.

امام جلوه اسماء الله

جلسه 29 - 94/2/3

 

          به لطف حضرت حق مي‌خواهيم در كلاس امام زمان شناسي از مرگ جاهليت پرهيز كنيم و در جهت معرفت الامام گام برداريم.

بر اين باوريم كه به مجرد اقدام براي معرفت بيشتر  امام عصر (عج)‌، عناياتي غير قابل تصور را دريافت مي‌كنيم و معروفيت وجود مقدس ولي عصر (عج) براي يكايك ما ظهور و بروز پيدا مي‌كند.

امام همچون خورشيدي است كه نورش بر همه مي‌تابد. اگر داراي معرفت نيستيم به جهت موانعي است كه خودمان ايجاد كرده‌ايم و از فيض وجود حضرت محروم مانده‌ايم.

پس به عرصه كسب معرفت قدم مي‌گذاريم تا هم محبوب حضرت حق شويم و هم محبوب ولي عصر (عج).

در اين جلسه ، چند مطلب از كتاب مكيال المكارم را ذكر مي‌كنم:

در جلد دوم مكيال المكارم عربي ، به صورت زيبايي براي ما مجسم مي‌كنند كه چگونه  سراسر روزمان را با امام (ع) سپري كنيم.

صاحب مكيال مي‌فرمايد:‌ «همين كه صبح كردي بدان اگر زنده‌اي به بركت دعاي امام زمان (ع) است. تك تك نعمات را ببين و باور كن هر نعمتي كه از ناحيه حق به تو داده شده است به بركت دعاي اوست. سعي كن شكر نعمت را به جا آوري ، يعني نعمت را در مسير معصيت مصرف نكني، زيرا صرف نعمت در مسير معصيت غير از اينكه ناشكري خالق است ناشكري امام هم محسوب مي‌شود، زيرا از طريق او و با وساطت او اين نعمت در اختيار تو قرار گرفته است.

بدان كه شكر لحظه به لحظه‌ات هديه‌اي است از سوي تو به مولا. در تمام زمانهاي شاكر بودن هم قلباً‌ خاشع باش و هم در ظاهر خاضع باش، زيرا امام دائماً‌ تو را مي‌بيند.

گاه و بيگاه در طول شبانه روز به امامت سلام بده ، آنهم نه سلامي عادي ، همچون عبدي كه مشتاق ملاقات با مولاي خود مي‌باشد به حضرت سلام كن، و يقين داشته باش كه در محضر او هستي.

زماني كه وقت نماز فرا مي‌رسد توجه داشته باش مولاي تو همين الان مي‌خواهد اقامه نماز كند ، و او با حضور قلب نماز مي‌خواند. او را اسوه خودت قرار بده تا با حضور قلب نماز بخواني. او ظاهراً هم در نمازش خاضع است تو نيز در نماز خضوع ظاهري را رعايت كن.

اگر توفيق نماز با حضور نصيبت شد بدان از بركت دعاي امام است ، كه با دعاي او همه توفيقات به تو داده شده. اگر بخواهي نمازت قبول باشد ، بدان كه با ولايت و معرفت او نماز مورد قبول حضرت حق قرار مي‌گيرد. وقتي نمازت تمام شد امام زمان (عج) را واسطه‌اي در محضر حق قرار بده تا براي قبول نمازت دعا كند.

حق را عظيم حساب كن و قبل از اينكه براي هر كسي دعا كني ابتدا براي او دعا كن. هر زمان هم در طول روز گرفتاري بر توعارض شد بي‌پرده گرفتاري‌ات را به او عرض كن ، زيرا امام باب الله است، راه ورود تو به خدا از طريق اوست.»

پس اولين نكته‌اي كه جهت يادآوري به خودم و شما عرض مي‌كنم اين است كه توجه داشته باشيم تنها در يك مقطع زندگي، يا گاهي از اوقات شبانه روز ، به ياد امام زمان (عج) نباشيم، بلكه صبح تا شبمان را با حضرت بگذرانيم.

  • نكته ديگري كه عرض مي‌كنم، با توجه به فرمايشي از امام صادق (ع)‌ است كه مي‌فرمايد:‌

«إِذَا تَمَنَّى أَحَدُكُمُ‏ الْقَائِمَ‏ فَلْيَتَمَنَّهُ فِي عَافِيَةٍ » «هر كدام از شما تمناني امام قائم را داريد او را در عافيت طلب كنيد. »

گاهي در گرفتاريهاي سخت زندگي با حضرت ارتباط برقرار مي‌كنيم و طالب گشايش مي‌شويم. اگر حضرت صلاح بدانند كه در گرفتاري بمانيم، ممكن است با اماممان درگير شويم، و به جهت رفع نشدن مشكلات به او اعتراض كنيم.

در اين صورت ناخودآگاه رو به روي حضرت ايستاده‌ايم و حكم او را نپذيرفته‌‌ايم.

بايد امام زمان (عج) را در عافيت تمنا كنيم. يعني زماني كه حضرت را درك مي‌كنيم، در شرايط عافيت باشيم نه در نعمت وگرفتاري. در اين صورت با امام درگير نمي‌شويم.

امام صادق (ع)  در ادامه روايت مي‌فرمايند:  « فَإِنَّ اللَّهَ بَعَثَ مُحَمَّداً ص رَحْمَةً وَ يَبْعَثُ الْقَائِمَ نَقِمَة»[1] فضاي زمان ظهور با فضاي زمان بعثت پيامبر (ص) متفاوت است. دوره بعثت ، زمان ارسال رحمت است و دوره ظهور ، زمان نمايش قدرت. بايد آنقدر تمناي عافيت داشته باشيم كه در زمان ظهور ، حضرت حجت هر حكمي كردند، حتي اگر به ضرر ما و خانواده‌مان بود،‌ مخالفتي نكنيم. از خداي مي‌خواهيم كه خانواده ما را و نسلمان را تا قيامت در خدمت ولايت قرار دهد. ولي اگر خداي نكرده زمان ظهور نزديكانمان در مقابل امام (ع) ايستادند و حضرت حكم قتلشان را دادند، نبايد معترض باشيم و تقاضاي تجديد نظر كنيم.

بنابراين اگر تمناي حضرت ولي عصر (ع) را داريم ، بايد براي روزگار ظهور، چه ظهور فردي و چه ظهور اجتماعي عافيت را طلب كنيم.

  • صاحب مكيال در جلد 2 مكيال المكارم در صفحه 311 مطلب قابل توجهي را متذكر شده است:

« َاللهم  اغْفِرْ لِيَ‏ الذُّنُوبَ‏ الَّتِي‏ تُنْزِلُ‏ النِّقَمَ‏ » « خدايا! گناهاني را كه موجب نزول گرفتاري‌ها مي‌شود بر من ببخش.»‌

طبق روايات يكي از گناهاني كه موجب نزول گرفتاري در زندگي مي‌شود « نسيان الذكر للامام» است. اگر فراموش كنيم كه بايد به اماممان توجه داشته باشيم، عرصه زندگيمان محل فرود گرفتاري‌ها مي‌شود .

« نِقَمَ‏ » جمع نقمت است، يك گرفتاري بر زندگيمان نازل نمي‌شود. اگر اماممان را فراموش كنيم دچار گرفتاريهاي فراوان مي‌شويم. خداوند مشكلات متعدد را در زندگيمان پيش مي آورد تا به ياد بياوريم كه بزرگ‌تري داريم و از او غافل شده‌ايم.

بايد گاهي سفره دعايمان را كنار بزرگترمان پهن كنيم، گاهي برايش صدقه بدهيم، گاهي توفيقاتمان را به محضرش هديه كنيم، گاهي با او درد دل كنيم و گشايش در امورمان را از او تمنا نماييم، گاهي عشق و ارادتمان را به محضرش ابراز كنيم و ... در غير اين صورت گرفتاريهاي متعدد بر زندگيمان نازل مي‌شود.

به همين جهت در روايات به ما توصيه شده است كه در هنگام غيبت ، به امام زمان (ع)‌ استغاثه داشته باشيم.

بسياري از ما براي رفع مشكلات و سختي‌ها از همه كمك مي‌خواهيم ولي فراموش مي‌كنيم سراغ امام عصر (عج) برويم و دست نياز را به سمت بزرگترمان دراز كنيم.

  • صاحب مكيال مي‌فرمايد: اگر ما روزانه اقبال به امام زمانمان نداشه باشيم در گرفتاريها حتماً‌ دچار خذلان و خواري مي‌شويم.

« فَإِذا قُضِيَتِ الصَّلاةُ فَانْتَشِرُوا فِي‏ الْأَرْضِ‏ وَ ابْتَغُوا مِنْ فَضْلِ اللَّه‏»[2] « ... در زمين پخش شويد و فضل خدا را طلب كنيد. »

طبق « حديث جابر» روايت شده كه منظور از «فضل الله » امام است. آن زياده‌اي كه خدا در اختيار شما قرار داده و بايد طالب آن باشيد، وجود مقدس امام (ع) است.

آن زمان كه درخواست و نيازي داريم، بايد سراغ امام را بگيريم، خود را به او برسانيم و در خواستهايمان را طلب كنيم.

امام هادي (ع) مي‌فرمايند: « َ إِنْ كَانَ لَكَ حَاجَةٌ فَحَرِّكْ‏ شَفَتَيْكَ‏ َ فَإِنَّ الْجَوَابَ يَأْتِيكَ »[3]  « هر گاه حاجتي داري و لبت را به حركت در آور‌، جواب به تو خواهد رسيد. »

نمي‌گويد حاجاتت را از دلت بگذران ، بلكه مي‌فرمايد:  لب هايت را به حركت در آور. بايد ياد بگيريم كه با اماممان حرف بزنيم و با او ارتباط كلامي برقرار كنيم. آنقدر اماممان را غايب فرض نكنيم، او حاضر و ناظر بر احوال و شنواي اقوال ماست.

نكند تصور كنيم در زمان غيبت ، توجه امام (ع) به شيعيانش كمتر از زمان ظهور است. سراغ حضرت برويم، به محضرش استغاثه كنيم و نيازهايمان را به او عرضه كنيم.

بر خود واجب كنيم كه هر صبح، روزمان را با نماز استغاثه به حضرت آغاز نماييم.

به امام عصر (ع) عرض كنيم: آقا ! امروز،‌روزي بي برگشت است. ياريم كنيد تا اين روز از عمرم بدون ضايعات باشد و بتوانم همه امورم را به كامل‌ترين وجه ادا كنم.

«وَ ابْتَغُوا مِنْ‏ فَضْلِ‏ اللَّه‏ » اين فضل الهي را هم قلبي طلب كنيد و هم لساني.

  • در جلد يك مكيال المكارم ، صفحه 502 روايتي از اميرالمؤمنين (ع)‌ نقل شده است.

علي (ع) مي‌فرمايد: پيامبر (ص) به من فرمود: « وَ مَنْ أَحَبَّ أَنْ يَلْقَى اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ قَدْ كَمُلَ إِيمَانُهُ وَ حَسُنَ‏ إِسْلَامُهُ‏ فَلْيَتَوَلَّ ابْنَهُ الْمُنْتَظَرَ مُحَمَّداً صَاحِبَ الزَّمَانِ الْمَهْدِىَّ »  «كسي كه دوست دارد خدا را ملاقات كند در حالي كه اعتقاداتش كامل شده است و اسلام او زيباست، بايد ولايت مهدي صاحب زمان را قبول كند. »

قبول ولايت امام عصر (عج) اين نقش را در زندگي ما ايفا مي‌كند، موجب كمال ايمان و حُسن اسلام ما مي‌شود. زماني كه تحت ولايت حضرت باشيم مسلمانيمان زيباست، براي ديگران جاذبه دارد و افراد را به دين داري و تدين دعوت مي‌كند.

زماني مي‌توانيم ادعا كنيم ولايت امام زمان (ع) را پذيرفته‌ايم كه خواست و رضايت او در زندگيمان نمود داشته باشد.

اگر امام (ع) ولي ما و بزرگ‌تر ماست بايد همه ارتباطاتي كه با ديگران برقرار مي‌كنيم، تمامي انتخابها، مصرفها، نحوه گذران وقت و ... امور مختلفمان با رضايت او باشد.

***

بنايمان اين بود كه در بخش دوم كلاس به بررسي اسماء الله بپردازيم و از اين طريق به معرفت بيشتر امام عصر (ع) نائل شويم، زيرا خداي سبحان در امام هر زمان كامل‌ترين جلوه‌گري را دارد. و در عصر ما ، در ميان مخلوقات اسامي و عناوين مربوط به خداي متعال ، در وجود مقدس امام زمان (ع) به طور كامل جلوه‌گر شده است.

در ماه رجب هستيم ، و در اين ماه خود را مقيد مي‌كنيم كه پس از هر نماز دعاي « يَا مَنْ‏ أَرْجُوهُ‏ لِكُلِ‏  خَيْرٍ- وَ يَا مَنْ آمَنُ سَخَطَهُ عِنْدَ كُلِّ شر » را بخوانيم. از همين عبارت آغازين دعا، براي شناخت امام عصر (ع) بهره مي‌بريم. « يَا مَنْ‏ أَرْجُوهُ‏ لِكُلِ‏  خَيْرٍ » « اي خدايي كه براي بهترين‌ها به تو اميد دارم. »

اين عبارت بالاستقلال و بالاصاله مخصوص خداي سبحان است ،‌ امّا واسطه تحقق  اين بهترين‌ها، بهترين در نظام عالم ، در زمان ما، وجود مقدس ولي عصر (عج) است. مي‌توان براي بهره‌مندي از بهترين امور، بهترين علوم ، بهترين ارزاق ، بهترين نسل ، بهترين بندگي ، بهترين اخلاق ، بهترين كمالات و .... به امام زمان (ع) چشم اميد داشت.

به كلمه « كل» توجه كنيد. با تمسك و توسل به امام عصر (ع)‌ مي‌توان به تمامي خيرات اميدوار بود. دراين صورت ديگر افسرده و مأيوس نمي‌شويم و بابت سالهايي از عمر كه بي‌بهره گذشته تأسف نمي‌خوريم.

در پرتو ارتباط با امام عصر (ع) به همه خيرات اميدواريم. ديگر نمي‌گوييم از ما گذشته و براي ما دير شده ! مي‌دانيم كه مي‌شود بهترين توفيقات و بهترين معارف نصيبمان شود.

در عبارت بعدي دعاي ماه رجب به خداوند عرض مي‌كنيم:

« وَ يَا مَنْ آمَنُ سَخَطَهُ عِنْدَ كُلِّ شر» « اي خدايي كه هنگام همه شرور و معاصي مي‌خواهم از غضب تو در امان بمانم.»‌

اگر بخواهم از خشم الهي در امان باشيم نبايد مرتكب گناه و معصيت شويم.

حكايت ما در هنگام ارتكاب معاصي، حكايت كودكي است كه وقتي تصور مي‌كند بزرگترش او را نمي‌بيند كار خلاف انجام مي‌دهد.

اگر توجه داشته باشيم كه همواره در حضور هستيم، به خود اجازه نمي‌دهيم با شرها ، معصيت‌ها و بد خلقي‌ها همراه شويم،‌چرا كه باور داريم بزرگ ترمان شاهد و ناظر ماست.

از سوي ديگر ، بزرگ‌تري كه سالها براي فرزندش زحمت مي كشد، با كوچكترين لغزش و انحراف او ، بسيار نگران مي‌شود و فراوان غصه‌اش را مي‌خورد.

امام عصر (ع) بيش از هزار سال است براي معرفت و هدايت شيعيان هر آنچه كه از دستش بر مي‌آمده انجام داده است.

با كوچك‌ترين تمايل ما به هر شرّ ، و با هر ميزان جهالت و ارتكاب معصيت ،،، حضرت حجت دل آزرده و رنجيده خاطر مي‌شود.

« يَا مَنْ يُعْطِي الْكَثِيرَ بِالْقَلِيلِ »  « اي آنكه براي امري قليل ، به ميزاني كثير اعطا مي‌كني. »‌

خداوند در ازاي كوچك‌ترين عمل خالصانه، بهشت را براي ما رقم مي‌زند و به بهانه هر كار اندك ما، پاداش‌هاي فراوان نصيبمان مي‌كند.

در ميان مخلوقات ، كامل‌ترين وجود متصف به اين صفت الهي ، وجود مقدس ولي عصر (عج) است. امام زمان (ع) نيز « يُعْطِي الْكَثِيرَ بِالْقَلِيلِ» است.

با كمترين ابراز ارادت و محبت ، با كوچك  ترين خدمت ،،، از او عطاياي كثير دريافت مي‌كنيم. در ازاي « سلام » دادنمان به محضرش ، خيرات فراوان در زندگيمان جاري مي‌شود، و از حكمت معرفت و شهود بهره‌مند مي‌شويم.

امام عصر (ع) «يُعْطِي الْكَثِيرَ بِالْقَلِيلِ» است. بنابراين هيچگاه هيچ كس از حضرت طلبي ندارد، بلكه همه ما همواره بدهكار او هستيم.

در قبال هر عملي كه براي خدمت و جلب رضايت او انجام مي‌دهيم ، چيزهايي باقي به ما ارزاني مي‌كند كه با آنها دنيا، برزخ و قيامتمان تأمين مي‌شود.

« يَا مَنْ يُعْطِي مَنْ سَأَلَه » «‌اي آنكه هر كس از او بخواهد، به او عطا مي‌كند.»‌

عطيه به هديه‌اي گفته مي‌شود كه آن را مي‌دهند و پس نمي‌گيرند، همچنين عطيه چيزي است كه آن را عطا مي‌كنند و در قبالش چيزي نمي‌خواهند.

« مَنْ سَأَلَه» ‌بدون قيد آمده‌،يعني هر كس از خدا بخواهد تأمين مي‌شود، مؤمن باشد يا نه، متقي باشد يا نه و ... .

در ادامه دعا ، عرض مي‌كنيم: «يَا مَنْ‏ يُعْطِي‏ مَنْ‏ لَمْ‏ يَسْأَلْهُ‏ وَ مَنْ لَمْ يَعْرِفْه»‏ «خدايا ! حتي به كساني كه از تو درخواست نمي‌كنند و تو را نمي‌شناسند،‌ اعطا مي‌كني.»

«ولي خدا» نيز اينگونه است. هر كس از او بخواهد، به او مي‌دهد، و حتي آنكه با حضرت بيگانه است، نسبت به او معرفت ندارد و از محضرش طلب و درخواستي نمي‌كند، مشمول عطاياي او مي‌شود.

آيا قابل تصور است به محبيني كه ذره‌اي او را مي‌شناسند و دست نيازشان را به سوي او دراز مي‌كنند اعطا نكند؟

***

در دعايي كه از ناحيه مقدسه خود حضرت است به خداوند دو عنوان داده مي‌شود:

«معروفاً بغير شبه» و « حادّ‌ كلّ محدود »‌

«معروفاً بغير شبه» « خدايا !‌تو شناخته شده‌اي هستي كه به هيچ كس شباهت نداري.»‌

خداوند « ليس كمثله شيئي »‌است و هيچ شبيهي ندارد.

امام عصر (ع) به عنوان جلوه كامل حضرت حق ، متصف به اين صفت الهي است حضرت خودشان به ما ياد مي‌دهند كه من جلوه خدا هستم او خالق معروف است و من مخلوق معروف گويا امام (ع) به ما مي‌گويند: من براي همه هستي شناخته شده‌ام. درختان مرا مي‌شناسند گويا امام (ع) به ما مي‌گويند: سنگها با من آشنا هستند ، قطران باران من را مي‌شناسند و ... چرا تو نسبت به من معرفت نداري؟

من به اذن خدا « معروف » و شناخته شده هستم، چطور تو با منِ « معروف » نا آشنا و غريبه‌اي ؟

خدا نكند روزي امام زمان (ع) بخواهد از ما گله كند. البته او كريم است و گله كردن كار كريم نيست. او مخلوقي است كه مثل و مانند ندارد، و شبيهش در عالم يافت نمي‌شود.

« حاد كل محدود » « خدايا !‌تو اندازه دهنده هستي به هر كس و هرچيز كه اندازه‌اي دارد.»

خداي سبحان در بين مخلوقات امام زمان (ع)‌ را اندازه بخش قرار داده است.

به محضر حضرت عرض مي‌كنيم:‌

آقا جان !‌نمي‌خواهيم اندازه ما را به اندازه زمين يا آسمان رقم بزني. تنها حد و اندازه‌اي را مي‌خواهيم كه با آن وجودمان ظرفيت و قابليت داشته باشد كه تو بر قلبمان نزول اجلال كني.

مولا جان !‌مي‌دانيم كه شما با قاعده و قانون اندازه افراد راتعيين مي‌كني. اگر كسي اندازه وجوديش آنقدر نيست كه حتي يكبار به دلش سر بزني، كم لطفي شما نيست ، مشكل خود اوست.

آقاي ما :

با لطف و عنايت بي‌كرانتان ، نگاه رحمتي به ما بيفكنيد و اندازه وجودمان را آنقدر وسعت ببخشيد كه بتواند ظرف كمالات و معارف باشد.

 


[1] «الكافي (ط - الإسلامية) ، ج‏8 ،ص 233

[2] سوره مباركه جمعه، آيه 10

[3] بحار الأنوار،ج‏50، ص 155