.

امام جلوه اسماء الله

جلسه 7 - 92/10/11

 

            برای گام نهادن در وادی شناخت ولی عصر (عج) ، اسماء الله را بررسی می‌کنیم تا از این رهگذر بیش از پیش با جلوه تامه نامهای خداوند، حضرت بقیه الله الاعظم (عج) آشنا می‌شویم.

بي‌معرفت نباش كه در من يزيد عشق                                   اهـل نظر معامـله با آشنا كنـد

در حراج عشق و محبت ، با کسی معامله می‌شود که نسبت به اهل بیت عصمت (ع) شناخت و معرفت لازم را داشته باشد.

«شکور»

«شکور» در مورد خدای سبحان در سه معنا به کار می‌رود:

1-  «شکرپذیر» و «جزا دهنده اعمال خیر بندگان» ، 2-خدایی که نعمت از او دیده می‌شود، نه از جانب دیگرن. زمانی که خداوند را مصدر نعمات بدانیم حق شکر او را به جا آورده‌ایم.

3-انسان شکور به فردی اطلاق می‌شود که نسبت به نعمت هم قلباً مسرور است، و هم شکر لسانی دارد و هم شکر عملی.

خدای سبحان از نشاط قلبی و اجرای عملی مبّراست. کلمه «شکور» زمانی در مورد خداوند اطلاق می‌شود که ثناگوی بنده خویش است و از او تعریف و تمجید می‌کند. عبد عملی ناچیز و قلیل انجام می‌دهد، ولی کارش به چشم می‌آید و خداوند با درود و رحمتش بر او، نام شکور خود را جلوه‌گر می‌نماید.

« أُولئِكَ‏ عَلَيْهِمْ‏ صَلَواتٌ‏ مِنْ‏ رَبِّهِمْ وَ رَحْمَة ،» [1]« بر ايشان درودها و رحمتى از پروردگارشان [باد]»‌

1-  ولی عصر (ع) کاملترین جلوه خدای متعال و مظهر نام شکور اوست. حضرت شکرپذیر است ، و زمانی که به عنوان واسطه فیض از او تشکر می‌کنید و به عنوان سپاس اعمال مستحب خود را به محضرش هدیه می‌نمایید، امام عصر (عج) تشکر شما را می‌پذیرد. حضرت دست رد به سینه‌تان نمی‌زند وگله نمی‌کند که: چرا اینقدر دیر به یاد تشکر کردن افتادی؟ چرا کیفیت و کمیت سپاسگزاری‌ات با میزان الطاف و عنایات من تناسبی ندارد؟ و ... ؟

عمری است در همه شئون زندگی مهمان امام زمان (عج) هستیم، و حضرت با نهایت بزرگواری شکرهای قلیل ما را می‌پذیرد.

« يا من‏ لا تبلغ‏ الخلائق‏ شكره »[2] حضرت ولی عصر (عج) وجود مقدسی است که واسطه تمام کمالات عالم است. به همین دلیل هر چه از او تشکر کنیم حق شکرش ادا نمی‌شود.

  • کسی که دور باشد، پیش رو تشکر کند و پشت سر الطاف را کتمان کرده و زبان به ناسپاسی بگشاید، سپاسگزاریش پذیرفته نمی‌شود.

بر در میخانه رفتن کار یک رنگان بود                                                        خود فروشان را به کوی می‌فروشان راه نیست

زمانی که حضرت به ما اجازه تشکر می‌دهند وشکرمان را می‌پذیرند، نشان از این بشارت است که ما را به عنوان یک رنگ قبول دارند.

  • کسی که از رابطه‌اش با صاحب نعمت سوء استفاده کند، تشکرش پذیرفته نمی‌شود، حضرت نسبت به ما شکر پذیر هستند، زیرا می‌خواهد به ما بیاموزد که ارتباط با ایشان حریمی دارد که باید حفظ شود، و مورد سوء استفاده قرار نگیرد.
  • سپاسگویی کسی پذیرفته می‌شود که اهل منت نباشد. باید در شمار کسانی باشیم که برای توفیق خدمت به حضرت نه تنها منت نمی‌گذارند، بلکه منت آن وجود مقدس را می‌کشند.

در این صورت شکرمان پذیرفته می‌شود.

  • زمان سپاسگزاری از امام (ع) نباید تشکر به چشممان بیاید و آن را امر مهمی تلقی کنیم. باور داریم سپاس ما نسبت به حضرت با قصور و تقصیرهای فراوان همراه است، و جا دارد همواره دنیایی شرمندگی را به تشکرهایمان ضمیمه کنیم، و قبل و بعد از شکرمان، استغفار نماییم.

2-  خدای سبحان شکور است و به اعمال بندگانش جزای خیر می‌دهد. در عصر ما، جزا دادن خداوند با وساطت وجود مقدس امام زمان (عج) صورت می‌گیرد.

حضرت ولی عصر (عج) به عنوان جزای خیر اعمال ، توفیق حضور، لذت وصل ، مقام رفیع و حال مناسب را نصیبمان می‌کند.

امام عصر (عج) همچون خدای سبحان «شریف الجزاء » است.

حضرت هنگام پاداش دادن، جزاهایی خاص در اختیار فرد قرار می‌دهد، جزاهایی بسیار ارزشمند و قیمتی که هیچ تناسبی با عمل صادر شده از انسان ندارد.  امام عصر (ع) به عاشقان و خادمانشان پاداش‌هایی می‌دهد که « لا تعد و لا تحصی»[3] از قالب حساب و کتاب خارج است.

ما در زندگی دنیائیمان چند صباحی را با امام (ع) می‌گذارنیم، ولی به عنوان جزا، به ما منت گذاشته می‌شود و تا قیامت در معیت حضرات معصومین (ع) قرار می‌گیریم.

3-  خدای شکور، از بنده‌اش ثناگویی می‌کند. وجود مقدس امام عصر(عج) نیز به عنوان خلیفه کامله خداوند، در ازای اعمال نیکی که انجام می‌دهیم، ذکر خیر ما را دارند.

«هل جزاء الاحسان الا الاحسان» هر گاه احسانی را در طبق اخلاصی بگذاریم و به محضر امام (ع) عرضه کنیم، حضرت ذکر خیر آن خدمت خالصانه را دارند و ثناگوی ما می‌شوند.

در دعای وداع ائمه (ع) ، خطاب به حضرات معصومین (ع) می‌گوییم: «اذکرونی عند ربکم» «نزد پروردگارتان ما را به نیکی یاد نمایید و تعریفمان را بکنید.»

در روایات وارد شده که پس از زیارت اباعبدالله (ع) ، ملائک تا چهار ماه زائر را همراهی می‌کنند و گروهی از فرشتگان پس از مرگ سر مزار او می‌مانند و از بودن کنار او لذت می‌برند.

گویا این فضائل خاص، ارمغان تعریف‌ها و ثناگویی‌هایی است که امام حسین (ع) در عالم بالا از زائر خود دارد و امام عصر فرزند همان اباعبدلله (ع) است.

«کریم»

خدای سبحان کریم است و در قالبهای مختلف بندگانش را تکریم می‌نماید. حضرت ولی عصر (عج) نیز به عنوان خلیفه الله جنبه‌های گوناگون ما را مشمول کرامت خود می‌کند.

  • کریم یعنی کثیر الخیر. کسی که هنگام خیررسانی به دیگران به مقدار اندک راضی نمی‌شود.

حضرت مهدی (عج) هنگام افاضه فیض، خیرات فراوانی ارزانیمان می‌کند ، هم خیرات مادی هم معنوی ، هم ظاهری هم باطنی، هم روحی و هم عقلی.

  • کریم یعنی «دائم الخیر» ، کسی که نفع رسانی‌اش همیشگی است.

حضرت حجت (ع) همچون خورشید است که دائم بر زندگی ما تابش دارد. چه با او ارتباط داشته باشیم و چه از او اعراض کنیم، چه شکرش را به جا آوریم و چه نسبت به او ناسپاس باشیم، باز هم خیراتش را نصیبمان می‌کند.

  • «کریم» به کسی اطلاق می‌شود که هنگام قدرت ، عفو می‌کند.

ما گاه به گاه از امام زمان (عج) یاد می‌کنیم ، ابراز ارادتهای مقطعی داریم، و در مشکلات سراغ  اماممان می‌رویم. حضرت قدرت دارند که ما را طرد کند و نگاه لطفش را از زندگیمان بردارد. امّا با کرامت بی‌انتهایش ، همواره ما را مورد عفو قرار می‌دهد.

  • «کریم» کسی است که بیش از حد انتظار به انسان می‌بخشد.

در ازای ناچیزترین ارادت و خدمتمان به ساحت مقدس امام عصر (عج) آنقدر عنایات خاص حضرت به زندگیمان روانه می‌شود که از حد تصورمان فراتر است.

کریم کسی است که راضی نمی‌‌شود نیازها از غیر او مطالبه شود، و می‌خواهد هر کس حاجتی دارد ، سراغ او رود.

اگر مسافری وارد شهر می‌شد و سراغ امام حسن  مجتبی (ع) ، کریم مدینه، نمی‌رفت امام (ع) ناراحت می‌شدند.

امام زمان (ع) کریم است و نمی‌پسندد هنگام نياز در خانه غیر او برویم. هر گاه سراغ حضرت رفتیم راضی برگشتیم، یا حوائجمان را برآورده کرده‌اند یا بنا به مصلحت خواسته‌مان را ادا نکردند، ولی ما را به این باور رساندند که خیرمان در این امر بوده.

  • «کریم» در برابر برخورد نامناسب، به فرد مقابلش دعا می‌کند.

امام زمان (ع) مصداق این آیه مبارکه است که « وَ إِذا خاطَبَهُمُ‏ الْجاهِلُونَ‏ قالُوا سَلاماً »[4] هر چقدر در زندگی الطاف امام عصر (ع) را نادیده می‌گیریم، به جهت برآورده نشدن خواسته‌هایمان با او درگیر می‌شدیم و به ساحت مقدسش اعتراض می‌کنیم، حضرت نه تنها با ما مقابله به مثل نمی‌کند بلکه خیرات و برکات را به زندگی ما روانه می‌سازد و دعا می‌کند که از آفات و خطرات مصون و محفوظ بمانیم.

حضرت می‌داند برخوردهای نازیبای ما از جهالت ماست، و دعا می‌کند تا از جهلمان جدا شویم.

امیرالمومنین (ع) می‌فرماید: «عاتب اخاک بالاحسان الیک» «برادرت را با احسان به او عتاب کن. » اگر امام زمان (ع) بخواهد در ازای کم لطفی‌ها و بی‌توجهی‌های ما سرزنشمان کند،  اوج محبتش را به ما مبذول می‌نماید و ما را مشمول انعام‌های روز افزونش می‌کند. « عادتكم‏ الإحسان‏ و سجيتكم الكرم‏ »[5]

از امام صادق (ع) می‌فرماید: « مروتنا أهل‏ البيت‏ العفو عمن‏ ظلمنا و إعطاء من حرمنا »[6] ما خانواده‌ای هستیم که مروت‌مان اقتضا می‌کند هر کس در حق ما قصور و تقصیری داشت نادیده بگیریم.

  • عرب به درخت انگور «کرم » می‌گوید. زیرا خوشه‌های در دسترس است و به راحتی می‌توان محصولش را چید، خار هم ندارد و انسان هنگام چیدن انگورها اذیت نمی‌شود.

کریم کسی است که بخشش‌هایش آسان و سهل الوصول است، و آنچه به فرد عطا می‌کند با منت و اذیت همراه نیست.

«الکریم من سبق نواله سواله»  کریم کسی است که بخشش او قبل از درخواست کردن از اوست. کریم آغازگر احسان است و منتظر نمی‌ماند تا از او تمنایی شود.

  • « الكريم‏ من‏ سبق‏ نواله سؤاله‏ »[7] کریم آنقدر زیاد می‌دهد که گویا احسانش را ریخت و پاش می‌کند. امام زمان (عج) کریمی است که برای احسان به ما عدد و رقمی در نظر نمی‌گیرد، و در خیرات و توفیقات برایمان سهمیه‌ای قائل نمی‌شود. کافی است در ارتباط با حضرت باشیم و به او نزدیک شویم تا از بذل احسانش برخوردار گردیم.
  • «نظام الکرام موالات الاحسان » قانون کریمان این است که پشت سرهم احسان می‌کنند.»

امام عصر (عج) نمی‌گذارد بین داده‌هایش فاصله بیفتد، هنوز از لطف قبلی حضرت برخورداریم احسان بعدی‌اش را نصیبمان می‌کند.

  • کریم در ازای داده‌هایش ، هیچ تقاضایی ندارد.

امام زمان (عج) بابت الطافش ، از ما متقاضی چیزی نیست، او کاملترین جلوه خداست و در اوج غنا، از همه خلق بی‌نیاز است. اینکه حضرت رسول (ص) فرمود: « قُلْ لا أَسْئَلُكُمْ‏ عَلَيْهِ‏ أَجْراً إِلاَّ الْمَوَدَّةَ فِي‏ الْقُرْبى‏ »[8] و مودت اهل بیت را از ما تقاضا کرد، به خاطر منافعی است که به دنبال این عشق و ارادت نصیب خود ما می‌شود ، مگر نه حضرات معصومین (ع) حتی به محبت ما نیاز ندارند.

  • کریم کسی است که عطایایش زیاد است، هیچ وقت کم نمی‌دهد. حضرت ولی عصر (عج) هر چقدر ما را تهی‌دست‌تر می‌بیند، عطاياي بیشتری در اختیارمان قرار می‌دهد. باید هر صبح دست خالی‌مان را نشانش دهیم و بگوییم «... يا أَيُّهَا الْعَزيزُ مَسَّنا وَ أَهْلَنَا الضُّرُّ وَ جِئْنا بِبِضاعَةٍ مُزْجاةٍ فَأَوْفِ لَنَا الْكَيْلَ وَ تَصَدَّقْ عَلَيْنا إِنَّ اللَّهَ يَجْزِي الْمُتَصَدِّقين‏ »[9]
  • از دیگر خصوصیات کریم این است که هرچقدر الطافش بیشتر می‌شود خوشحالی و سرورش هم افزون می‌گردد.
  • کریم کسی است که به تمامی وعده‌هایش عمل می‌کند، و اگر کسی وفای به عهد را با او رعایت نکرد، از پیمان شکنی‌اش می‌گذرد.
  • «یا کریم الصفح» امام (ع) کریمی است که از خطاهای ما چشم پوشی می‌کند، به گونه‌ای لغزشهایمان را نادیده می‌گیرد که گویی خطایی مرتکب نشده‌ایم . (صفح یعنی بخشیدن ، به طوری که در ارتباط با فرد خاطی هیچ اثری از امور نامناسب دیده نشود. )

حین مگو ما را بر آن در راه نیست                                                                           با کریمان کارها دشوار نیست

  • کریم هم به سائل عطا می‌‌کند ، هم او را مشمول لطف خاص خود می‌نماید. نمی‌گوید بگیر و برو. هم به او احسان می‌کند هم او را مورد اکرام خاص خود قرار ‌می‌دهد.

زمانی که علی بن مهزیار به محضر امام عصر (ع)مشرف شد، حضرت به او گفتند:  «متوقعک لیلا و نهارا ... » «شبانه روز چشم به راهت بودم ، دیر کردی! ، بیا کنار من بنشین.»

این کلام حضرت تنها خطاب به علی بن مهزیار نیست، در عالم معنا امام زمان (ع) چشم انتظار تک تک ماست.

در طول روز، زمانی را به ارتباط با اماممان اختصاص دهیم و وجود نازنینش را از انتظار در آوریم.

 

 


[1] سوره مباركه بقره ، آيه 157

[2] بحارالانوار، چ91 ، ص 391

[3] بحارالانوار، ج 54، ص 311

[4] سوره مباركه فرقان ، آيه 63

[5] من لا يحضره الفقيه ، ج‏2 ،616

[6] بحارالانوار، ج74 ، ص 141

[7] تصنيف غررالحكم ودرر الكلم ، ص384

[8] سوره مباركه شوري ، آيه 23

[9] سوره مباركه يوسف ،‌آيه 88

هدیه به پیشگاه مطهر بقیة الله الاعظم عجل الله تعالی فرجه الشریف صلوات