.

" شرح دعای هشتم "

 

وَ نَعُوذُ بِكَ مِنْ تَنَاوُلِ الْإِسرَافِ،

خدايا به تو پناه مي‌بريم از اينكه دچار اسراف شويم ويا از طريق من اسراف توسعه يابد

تناول يعني اسراف كردن و اسراف يعني خروج از حداعتدال و ميانه‌روي و خرج كردن مال زياد به جهت يك هدف پست . و اسراف آن چيزيست كه امر دنيا و آخرت ما با آن اصلاح نمي‌شود پس اگر براي كسب علم خرج و اسرافي صورت مي‌گيرد به آن اسراف نمي‌گويند چون خير دنيا و آخرت در آنست و امر با ارزشي مي‌باشد .

در مصرف بايد كيفيت و كميت در نظر گرفته ‌شود و فايده شرعي و عقلاني آن مد نظر قرار گيرد بطور مثال هزينه گل براي قبر متوفي چه فايده شرعي و عقلاني  دارد ؟

اسراف به زياد و كم خرج كردن نيست گاهي زياد خرج مي‌كنيم اما اسراف صورت نمي‌گيرد مثل انفاق واحسان كردن ولي گاهي مصرف كم است اما همان كم، اسراف و خرج بيجاست و يا كمك به معصيت است پس اگر خرج كم، در باطل باشد اسراف است واگر بذل و بخشش در مسير حق باشد اعتدال است .

در روز عرفه‌اي حضرت رضا (ع) تمام مالشان را انفاق كردند فضل به ايشان عرض كرد اين همه باخت و غرامت براي چيست كه سودي هم در آن نيست ؟ حضرت فرمود : اين غنيمت بود و غرامت نيست و زياده‌روي هم نمي‌باشد .

علت مذموم بودن اسراف اين است كه

1-  هر زمان كه اسراف مي‌كنيم قطعا حقي را از ديگران ضايع كرده‌ايم بطور مثال پول كلاني براي خريد گل مي‌دهيم ولي همان زمان از دادن حق كارگر خود كوتاهي مي‌كنيم .

2-  كسي كه اسراف مي‌كند ارزش مال را نمي‌داند و ادراك نمي‌كند كه همان مال عامل چه گره‌گشايي‌هايي و خيررساني‌هايي است . و چه تعداد افراد به دليل نداشتن همين مال بيمار شدند و طلاق گرفتند و مدرسه نرفتند ....

3-  اسراف منجر به فقر مي‌شود و روزگار نداري و بي‌عزتي و خواري و محروم شدن از عواطف و محبوبيت به دنبال خواهد داشت .

4-  اسراف باعث مي‌شود كه فرهنگ خرج بي‌رويه ومصرف خارج از اعتدال در جامعه جريان بايد وهمين امر در حق كساني است كه نمي‌توانند چنان مصرفي را داشته باشند ظلم است.

5-  كسانيكه ريخت و پاش و بذر افشاني در جاي نامناسب دارند رابطه تنگاتنگي با شيطان خواهند داشت .

6-  خداي سبحان رسما فرموده كه مسرفين را دوست ندارد و از همه خيرات و كمالات محرومشان مي‌كند و جايگاه آنها را آتش قرار داده است .

شايد سوال شود كه اسراف با تبذير چه فرقي دارد ؟ شارحين صحيفه ضمن بيان روايتي از امام صادق(ع)، تبذيررا از خانواده اسراف مي‌دانند .

زيرا حضرت مي‌فرمايند اگر كسي چيزي را در غير طاعت خدا مصرف كند تبذير است ، تبذير بذرافشاني است يعني اگر بذر را در زمين نرم بريزيد سبز مي‌شود و كار بجايي است اما اگر بذر را روي سنگ بريزيد چون مصرف غلط است تبذير و اسراف است و محصولي نمي‌دهد و در روايتي ديگر امام صادق(ع) مي‌فرمايند اسراف يعني لباسی را كه لباس آبرويت بود لباس دم دستي كردي ومصرف جابجا نمودي .

پيامبر(ص) فرمود: مال امانت است كه خدا به شما داده اگر اعتدال را رعايت كنيد به شما كمك مي‌شود اما اگر زياده‌روي و تبذيركنيد خدا شما را محروم مي‌كند و در روايت ديگر مي‌فرمايند خدا اسراف را در همه چيز مبغوض مي‌داند مگر در حج و عمره يعني هرچقدر حج و عمره برويد اسراف نيست و خدا دوست دارد كساني را كه در علم،تجاوزطلبي مي‌كنند.