.

 

 
چكيده تفسير زيارت جامعه كبيره (استادگرامي خانم زهره بروجردي)                 جلسه  12   فراز امناء الرحمن
 

أُمَنَاءَ الرَّحْمَنِ درود بر شما اي امين‌هاي خداي مهربان

امناء جمع امين و به معناي نگهدارنده امانت است و به هركس كه مورد وثوق و اطمينان ديگري باشد امين مي‌گويند.

الرحمن از اسمهاي خداي سبحان است و اين كلمه به معناس بخشايش‌گر است اما در حقيقت معني لغوي آن به معناي دلسوزي كردن و مهرباني كردن است.

در روايات آمده است اين اسم خداي سبحان اختصاص به عموم بندگان دارد علي رغم اسم رحيم كه تنها شامل گروهي خاص از بندگان مي‌شود همه بندگان از نعمت روزي مادي برخوردارند اما تنها گروهي از نعمت پذيرش ولايت علي ع و اولاد علي برخوردارند.

در قرآن در سوره مباركه اسراء آيه 110 آمده است: قُلِ ادْعُواْ اللَّهَ أَوِ ادْعُواْ الرَّحْمَنَ أَيّاً مَّا تَدْعُواْ فَلَهُ الْأَسْمَاءُ الحُسْنىَ‏ وَ لَا تَجْهَرْ بِصَلَاتِكَ وَ لَا تُخافِتْ بهِا وَ ابْتَغِ بَين ذَلِكَ سَبِيلاً

بگو: چه اللَّه را بخوانيد چه رحمان را بخوانيد، هر كدام را كه بخوانيد، نامهاى نيكو از آن اوست. صدايت را به نماز بلند مكن و نيز صدايت را بدان آهسته مكن و ميان اين دو راهى برگزين

رحمان همان رحمتي است كه همه مخلوقات به واسطه آن موجود شده‌اند و همه با اين صفت حضرت حق تغذيه مي‌شوند.

روايتي از امام صادق(ع) داريم كه ايشان در ضمن آيه الرحمن علي العرش استوي مي‌فرمايند: اينكه رحمت خداي سبحان نسبت به همه چيز علي السويه و مساوي است استوي من كل شي فليس شي اقرب انما من شي

 مردم نسبت به نام رحمان خداي سبحان ناآگاهند بسياري از مردم از نعماتي كه در اختيارشان گذاشته شده است بهره مي‌برند اما از سپاس او ناتوانند حتي از شناخت او عاجزند اگر در اين فراز حضرات معصومين أُمَنَاءَ الرَّحْمَن معرفي مي‌شوند رحمت وجودي آنها نيز نسبت به همه بندگان علي السويه است اما همچنانكه حضرات معصومين محبوب شناس هستند و فناي در حضرت حق دارند و از همين رو خداوند آنها را امانت‌دار رحمت كامله خويش ساخته‌اند انسان بايد مولي شناس باشد تا امين مولا گردند از همين رو تعداد كمي از افراد نام امين را به خود اختصاص مي‌دهند.

رحمان برگرفته از رحمت است و چون رحمت حضرت حق شامل همه موجودات مي‌شود هركس به اين جلوه حضرات معصومين نزديك شود مي‌تواند از اسرار الهي آگاه گردد.

اما عبارت أُمَنَاءَ را چنين دنبال مي‌كنيم

حضرات معصومين را أُمَنَاءَ الرَّحْمَن گفته‌اند و اگر امن را در معناي آرامش قلب معنا كنيم بايد بگوييم خداوند سبحان مي‌داند اگر اسرار الهي خود را به طور كامل در اختيار معصومين قرار داده است آنها به بهترين شكل اين رسالت را به مقصد خواهند رساند.

اولين رحمتي كه در قلوب حضرات معصومين به وديعه گذاشته است ولايت خود حضرات معصومين است آنها امر ولايت را چون خلقت بر همه موجودات عرضه كردند اما تنها گروهي آن را پذيرفتند و ساير مردم از پذيرش آن سرباز زدند.

حضرات معصومين در اين فراز در دو جايگاه قرار مي‌گيرد اول آن كه بندگان را از اسرار الهي آگاه كنند و آگاه كردن آنها باعث وصول بندگان به حق شود. قلوب معصومين ظرف امر خداي سبحان است وَ ما تَشاؤُنَ إِلاَّ أَنْ يَشاءَ اللَّه  شما هيچ چيز را نمى‏خواهيد مگر اينكه خدا بخواهد سوره مباركه انسان آيه 30

آنها چيزي طلب نمي‌كنند كه اراده خدا آن را فرا نگرفته باشد از اين رو قلوب آنها جايگاه رحمت حق است و اين رحمت را ميان بندگان تقسيم مي‌كنند

دوم اينكه هر يك از حضرات معصومين نسبت به امام بعد از خود امين هستند و آنچه را بايد به امام بعد از خود يادآوري كنند و به او بسپارند انجام مي‌دهند و اين بزرگواران سفارشات لازم را در اختيار امام بعد از خود قرار مي‌دهند لازم به ذكر است كه در هر دوره از زندگي بشر تنها يك امين رحمان در دنيا زندگي مي‌كند يعني دنيا هميشه در خدمت يك امام است و زمين هيچ گاه از اين حجت خالي نيست. آنها هم امين امامت خويش‌اند و هم امين ولايت. خداوند هر آنچه زندگي بشر به آن نيازمند است به آنها سپرده است حضرت حق كتاب خويش را به آنها سپرده است تا احكام و قوانين زندگي را به مردم برسانند.

روي في البحار باسناده عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع فِي قَوْلِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تُؤَدُّوا الْأَماناتِ إِلى‏ أَهْلِها الآية قَالَ ع الْإِمَامُ إِلَى الْإِمَامِ لَيْسَ لَهُ أَنْ يَزْوِيَهَا عَنْهُ...

امام باقر(ع) در ذيل آيه شريفه كه خداوند مي‌فرمايد: به درستيكه خداوند شما را امر مي‌كند كه امانات را به صاحبان آن تسليم كنيد، فرمود: مقصود امام است به امام بعد از خود و نبايد ديگري را معرفي كند و اين امانت را از صاحب اصلي آن بگرداند.

باسناده عَنْ أَبِي بصير قالَ سَمِعْتُ ابا عبدالله يَقولُ إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تُؤَدُّوا الْأَماناتِ إِلى‏ أَهْلِها قَالَ ع والله هو اداء الامانة الي الامام و الوَصيّة...1

ائمه اطهار در رساندن پيام به اين گروه در عصمت كامل هستند و ممكن نيست ذره‌اي اسرار الهي در اين جابه جايي تغيير كند.

ائمه اطهار عالم به علم حضرت حق‌اند اما امانتداري آنها باعث نمي‌شود كه از اين امتياز بدون اذن حق  براي خويش بهره‌اي برگيرند آنها امانتدار زندگي و مرگ همه مخلوقات‌اند حتي از تولد و مرگ خود آگاهند اما در زندگي هيچ يك از آنها مشاهده نشده است كه تقاضاي تغيير مقدرات خود و يا ديگران را داشته باشند مگر آنكه اذن خداي سبحان پشتوانه اين تغيير باشد زيرا امين هيچ گاه قصد تغيير و تبديل امانت را نمي‌كند مگر به اذن صاحب آن.

گفتيم رحمان از رحمت گرفته شده است و رحمت چون مادي و معنوي است هركس در عالم تقاضاي نعمت مادي و معنوي دارد بايد كه دست به دامن أُمَنَاءَ الرَّحْمَن شود زيرا اين امانتداران به اذن حق اجازه دادند تا از خزانه كرم خويش نيازهاي فرد را مرتفع سازند كليد همه خزائن عالم در دست آنهاست و هر قفل بسته‌اي با كليد اين خزانه داران گشوده مي‌شود.
ـــــــــــــــــ
1- بحارالانوار ج 7 ص 75

هديه به پيشگاه مقدس امام باقر و امام صادق عليهما السلام صلوات
 






محتوای مرتبط