحو رسولك و صفاتك » با منِ [خدا] براي محو خودت وصفات خودت قيام كن ، يعني عبد محض شو تا در وجود توي انسان فقط من خدا باقي بمانم سرّت براي من و جوارحت را رام من كن. با من براي رفع نفسانياتت قيام كن.

 

بعضي مي‌گويند:‌ اين سه حرف اشاره به سه عالم مي‌كند،‌»الف» اشاره به عالم ذات دارد، لام اشاره به عالم ملكوت دارد و ميم اشاره به عالم ملك و ماده و دنيا مي‌كند در واقع عالم لاهوت و ملكوت و ناسوت در اين سه حرف قرار دارد توحيد از عالم لاهوت به عالم ملكوت جريان پيدا مي كند كه اين عالم حدفاصل بين عالم ماده و عالم لاهوت است.

گروهي معتقدند تمام اين تفاسير بيان شده سخناني بي‌پايه و اساس است بلكه خدا و رسول (ص) سخناني پنهاني و به عبارتي پچ پچ‌هايي با يكديگر دارند كه ما نبايد از آنها خبردار شويم آنها مي‌گويند: ما اصلاً قادر به شناخت حروف مقطعه قرآن نيستيم.

بعضي مي‌گويند:‌ »الف» اشاره به يگانگي خداي سبحان دارد «ميم» اشاره به مدام بودن يگانگي حضرت حق دارد، خدا هميشه هست و هميشه يكي است، بعضي مي‌گويند: «الف» اشاره به يگانگي خدا دارد ولي به اين معنا كه خدا منزه است از اين كه حادث باشد و يا به زماني وابسته باشد. «لام» اشاره به لطائف عالم غيب دارد كه در پشت پرده اين عالم امور عجيب و غريبي است و «ميم» اشاره به ملكوت خود افراد دارد غير از اين كه اين عالم پشت پرده‌اي داشته باشد هر فردي خود به تنهايي پشت پرده‌اي دارد كه خدا به پشت پرده آنان سوگند ياد كرده است، «ميم» اشاره به محبت قديمي خدا نسبت به بنده دارد كه ابتدائاً خدا محبّ بنده بوده و بعد بنده محب خدا شده است.

كُد سوره‌هايي كه با حروف مقطعه آغاز شده به گفته يكي از مفسرين اين است كه اين سوره‌ها با بقيه سوره‌ها فرق دارد هر كسي نمي‌‌تواند با سوره‌هايي كه با حروف مقطعه آغاز مي‌شود ارتباط برقرار كند بايد خودي و در شمار احباب باشد روايت مي‌گويد: « العبارات للعموم و الاشارت بالخصوص» عبارات براي همه است و اشارات براي گروهي هست اين سوره‌ از سوره‌هايي است  كه با اشاره شروع شده يعني آنان كه در اين آيه غوري دارند در شمار خواص‌اند.

سوره مباركه آل عمران هم به شبهات اعتقادي پاسخ مي‌دهد و هم اجرائيات صحيح را بيان مي‌داد. در واقع به نزاع ميان مومنین و كفار پايان داده مي شود چون آنچنان نصرتي به مؤمنين داده مي‌شود كه كفار جرأت مقابله با مؤمنين را نخواهند داشت.

 


[1] نور الثقلين ، ج1 ، ص 26

[2] مجمع البيان ، ج2 ،ص 7

[3] تفسيرالبرهان ، ج 1 ، ص 593

[4] خواص آيات قرآن ، ص 35

 







محتوای مرتبط