.

" شرح دعای هشتم "

 

وَ تَعَاطِي الْكُلْفَة

تعاطي به معناي اقدام و انجام دادن هركاري است و كلفه يعني مشقت و با زور و بي‌ميلي كاري را انجام دادن. پس خدايا به تو پناه مي‌برم از اينكه اقدام به امور پرمشقت بنمايم و با هركار خيري را با مشقت انجام دهم و شيريني و لذت آنرا احساس نكنم مثلا يكي از دستورات شرع كه سختي در آن لحاظ شده است جهاد مي‌باشد ولي بايد انجام داد و سختي آن را ناديده گرفت و يا يكي از امور پرمشقت انجام سيئات است و ما از اقدام به آن بايد به خداي سبحان پناه ببريم .

اميرالمومنين (ع) مي‌فرمايند: گواراترين زندگي دور ريختن تكلفها است و در جاي ديگر مي‌فرمايند درمان دوري از تكلف ، داشتن معرفت است .

گاهي اوقات به زحمت انداختن خود مشتمل بر سعادت اخروي است و مانعي ندارد و ممدوح نيز هست اما در تكلفي كه نه خير دنيا و نه خير آخرت در آن هست ، خسارت آور مي‌باشد يعني علاوه بر نبود خير، عذاب اخروي هم دارد .

ولي در جمله امام سجاد(ع) بيشترين چيزي كه مدنظر قرار گرفته تعيير نگاه است يعني به امور مثبت ظاهرا سخت ، با ديدي عاشقانه و محبت آميز و بدون تكلف بنگريم و بپردازيم چنانچه اميرالمومنين مي‌فرمايند : اي حارث همداني با نفست رفق داشته باش و مدارا كن اگر سرحال است مستحبات را انجام بده ولي اگر اقبالي ندارد به واجبات اكتفا كن و او را به تكلف نيانداز .

پس يكي ديگر از پيامهاي اين جمله اين است كه خود را درمعرض كارهايي قرار ندهيد كه ضرورت ندارد و از كارهاي بي‌فايده به خدا پناه ببريد .

امام حسن(ع) مي‌فرمايند : كلفت يعني حرف زدن تو در جايي كه به درد تو نمي‌خورد و سودي ندارد.

در واقع تعاطي دوطرفه است يعني خدايا به تو پناه مي‌برم از اينكه من كسي را به تكّلف بياندازم و ديگران هم مرا به تكلف بياندازند .

پيامبر اكرم (ص) فرمود : يكي از اكرامهايي كه برادر مومن را مي‌كنيد اين است كه هديه برادر مومن را بپذيريد و هديه هم بدهيد و براي هديه دادن خود را به تكلف نياندازيد و با سختي هديه ندهيد ( با تكلف هديه دادن گواراي فرد نمي‌شود .)

معناي ديگر تكلف اين است كه انسان به خودش چيزي را نسبت دهد كه حقيقتا داراي آن چيز نيست مثلا از يك خانواده معمولي هستم ولي خود را منسوب به يك خانواده بزرگ مي‌دانم .

قرآن در آيه 86 سوره مباركه ص مي‌فرمايد «قُلْ ما أَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ وَ ما أَنَا مِنَ الْمُتَكَلِّفينَ» من از شما مزدي نمي‌خواهم و از اهل تكلف نيستم يكي از مفسرين مي‌فرمايد پيامبر احدي را به زحمت نمي‌اندازد و تكليف نمي‌كند بلكه نگاه زيبا به آنان مي‌دهد كه با عشق و رغبت از او اطاعت كنند زيرا طوع به معني رغبت و نه تكلف است . و از طرفي من پيامبر هم براي احدي خود را به تكلف نمي‌اندازم يعني اگر براي امتم كاري انجام ميدهم با ميل و رغبت است و عاشقانه به امت خدمت مي‌كنم . هدیه به پیشگاه مطهر امام سجاد علیه السلام صلوات