.

" شرح دعای هشتم "

 

وَ أَنْ نُعْجِبَ بِأَعْمَالِنَا

تعجب از ريشه عُجب به معناي خود بزرگ بيني باطني است

عُجب وعجيب از يك خانواده است در واقع ابتدا امري به نظر ما شگفت می آيد سپس بابت آن ترفع و تكبر مي‌كنيم . پس وقتي فردي عملش را حسن ديد و از زيبايي عمل خودش شگفت زده شد ، كار او به عُجب خواهد كشيد در حاليكه انسان متقي و مهذب اگر برتريهايي هم در وجودش دارد بايد آنرا به لطف حق ببيند و منت خدا را هم بكشد تا بتواند زكات آنرا پرداخت كند و موجودي مالي و عملي و مقامي و آبروي ... خود را در اختيار ديگران قرار مي‌دهد .

اعمال بر سه نوع است :

1-  نفساني كه در درون ما قرار دارد و قابل مشاهده نيست ولي آثار آنرا ديگران مي‌بينند مثل افكار و علوم و دانسته‌هاي ما .

2-  اعمال بدني ، حركاتي است كه از طريق جسم انجام مي‌شود .

3-  اعمال صناعي ،‌كه با مشاركت نفس و بدن صورت مي‌گيرد مثل كتابت و قرائت و يا ساختن صنعتي كه هم دست فعال است و هم فكر.

خدايا به تو پناه مي‌بريم از اينكه اعمال فكري و بدني و صناعي خود را زيبا ببينيم و به عجب دچار شويم .

تفاوت كبر و عجب در اين است كه هر دو به واسطه امتياز خاص ايجاد مي‌شود منتها در عجب انسان مزيتي براي خودش نسبت به ديگري قائل نيست بلكه خودش را در درون مي‌پسندد و در خلوت خود،به خودش نمره 20 مي‌دهد ولي در كبر در مقايسه با ديگران خود را برتر مي‌بيند . عجب بدتر از كبر است چون در خلوت و باطن هم همراه ماست.

امام صادق(ع) مي‌فرمايد : اگر عجب بر كسي وارد شود ،‌ هلاك شده است زيرا اهل عجب خود را از مبدا بي‌كران حق جدا كرده‌اند وامتيازات را متعلق به خود مي‌دانند .

امام باقر(ع) فرمودند : دو عابد و فاسق وارد مسجد شدند ولي عابد ،‌فاسق از مسجد بيرون رفت و فاسق ، عابد بيرون رفت زيرا عابد بابت عبادتش بر خدا ناز كرد ولي فاسق به مجرد ورود به مسجد نادم بود كه چرا عبادتش كيفيت لازم را ندارد پس نام او جزء عباد ثبت گرديد .

از امام موسي بن جعفر(ع) روايت است كه عجب مراتبي دارد :

1-  در ابتدا خود را نمي‌پسنديد ولي به دليل مداحي و ثناگويي اطرافيان تصور كرد كه مزيتي استثنايي دارد و لذا اعمال نادرستش زينت داده شد .

2-  در مرحله بعد مي‌داند كه خدا توفيق عمل صالح به او داده است ولي بجاي اينكه منت خدا را بكشد و شاكر باشد و تواضع كند ، منت مي‌گذارد و ناز مي‌كند خدايا من از اعضا و جوارحم براي تو خرج كردم وهركس چنين نمي‌كند بنابراين اين فرد امضاي خداي سبحان را پاي اعمالش نمي‌گذارد بلكه منيت را مطرح مي‌كند و وجود كاذبي براي خودش در نظر مي‌گيرد بنابراين اگر در عين حال كه كار مثبت انجام مي‌دهيد و بابت آن خوشحال هستيد، نگران نواقصش هم باشيد هرگز عجب به شما عارض نمي‌شود .

پيامبر اكرم(ص) مي‌فرمايد اگر هيچ گناهي انجام ندهيد ،‌من بابت گناه بزرگتر بر شما نگرانم و آن عجب است كه اكبر ذنوب است .

امام صادق(ع) مي‌فرمايد گاهي انجام گناه، بهتر از عجب است زيرا بنده مومن بعد از گناه استغفار مي‌كند و در مقابل خدا تواضع  مي‌نمايد يعني شايد اجازه گناهي داده مي‌شود تا ما از عجب و تكبر دور شويم بنابراين در هر عجبي دچار شرك شده‌ايم زيرا كل آن و يا مقداري از آنرا از خود ديده و خدا را ناديده گرفته‌ايم .

عجب بيماري انسانهاي متدين و موفق و پركار است زيرا ديگران را بي‌دين و ناموفق و مقصر مي‌بينند .

هدیه به پیشگاه مطهر امام سجاد علیه السلام صلوات