.

 

 
چكيده تفسير زيارت جامعه كبيره (استادگرامي خانم زهره بروجردي)                     جلسه  13  فراز سلالة النبيين
 

سُلَالَةَ النَّبِيِّينَ: شما حضرات معصومين خلاصه پيامبران هستيد .

سُلَالَة: امام هادی (ع) در زيارت جامعه حضرات معصومين را به عنوان سُلَالَةَ النَّبِيِّين معرفی می‌کنند.

سُلَالَة به معنای خلاصه هر چيز، نطفه، فرزند و نسل است به عبارتی ديگر مراحلی که از ماده چيزی بيرون کشيده شود.

به عصاره‌ای که برای اولين بار از چيزی گرفته می‌شود سلاله مي‌گويند و به عصاره سلاله، صفوه گفته می‌شود مثلاً گلاب را از گل می‌گيريم اين سلاله محسوب می‌شود و آن عطری که از گلاب گرفته می‌شود صفوه ناميده می‌شود .

حضرات معصومين سُلَالَةَ النَّبِيِّين هستند و اين فراز را از دو زاويه می توان بررسی کرد :

1- اول آنکه وجود جسمانی ائمه اطهار از اصلاب و کمرهايی شکل گرفته‌اند که طيّب و طاهر بوده‌اند اين اصلاب در هر نسلی و در هر زمانی از عيب و نقص مهذب بوده‌اند اگر سلاله را در عالم وجود بررسی کنيم آبا و اجداد معصومين از هر عيب و نقصی مبرا بوده‌اند. در شرايط عادی زندگی افراد، پدر حسناتش افزون از پسر است از اين رو در روايت آمده است ولدُ العالم نصفُ العالم در حاليکه با توجه به سُلَالَةَ النَّبِيِّين گفته می‌شود حضرات معصومين عصاره و اصل تمام خيرات و حسنات پدران خويش‌اند بنابراين هر چند قانون کلی در نظام خلقت اين گونه نيست اما گاهی ولد افضل از والد می‌شود زيرا اگر ولدُ العالم نصفُ العالم باشد و از سوی ديگر اين ولد خود نيز عالم باشد ترکيب حاصل شده باعث می‌شود که فرزند يک برابر و نيم پدر عالم باشد از اين رو امتياز اين فرزندان از پدر افضل می‌گردد و حضرات معصومين مصداق واقعي اين سخن هستند، يعني حضرات معصومين به اعتبار آنکه مولود انبياء هستند يک امتياز دارند و به اعتبار اينکه خودشان جلوه‌ی تمام‌نمای خدای سبحان‌اند امتياز ديگری دارند و همين امر باعث می‌شود امتياز معصومين افزون از انبيای الهی شود.

مثلا نماز خواندن حضرت عيسی (ع) پشت سر حضرت مهدی(عج) افضل بودن مقام امام زمان(عج) را نشان می‌دهد، حضرات معصومين سُلَالَةَ النَّبِيِّين هستند و طينت آنها از انبياء الهی گرفته شده است:

لَمْ تُنَجِّسْكَ الْجَاهِلِيَّةُ بِأَنْجَاسِهَا1 يعنی وجود طبيعی و ظاهری اجداد حضرات معصومين از هر سوء خلق و اعتقادی در امان است به عنوان مثال در رابطه با آيه وَ إِذْ قالَ إِبْراهيمُ لِأَبيهِ...2 تفاسير مي‌گويند منظور از ابيه عموی ابراهيم است نه پدر او زيرا پدر ابراهيم موحد بوده و تنها عمويش مشرک بوده است .

2- در دومين نگاه اين فراز گفته می شود خلقت نوری معصومين قبل از وجود جسمانی آنها موجود بوده است، قبل از خلقت عالَم و آدم خلقت نوريه‌ي آنها شكل گرفته است از اين رو نور وجودشان بر خلقت تابيده است تا همه چيز در عالم شكل وجود به خود گرفته است.

 پيامبر(ص) می‌فرمايند:أَنَا وَ عَلِيٌّ أَبَوْا هَذِهِ الْأُمَّة...3 من و علی پدران اين امت هستيم  

در عالم وجود خلقت پدر قبل از فرزند شكل مي‌گيرد از اين رو همه‌ي پيامبران وارث پدران خويش‌اند به عبارتي كمالات هر پيامبري از ابتداي خلقت نشأت گرفته از وجود نوري رسول‌الله، اميرالمؤمنين و اولاد اوست، اگر نوح صفوة الله، موسي كليم الله و عيسي روح الله و ... است همه از تشعشع نور ولايي حضرات معصومين است، ائمه‌ي اطهار جلوه‌ی نام اول حضرت حق‌اند همانطور که پيامبر(ص) فرمود: أَوَّلُ مَا خَلَقَ اللَّهُ نُورِي4 اولين نور در عالم خلقت نور من (پيامبرص) بوده است قبل از آنکه زمين و آسمانی باشد ملک و آدمی خلق شده باشد وجود نوری حضرات معصومين در خلقت پيوسته به يکديگر بود و به عبارتی همه‌ي آنها نوري واحدند أَوَّلُنَا مُحَمَّدٌ وَ آخِرُنَا مُحَمَّدٌ وَ أَوْسَطُنَا مُحَمَّدٌ وَ كُلُّنَا مُحَمَّدٌ5  

ابن عباس6 نقل می‌کند که خدمت پيامبر (ص) بودم علی (ع) وارد شد پيامبر (ص) به چهره ايشان نگاه کرد و فرمود: مَرْحَباً بِمَنْ خَلَقَهُ اللَّهُ قَبْلَ آدَمَ بِأَرْبَعِينَ أَلْفَ عَامٍ خوش آمدی کسی که چهل هزار سال قبل از خلقت آدم خلق شدی ابن عباس می‌گويد تعجب کردم پرسيدم: أَ كَانَ الِابْنُ قَبْلَ الْأَبِ آيا پسر قبل از پدر خلق می‌شود؟ حضرت فرمود: نَعَمْ إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى خَلَقَنِي وَ خَلَقَ عَلِيّاً قَبْلَ أَنْ يَخْلُقَ آدَمَ بِهَذِهِ الْمُدَّة..

در روايت7 نقل شده که ابو بصير می‌گويد: خدمت امام باقر (ع) رسيدم ايشان فرمود: لِيَهْنِئْكُمُ الِاسْمُ آن نام گوارايتان باشد. پرسيدم مَا هُوَ ؟ کدام نام بر ما گوارا باد؟ حضرت فرمود: الشيعة گفتم: إن الناس يعيرونا بذلك مردم ما را با اسم شيعه سرزنش می‌کنند حضرت فرمود: أ ما تسمع قول الله عزوجل وَ إِنَّ مِنْ شِيعَتِهِ لَإِبْراهِيمَ آيا اين آيه قرآن را نشنيدی که فرمود: همانا ابراهيم از شيعيان ما است، چون اسم شيعه بر تو گذاشته‌اند در شعاعی از نور قرار گرفته‌ای در شعاع نور معصومين که با آن نور کل عالم ايجاد شده است .

نطفه‌ي معنوی همه‌ي انبياء از معصومين گرفته شده و نطفه‌ي مادی معصومين از انبياء شكل يافته است زيرا خلقت نوری مقدم بر خلقت جسمانی است.

اين مطلب وسيله‌ای است برای معرفت و خودشناسی همه انسانها .

اميرالمؤمنين(ع)8 مي‌فرمايد: اتَّقُوا فِرَاسَةَ الْمُؤْمِنِ فَإِنَّهُ يَنْظُرُ بِنُورِ اللَّهِ از تيزبينی انسان مؤمن بپرهيزيد زيرا او با نور خدا می‌بيند.

ابن عباس می‌گويد: عرض کردم: كَيْفَ يَنْظُرُ بِنُورِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ چگونه انسان مؤمن با نور خدا می‌بيند فرمود: لِأَنَّا خُلِقْنَا مِنْ نُورِ اللَّهِ وَ خُلِقَ شِيعَتُنَا مِنْ شُعَاعِ نُورِنَا فَهُمْ أَصْفِيَاءُ أَبْرَارٌ أَطْهَارٌ مُتَوَسِّمُونَ نُورُهُمْ يُضِي‏ءُ عَلَى مَنْ سِوَاهُمْ كَالْبَدْرِ فِي اللَّيْلَةِ الظَّلْمَاءِ فرمود : همانا ما خلق شده‌ايم از نور خدا و شيعيان ما خلق شده‌اند از شعاع نور ما پس آنها برگزيده نيکان پاکان هستند که نورشان می‌درخشد بر هر ظلمت و تاريکی مانند درخشش نور ماه شب چهارده در تاريکی .

در انتهای بحث اشاره به اين نکته لازم است که در روايات آمده است پيامبران هر يک گرفتار ترک اولی شده‌اند يعنی ترک امری که اولويت در انجام آن امر بوده است اما معصومين در حالی که خلاصه و عصاره وجود انبياء هستند هيچ ترک اولائی نداشته‌اند آنها حتی لحظه‌ای بدون اذن حق خشمگين و عصبانی بر امت نشده‌اند حتی پيامبر با ريختن خاکستر بر سر مبارکشان برای افراد دعا می‌کردند و می‌گفتند : اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِقَوْمِي إِنَّهُمْ لَا يَعْلَمُونَ‏.9 

در روايات آمده است خداوند سبحان، انبياء الهی را از وجود نوری حضرات معصومين آگاهي داده است و اگر هر يک از آنها گرفتار ابتلايی در امر نبوت خويش شده‌اند نشان بی‌مهری حضرت حق نسبت به آنها نبوده است بلکه خدا می‌خواسته تا در شرايط خاص از وجود معصومين براي آنها پرده‌برداری کند و هر يک از انبياء با پناه بردن به مقام ولايت معصومين از ابتلاء خويش رها شوند مثلاً ابراهيم در آتش يا علی گفت آدم برای قبول توبه‌اش اسماء خمسه را به زبان آورد عيسی برای بالا رفتنش نيز يا علی گفت و...

ـــــــــــ

  1-بحارالانوار ج 97 ص 187
  2- سوره مباركه انعام آيه 74
  3 - بحارالانوار ج 16 ص 364  
  4- بحارالانوار ج 1 ص 97
  5- بحارالانوار ج 26 ص 6
  6- بحارالانوار ج 24 ص 88
  7- تاويل الآيات ص 484
  8- بحارالانوار ج 25 ص 21
  9- بحارالانوار ج 95 ص 167

هديه به پيشگاه مقدس امام هادي عليه السلام صلوات






محتوای مرتبط