.

تفسیر زیارت جامعه کبیره

جلسه 94

 

 

« وَ الْأَمَانَةُ الْمَحْفُوظَةُ وَ الْبَابُ الْمُبْتَلَى‏ به الناس»

شما امانتی حفظ شده‌اید در این جا معنای امانت بودن این است که کسی مالک شما نیست تنها خدا مالک شماست خدای سبحان امانت ولایت شما را به امین سپرده است زیرا امانت در اختیار هر کسی قرار نمی‌گیرد عبارت امانت با صفتی ذکر شده‌ « الْأَمَانَةُ الْمَحْفُوظَةُ » امانت محفوظه امانتی است که حفظ این امانت واجب است و آن امانت ولايت  است.

بعضی مفسرین ولایت را امانت می‌دانند و می‌گویند:  معصومین امانتی هستند که این امانت نیاز به حفاظت دارد، حفظ این امانت بواسطه امام بودن آنان صورت می گیرد و همچنین لازمه این حفاظت تبعیت محض از معصوم خضوع در مقابل او و تسلیم خود به معصوم و ارتباط دائم با معصوم است ، نعمت ولایت در اختیار هر کس قرار گیرد امین می‌شود و حفظ امانت ولایت بر او واجب می‌گردد و این امانت از طریق بذل جان یا مال صورت می پذیرد.

خدای سبحان امانت ولایت را بر خود حضرات معصومین (ع)‌ عرضه کرد آنان پذيرفتند و اجازه ندادند در هيچ شرايطي به ساختار ولایت آسیب وارد شود هر چند در این امانتداری شکنجه شوند و یا سالیان طولانی در زندان غیبت قرار گیرند.

صدماتی که به این بزرگواران به دلیل قبول امانت ولایت وارد می‌شود هرگز لحظه‌ای موجب کناره‌گیری آنها از جایگاه ولایتشان نمی‌شود مثلاً زمانی که ولایت به وجود مقدس اباعبدالله (ع)‌سپرده شد ایشان لحظه‌ای در پذیرش این مسئولیت تردیدی نداشتند در حالی که با علم امامت می‌دانستند اقتضای پذیرش این مسئولیت تحمل مصیب‌های فراوانی است.

مفسرین می‌گویند :‌ « الامانۀ‌ المحفوظه » چند معنا دارد:

1-   نعمت ولایت باید نگهداری شود.

2-  نعمت ولایت نعمتی است که حافظ آن فقط خدا است و كس دیگري عهده دار آن نیست.

3-  منظور از حفظ نعمت ولایت یعنی باطلی بر ولایت نفوذ نمی‌کند و وارد ولایت آن نمی‌شود همچنان که قرآن بعد از 1400 سال است کلمه‌ای از آن کم و به آن اضافه نشده است.

حال در توضیح می‌گوییم اگر گفته شود امانت خود حضرات معصومین (ع) هستند با توجه به آیه «إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمانَةَ عَلَى السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ الْجِبالِ... »«ما امانت(تعهّد، تكليف، و ولايت الهيّه) را بر آسمانها و زمين و كوه‏ها عرضه داشتيم،...» پس‌ نعمت ولایت اصالتاً در اختیار انسان قرار گرفته است و بالتبع به دیگر موجودات عرضه شده حضرت حق به انسان قدرتی بخشید که با توفیق الهی نعمت ولایت را از آسیب محفوظ نگه می‌دارد.

 گفته می‌شود حضرات معصومین (ع) امانت هستند یعنی خدا آنها را امین دانسته هر یک از ما باید قدر خود را خوب بدانیم زیرا هنگامی که خدا امانت ولایت را به ما سپرد در حقیقت روی هر يك از ما حسابي باز کرده که چنین امانتی را به ما سپرده است.

نعمت ولایت باید دائم کنترل شود تا به آن صدمه‌ای وارد نشود بسیاری از افراد روزی ولی شناس بودند امّا با ولی نماندند در حالی که اگر ولایت را واجب الحفظ بدانیم باید تا دادن جان در محافظت از آن کوشید.


 

« وَ الْبَابُ الْمُبْتَلَى بِهِ النَّاس‏»

 در فراز به حضرات معصومین (ع) عرض می‌شود شما دری هستید که همه مردم گرفتار آن در‌اند یعنی از طریق این در آزمایش می‌شوند ، ذحضرات معصومین (ع)‌باب الله‌اند ، « أَيْنَ بَابُ اللَّهِ الَّذِي مِنْهُ يُؤْتَى أَيْنَ وَجْهُ اللَّهِ الَّذِي إِلَيْهِ يَتَوَجَّهُ‏ الْأَوْلِيَاءُ »[2]  اگر می‌خواهیم به خدای سبحان توجهی بکنیم باید از طریق این در وارد شویم ، یعنی حضرات معصومین (ع)‌ در جایگاهی قرار دارند که برای قرب به حق ابتدا باید به اینها مراجعه کرد تا از طریق آنها قرب صورت گیرد و اگر مراجعه‌ای به حضرات معصومین (ع)‌ صورت نگیرد در حالی که خواستار قرب به حق‌ایم حکم سارق را پیدا می‌کنیم که از دیوار خانه‌‌اي بالا رفته نه از در، پیامبر صلی الله علیه و آله می‌فرماید: « وَ بَابُ‏ اللَّهِ‏ الْأَكْبَرُ فَمَنْ أَرَادَ اللَّهَ فَلْيَدْخُلِ الْبَاب‏  »[3] علی بزرگترین در خدا است هر کس اراده خدا را کرده باید از طریق علی وارد شود، باب محلی است که هم از آن مردم داخل می‌شوندو هم خارج می‌گردند و قرب به حق از طریق ولایت است و هم بعد از حق از طریق ولایت است.

(بُعد از ولایت می‌تواند بواسطه غالین و غلوکنندگان در ولایت صورت گيرد.)

خصوصیت بابي همه مردم مبتلی به آن در هستند، چيست؟ «بَابُكَ مَفْتُوحٌ‏ لِلرَّاغِبِينَ‏،» 1-باز بودن در، خدایا!‌ باب تو همیشه مفتوح است برای کسی که میل و رغبت به تو دارد.

2-افراد را از انحراف حفظ كند هر کس به باب الله توجه کند هرگز منحرف نمی‌شود، این در در هدایت است ، همه منحرفین عالم بالاتفاق دلیل انحرافشان بی‌توجهی به این در است.

‌3- ورود به در آدابی دارد مثلاً‌ کسی نباید در میانه در بایستد و باید از آن عبور كند امكان ندارد كسي  در میان در بماند باید از حضرات معصومین (ع)‌ به حق رسید این در همیشه باز است برای واصلین به حق راغبین به خدای سبحان.

و ادب دیگر قرآن می‌گوید: «ادْخُلُوا الْبابَ‏ سُجَّداً وَ قُولُوا حِطَّة» [4] از در باید با خضوع وارد شد خدایا! گناهان ما را بریز. « سُجَّداً » یعنی «خاضعاً‌» انسان نباید در مقابل معصوم طلبکارانه برخورد كند بلکه خضوع باطنی و ظاهری لازم ورود به این در است روایت می‌گوید:« نَحْنُ‏ بَابُ‏ حِطَّة [5]ما باب حطه هستیم باید ادب کامل رعایت شود باید فرد از منیت‌هایش به طور کامل چشم بپوشد و خودی برای خود ببیند.

ادب دیگر ادب ذکر عند الحضور است یعنی باید انسان همیشه خود را در حضور حضرات معصومین ببیند نمی‌شود فرد غایب نمي‌تواند از در عبور ‌کند باید باشي تا بتوان از باب الله بگذري.

«ابتلی» خدای سبحان مردم را به این در آزمایش کرده است ؟ یکی از شراح می‌گوید:‌ آزمایش به این معنا که گاهی افراد به این در شک می‌کنند و قداست این در را رعایت نمی‌کنند ، بعضی از افراد در هنگامه ملاقات با این در طهارت لازم ندارند و با انواع آلودگی‌های ظاهری و باطنی به این در مراجعه می‌کنند. بعضی از افراد آزمایششان این است که نسبت به این در اظهار مودت لازم را ندارند. یعنی نیازی نمی‌بینند که  نسبت به این در اظهار مودت داشته باشند در حالی که پیامبر (ص) از همه مردم یک درخواست داشته که نسبت به ذی القربای ایشان مودت داشته باشند بعضی دیگر نسبت به این در اظهار مودت و محبتی که میکنند افراطی است مثلا علی پرست می‌شود بعضی آزمایششان به این معنی است که از الفاظ نامناسب برای اظهار مودت استفاده می‌کنند نمی‌شود هر لفظی را برای امام به کار گرفت امام قداست دارد گاهی ابتلای مردم به این است که نسبت به این در افراط و تفریط دارند.

امام صادق (ع) در مدینه بودند فردی از شیعیان کوفه بر حضرت وارد شد حضرت از او پرسیدن ما در کوفه چند شیعه داریم. ایشان جواب می دهند 50 هزار تا حضرت می‌گویند:‌ به خدا قسم دوست مي‌داشتم25 شیعه داشتیم که جایگاه ما را می‌شناختند و فقط نسبت حق به ما می‌دادند به جای آن 50 هزار نفر.

امام باقر علیه السلام می‌فرمایند: « النَّاسُ‏ كُلُّهُمْ‏ بَهَائِمُ‏ ثَلَاثاً إِلَّا قَلِيلٌ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِنُ غَرِيبٌ ثَلَاثَ مَرَّات‏ »[6] مگر اندگی از مومنین ، کسانی که به آداب ارتباط با امام پایبندند غریب و ناشناخته‌‌اند اگر کسی که درست کار می‌کند به چشم دیگران غریب است عجیب غریب  است وجود او برای دیگران قابل هضم نیست غریب معنای دیگری هم دارد به این معنا که افراد کمی او را می‌شناسند آشنا ندارد غریب به معنای نادر الوجود نیز به كار رفته چنین افرادی کم‌اند.

 


[1] سوره مبارکه احزاب ، آیه 72

[2]  زاد المعاد - مفتاح الجنان /   / 306 / الباب الحادي عشر في بيان زيارة الرسول الأكرم(ص) و أئمة الهدى صلوات الله عليهم سوى ما ذكر سابقا .....  ص : 290

[3] بحار الأنوار (ط - بيروت) / ج‏40 / 55 / باب 91 جوامع مناقبه صلوات الله عليه و فيه كثير من النصوص .....  ص : 1

[4] سوره مبارکه بقره ، آیه 58

[5] - عيون الحكم و المواعظ (لليثي)، ص: 499

[6] بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار   ج‏64   159   باب 8 قلة عدد المؤمنين و أنه ينبغي أن لا يستوحشوا لقلتهم و أنس المؤمنين بعضهم ببعض .....  ص : 157

هدیه به پیشگاه مطهر امام هادی علیه السلام صلوات







محتوای مرتبط