.

" شرح دعای هشتم "

 

             حضرت سيدالساجدين در اين دعاي شريف به بررسي رذائل اخلاقي و ضرورت دوري از آن پرداخته و تنها راهكار را در تمام فرازها پناه بردن به حضرت حق مي‌دانند چنانچه اگر كسي در مكان آتش‌گرفته قرار گيرد هرگز منتظر خروج ديگران نمي‌شود بلكه ابتدا خود اقدام به نجات و فرار از وضعيت موجود مي‌كندو به محض تشخيص قبح رذيله بدون اندك توقف و مسامحه‌اي و با قدرت از صحنه آلودگيها جدا مي‌شود و به خداي سبحان پناه مي‌برد و از او طلب كمك و مدد مي‌نمايد .

همانطور كه مي‌دانيد جايگاه صحيفه بسيار متعالي است زيرا گوينده امام سجاد ،‌نويسنده امام باقر و شنونده و شاهد امام صادق عليهم السلام هستند بواسطه دعاهاي صحيفه سجاديه، انسان طالب كمالات خاص و سرعت سير و رفع موانع ، مي‌شود و البته اين ادعيه كارگشاي امور مختلف زندگي نيز هست ، در صحيفه سجاديه عمدتا به مسائل اخلاقي اشاره شده است اخلاق در زبان عرب از ماده خُلُق به معني چيز كهنه و پوسيده است يعني وقتي صفتي در ما كهنه و پايدار مي‌شود به آن خلق مي‌گويند نه به اين معنا كه قابل اصلاح نباشد بلكه اگر مصلح را حضرت حق بدانيم او هم با قدرت بي‌نهايتش مي‌تواند تمام صفات نازيبا را محو كند و خلقيات زيبا جايگزين نمايد و در دعاي صحيفه تقاضاي انسان درراستاي اراده حق قرار مي‌گيرد و خداي سبحان ابتدا ظرف را پاك مي‌كند سپس آب پاكيزه را در آن نازل مي‌فرمايد زيرا اگر قبل از دفع رذائل به فضائل اخلاقي هم متخلق شويم، اتصاف به فضائل قرب آور نيستبلكه بُعد و عجب و منت و استكبار مي‌آورد . مرحوم سيد هاشم حداد مي‌فرمود در زيارات حضرات معصومين همه مي‌گويند عطا كن عطا كن و هيچكس نمي‌گويد بگير بگير، بدبيني و حسادت را بگير سوءظن را بگير كبر و غرور را بگير ...

 در سال جاري دعايي را بررسي مي‌كنيم كه در تقاضاي اوليه ما دور شدن از آلودگيهاي مختلف است.

«اللهم انی اعوذبک»

 آلودگيهايي كه شايد در نظر اول به نجاست آن پي نمي‌بريم و در جهت رفعش اقدام نمي‌كنيم ولي بطور قطع آفات طريق و سلوك است و لذا حضرت با انّي اعوذ شروع مي‌كنند يعني تاكيد بر سه «من» در اني دو «من» هست و در اعوذ هم انا خوابيده است .

يعني خدايا سه وجود ظاهري و مؐلكي ، برزخي و ملكوتي ، حقاني و پنهاني من از هر آنچه مانع سلوك است به تو پناهنده مي‌شود . در واقع در اين پناهندگي نياز به حركت جمعي نيست و نفرموده نعوذُ بك(مابه تو پناه مي‌بريم) پسهركسي خودش بايد تصميم بگيرد و اراده استعاذه و پناهندگي را در اوج صداقت و اخلاص داشته باشد و با عنايت خداوند به رفع رذائل بپردازد. رذائل گاهي ارادي و گاه غيرارادي است يعني در فضايي رشد كرده كه همه شرايط دست به دست هم داده و او را بخيل پرورش داده است اما وقتي به آن قدرت بي‌پايان پناه مي‌برد قطعاً مي‌تواند آن رذيله غيرارادي را هم درمان كند و يا گاهي انسان بابت رذائلش خود را مذمت مي‌كند و يا براي ديگران نقل مي‌كند اين امر راهكاري نيست كه شريعت به ما آموزش داده بلكه راهكار، پناهندگي به حق و تلاش در جهت رفع آن است نه ملامت و سرزنش و پخش انرژي منفي در درون خود. و نكته ديگر آنكه بعضي رذائل از رذائل ديگر متولد شده است مثل غضب كه مولود حرص به دنيا است و انسان با زمين و زمان درگير مي‌شود كه چرا آن مقدار مال را ندارد در واقع بالاصاله صفت غضب را نداشته است اما صفت حرص اصالتاً در درون او وجود داشته است وقتي ما از خداي سبحان دفع رذائل را طلب مي‌كنيم براي او فرقي نمي‌كند كه اصلي باشد يا تبعي ،‌والد باشد يا مولود ،‌ريشه قديمي داشته باشد يا حادث و جديد باشد همه آنها توسط خداي جبار جبران مي‌شود و متبدل مي‌گردد و مشروط بر اينكه اراده ما بر رفع آنها تعلق گيرد .در اني اعوذبك ،‌باء الصاق به معناي چسباندن است يعني خدايا خودم را به تو وصل مي‌كنم و مي‌چسبانم و نزديك مي كنم و تحت الحفظ تو قرار مي‌دهم كه صفات ناپسند را از من دور كني .

هدیه به پیشگاه مطهر امام سجاد علیه السلام صلوات