.

امام جلوه اسماء الله

جلسه 2 - 92/7/17

 

           مي‌خواهيم به لطف حضرت حق، با معرفت ولي عصر (عج) از دوره جاهليت زندگيمان جدا شويم. اگر از اين شناخت برخوردار گرديم حياتي طيبه خواهيم داشت، و اگر معرفت امام در زندگيمان ظهور نداشته باشد، زندگي و مرگي جاهلانه در پيش داريم.

***

در روايات متعددي حضرات معصومين (ع) به عنوان اسماء الحسني معرفي شده‌اند ( به معناي زيباترين و پرجلوه‌ترين اسماء حق). در زيارت جامعه كبيره نيز- كه از زبان امام هادي (ع) است- از همه حضرات معصومين (ع) به عنوان اسماء الحسني ياد مي‌كنيم.

 همان طور كه اسم هر فرد غير از خود آن فرد است، وجود معصومين (ع) هم غير از وجود خداست.

امّا بر اين باوريم كه ائمه اطهار (ع) آيينه تمام نماي حق هستند، و همه صفات جمال و جلال خداي سبحان به طور كامل در آنها جلوه‌گر است. پس صفات الهي بالاصاله مختص به خداي سبحان است و حضرات معصومين (ع) به دليل مقام خليفة اللهي ، به طور كامل صفات خداوند را دارا هستند، و مي‌توانند به اذن حق ، در عالم افراد را بر مبناي اين صفات پرورش دهند.

در زمان ما جلوه‌گاه  کامل اسماء‌ الهي وجود مقدس ولي عصر (عج) است. بنابراين با بررسي و شناخت اسماء ‌حسناي خداوند ، مي‌توانيم به معرفت امام زمان (عج) - كه نماد كامل اسماي حق است - نائل شويم.


  • لطيف

يكي از اسماي خداي سبحان لطيف است « اللَّهُ‏ لَطِيفٌ‏ بِعِبادِهِ‏».

  لطيف به چند معناست:‌

1-   لطيف : عالم به خفاياي امور. « يَعْلَمُ‏ السِّرَّ وَ أَخْفَى»[1]  ، امور پنهاني را كه هيچ كس از آن آگاه نيست، مي‌ داند. «ُ يَعْلَمُ‏ خائِنَةَ الْأَعْيُنِ‏ وَ ما تُخْفِي‏ الصُّدُور» خدا مي‌داند خيانت چشم‌ها را و چيزي كه در سينه‌ها مخفي شده است.

وجود مقدس حضرت ولي عصر (عج) در لطيف بودن خليفه خدا است ، لطيف بودن خدا استقلالي  است و لطيف بودن امام عصر (عج) تبعي.

امام زمان (عج) به اذن حق از سويداي وجود ما آگاه است، از هر چه كه در زواياي وجود پنهان شده است، از خطورات ذهني و نيات قلبي ما مطلع است. لطيف كسي است كه نه تنها از سرّ ما بلكه از اخفاي ما هم مطلع است، اخفي آن قسمت وجود ماست كه خودمان هم نسبت به آن بي‌خبريم. خدا مطلع است، و به وجود مقدس حضرت ولي عصر (عج) هم اين اجازه را داده است كه به عنوان انسان كامل و آيينه تمام نماي حق، مطلع باشد.

هواللطيف: اينكه بدانم امام عصر (عج) مظهر اسم لطيف خداست، در جنبه‌هاي مختلف زندگيم تأثير مي‌گذارد:

= بر اين باوريم كه هر بار به حضرت سلام مي‌دهيم، ايشان سويداي وجودمان را مي‌بيند، و زشتي‌ها و زيبائي‌هاي باطني‌مان را مشاهده مي‌كند.

اين امر انگيزه‌اي مي‌شود تا خود را از معاصي و كدورت‌ها پاك كنيم، از سيئات فاصله بگيريم و حسناتمان را افزون كنيم.

= امام (ع) از همه امور‌مان آگاه است، و از نيازها و حاجات ما اطلاع دارد.

جام جهان نماست ضمير منير دوست                                    اظهار احتياج خود آنجا چه حاجت است

در محضر او نيازي به عرض جاجت نيست، او مي‌‌داند چه مي‌خواهيم. اظهار نيازهاي ما تنها بهانه‌اي براي ارتباط با اوست.

2-   لطيف : كسي كه بيش از ميزان كفايت عطا مي‌‌كند و كمتر از طاقت تكليف مي‌دهد.  « اعطاهم فوق الكفاية و كلفهم دون‏ الطاقة. »[2]

انعكاس نام لطيف در وجود مقدس حضرت به اين گونه است كه وقتي مي‌خواهد نسبت به ما لطف و پرداختي داشته باشد بسيار بيشتر از ميزان لازم و ضروري زندگي در اختيارمان مي‌گذارد. امّا زماني كه از ما درخواستي دارد خيلي كمتر از ميزان توان، از ما طلب مي‌كند. به عنوان مثال ، امام عصر (ع) مي‌داند كه توانمندي من در حدي است كه مي‌‌توانم مشكل صد نفر را حل كنم، امّا تنها كار يك نفر را به من محّول مي‌‌نمايد.

تقاضاي حضرت از ما كم است به اين دليل كه مي‌‌خواهد در عرصه انجام تكليف موفق و سربلند باشيم و نمره كم نياوريم.

از سوي ديگر، اعطايي فراتر از ميزان نياز ما دارد.

بعد از هر سلامي كه به حضرت مي‌دهيم و با او ارتباط برقرار مي‌كنيم توانمندي‌هاي بسيار برايمان رقم مي‌خورد. هر سلام ما يك جواب ندارد، حتي پاسخش صدها و هزاران سلام نيست. ارمغان هر سلام ما ، سلامتي‌اي است كه تا قيامت از آن برخوردار مي‌شويم. آنقدر سلامتي نصیب ما مي‌شود كه مي‌توانيم آن را در زندگي ديگران هم جاري كنيم.

3-   لطيف: وجودي كه با لطفش عقيده توحيدي ما را حفظ مي‌كند.

لطف خداوند شامل حالمان شده كه در گذر زمان موحّد مانده‌ايم.

لطف حضرت ولي عصر (عج) در زندگي ما اين است كه با وساطت او، در ابتلائات سخت آخر الزمان ، ايمانمان حفظ شده است و به كفر و شرك دچار نشده‌ايم.

« ولي خدا » علاوه بر فكر و عقيده، از قلب و دل ما هم حفاظت و صيانت مي‌كند. در عالم ماده ، با اهل دنيا حشر و نشر داريم، امّا حبّ دنيا در دلمان جاي نمي‌گيرد.

در اطرافمان افرادي هستند كه وجودشان مملو از حرص، حسد، بخل و ساير رذائل است، ولي بيماري‌هاي اخلاقي آنها به سلامت قلب ما لطمه نمي‌زند. و همه اين حفاظت‌ها ، نمونه‌اي از جريان لطف حضرت ولي عصر (عج) در زندگي ماست.

« يُثَبِّتُ‏ اللَّهُ‏ الَّذينَ‏ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ» [3] « خداوند در دنيا و آخرت، مؤمنين را در اعتقادات حقه و اخلاقيات درست، ثابت نگه مي‌دارد. »‌

اين لطفي كه خداوند در حق مؤمنين مي‌كند، از طريق وسيله‌‌اي صورت مي‌گيرد ، و وسيله تثبيت عقيده و اخلاق صحيح، وجود مقدس حضرت ولي عصر (عج) است.

خداي سبحان لطيف است، امّا لطفش با وساطت « ولي » در زندگي ما جريان مي‌يابد.

بزرگي مي‌گويد: خداوند مي‌فرمايد شير پاك را از بين سرگين و خون ( دو ماده آلوده ) خارج مي‌كند. « من بَيْنِ فَرْثٍ وَ دَمٍ‏ لَبَناً خالِصا». امّا باقي ماندن ما بر عقايد حقه، در عالمي كه لبريز از نجاسات اعتقادي و اخلاقي است، از خروج شير از بين سرگين و خون، امري شگفت‌‌تر و عجيب‌تر است.

در زمانه‌اي كه اين همه در معرض تهاجم‌هاي فرهنگي قرار داريم و همه دشمنان دين بسيج شده‌اند تا ما را از اعتقادات و اخلاقيات صحيح جدا كنند، به واسطه لطف امام عصر (عج) است كه بر ارزشهاي ديني‌مان ثابت قدم مانده‌ايم و از باورها و عملكردهاي مثبتمان دست نكشيده‌‌‌ايم.

4-   لطيف:  وجودي كه به ما توفيق ذكر، توجه و رجوع به خود را عطا مي‌كند.

 با لطف خداوند  است كه عليرغم اين همه غفلت و معصيت، به ما اجازه مي‌دهد با او ارتباط برقرار كنيم، و براي رفع حاجاتمان به خودش رجوع نماييم.

جريان لطف خدا در زندگيمان با وساطت حضرت ولي عصر (عج) است. باور داريم كه حتي براي نماز خواندن روزانه‌مان ، به واسطه آن آبرومند عالم است كه مجوز ارتباط برايمان صادر شده است. امام زمان (عج) به عنوان مجراي لطف حق، از خدا طلب مي‌كند تا به ما اجازه ذكر، حضور ، دعا و عرض حاجت داده شود.


  • ودود

خداوند « ودود » است و خليقه خود را هم ودود قرار داده.

«ودود» يعني دوست داشتن همراه با اظهار و ابراز دوستي. « ودود» صفتي است كه سه معنا براي آن ذكر شده :

1-  ودود ، يعني كسي كه دوست داشته شده ( اسم مفعول )

2-  ودود، يعني كسي كه دوستدار ديگران است. ( اسم فاعل )

3-   ودود، يعني كسي كه افراد را محبوب ديگران مي‌كند.

1-  طبق معناي اوّل، ولي عصر (عج) مورد محبت خوبان عالم است. همه انبياء ، علماء، شهدا و صديقين حضرت را دوست دارند.

اگر ما در عشق ورزي نسبت به امام (ع) كم بگذاريم، به ودود بودن او لطمه‌اي وارد نمي‌شود ، و در هر زمان، افراد زيادي به او اظهار محبت مي‌كنند.

2-  امام زمان (ع) ودود است و دوستدار ديگران. امّا حضرت چه كساني را دوست دارند؟

امام (ع) خليفه خداست، پس محبّ افرادي است كه خداوند به آنها محبت دارد. در دعاي جوشن كبير به خداي سبحان عرض مي‌كنيم « يا من يحب الصابرين ، يا من يحب التوابين ، يا من يحب المتطهرين » و در قرآن كريم :‌»إِنَّ اللَّهَ يُحِبُ‏ الْمُتَّقين‏ »‌[4] « إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الَّذينَ يُقاتِلُونَ في‏ سَبيلِهِ صَفًّا كَأَنَّهُمْ بُنْيانٌ مَرْصُوصٌ‏ »[5] « در حقيقت، خدا دوست دارد كسانى را كه در راه او صف در صف، چنانكه گويى بنايى ريخته شده از سُرب‏اند، جهاد مى‏كنند.»

امام زمان هم به عنوان اين كه خليفه خداست، ودود است. صابرين ، توابين ، متقين ، مؤمنين را دوست دارد، و دوستدار كساني است كه با نفسشان مبارزه مي‌كنند.

امام زمان (عج) دوست داشتن عام هم دارند. ودود هستند و به همه ما اظهار محبت مي‌كنند، و با الطافي كه در سراسر زندگي نسبت به ما دارند، دوستي خود را ابراز مي‌نمايند.

3-  ودود كسي است كه با تعريف و تمجيد از فرد، او را محبوب ديگران مي‌كند.

« إِنَ‏ الَّذينَ‏ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ‏ سَيَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمنُ وُدًّا» [6]

برخي از مفسرين مي‌گويند:‌ جايزه‌اي كه خداوند براي اهل ايمان و اهل عمل صالح قرار داده ، مودت است‌، و نزد ملائك و بندگانش تعريف آنها را مي‌كند.

امام عصر (ع) به اذن حضرت حق ودود است و مطابق اين معنا، در دو جنبه مودتش را شامل حال ما مي‌كند.

= در زيارت وداع ائمه (ع) چند خواسته را مطرح مي‌كنيم و در آخرين تقاضا مي‌گوييم : « وَ اذْكُرُونِي‏ عِنْدَ رَبِّكُم‏ »  «‌نزد پروردگارتان مرا ياد كنيد.»

بنابراين يكي از جلوه‌هاي تحقق ودود بودن حضرت ،‌اين  است كه نزد خداوند از ما تعريف مي‌كنند.

=طبق آيه « سَيَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمنُ وُدًّا» ، خداوند بنده‌اي را كه اهل ايمان و عمل صالح باشد محبوب القلوب مي‌كند ، و خليفه‌اش را نيز اين چنين قرار داده است.

گويا امام عصر (ع) رايزني بين قلبها را به عهده دارند و محبت افراد را به دل هم مي‌اندازند. هر كس را دوست دارند، مورد محبت و دوستي ديگران هم قرار مي‌دهند.

هر يك از ما كه نزد مؤمن ديگري محبوبيت داريم، مديون امام ودودي هستيم كه واسطه اين حب و دوستي شده است.

  • منشأ «وُد»، حبّ است ، پس بخشي از آن ابراز شده و مقدار زيادي از آن اظهار نشده است. همچون درختي كه شاخه‌هايش نمايان شده، و ريشه‌اش در خاك پنهان است.

ودود بودن امام عصر (ع) كه در عرصه‌هاي مختلف زندگي ما جلوه‌گر شده ، تنها بخشي از لطف و محبت اوست، و عالم ماده به خاطر ظرفيت محدودش، گنجايش ندارد بيش از اين جلوه‌گاه مودت امام (ع) باشد. قسمت عمده محبت حضرت ، در عالم ديگر ظاهر شده و شامل حال ما مي‌شود.

  • امام عصر (ع) جلوه نام « ودود » خداست و دائماً محبتش را به ما اظهار مي‌كند.

« هَلْ‏ جَزاءُ الْإِحْسانِ‏ إِلاَّ الْإِحْسان‏ »[7]. در ارتباطات ما بنابراين است كه هر كس دوستمان دارد و نسبت به ما اظهار محبت مي‌‌كند، در پاسخ به او ابراز محبت مي‌كنيم و نشان مي‌دهيم دوستش داريم.

امام زمان (ع) دائماً به ياد ماست، همواره الطاف خاصش را در زندگي ما جاري مي‌كند، و هميشه نشان مي‌‌دهد دوستمان دارد. چقدر زشت است كه از كنار اين همه محبت، سرد و بي‌روح گذر كنيم.

بايد در پاسخ الطاف بي‌كرانش، با قلبي سرشار از عشق و مهر با او ارتباط برقرار كنيم،

براي اظهار محبت به او زبانمان را بگشاييم، براي جلب پسند و رضايتش بكوشيم، و در هر جمعي از محبانش ، از او ياد كنيم.

  • امام (ع) در پاسخ‌‌هاي زباني، قلبي و عملي ما در برابر اظهار محبت‌هايش، هيچ گاه افراد را با هم مقايسه نمي‌كند.

او خليفه خدايي است كه « وَ يَقْبَلُ‏ الْيَسِيرَ وَ يُعْطِي‏ الْكَثِيرَ ». او كريمي است كه اندك ما را هم مي‌پذيرد، و در ازايش عطاي فراوان مي‌‌دهد.

  • از نشانه‌هاي مودت اين است كه « ودود» دوست دارد هر چه كه از آن برخوردار است، در اختيار ديگري هم قرار دهد.

امام زمان (ع) مي‌خواهد آنچه كه براي خود مي‌پسندد در زندگي ما هم محقق شود، و آنچه كه دوست ندارد ، از زندگي ما هم به دور باشد.

امام سجاد (ع) در دعاي 45 صحيفه سجاديه ، امام زمان (ع) را با عنوان « بهاء العالمين » معرفي مي‌كنند، يعني « زيبائي چشمگير»

هر گاه مي‌خواهيم در بزم دعا حاضر شويم، او زيبايمان مي‌كند، به ما جمالي خاص مي‌دهد تا خداوند براي راز و نياز پذيرايمان باشد و ملائك براي درخواستهايمان آمين بگوييد. اگر او زيبايمان نكند چگونه با ظاهر يك گناهكار ، به عالم ملكوت راه يابيم و با خداي سبحان ارتباط برقرار كنيم؟


[1] سوره مباركه طه، آيه 7

[2] شرح أصول الكافي ، ج‏3 ،  ص286

[3] سوره مباركه ابراهيم ، آيه 27

[4] سوره مباركه توبه،‌آيه 4

[5] سوره مباركه صف ،‌آيه 4

[6] سوره مباركه مريم، آيه 96

[7] سوره مباركه رحمن ، آيه 60


هدیه به پیشگاه مطهر بقیة الله الاعظم عجل الله تعالی فرجه الشریف صلوات