.

 

 
چكيده تفسير زيارت جامعه كبيره (استادگرامي خانم زهره بروجردي)         جلسه11  فراز (اركان البلاد و ابواب الايمان )  
 
 

أَرْكَانَ الْبِلَادِ حضرات معصومين اركان سرزمينها هستند.

اركان جمع ركن هر چيزي كه بر آن اعتماد شود به هر چيزي كه موجب بقا و ماندگاري چيز ديگر شود.

در عبادت آنچه صحت عمل به آن مربوط مي‌شود ركن مي‌گويند (اركان نماز و حج)

بلاد جمع بلد هر موضعي از زمين چه آباد باشد چه ويران

وقتي به معصومين نسبت أَرْكَانَ الْبِلَادِ داده می‌شود يعني آنها در هر سرزمينی حضور دارند و هر مكان آبادي در عالم با اعتماد بر آنها موجوديت يافته است، زيرا هيچ چيز در هستی بدون تكيه گاه محكم و استوار باقی نيست و ثباتی ندارد خداوند از روزي كه بشر را آفريد براي او حجت و رهبري قرار داد، رهبران الهي براي بشر ستون و تكيه گاه‌های محکم و استواری هستند اگر غير از اين بود با توجه به گفته امام صادق ع زمين اهلش را مي‌بلعيد و نابود مي‌کرد.

همانطور كه در عبادات آنچه موجب صحّت عمل است ركن ناميده مي‌شود و در حقيقت نماز با اركانش موجوديت پيدا مي‌كند و در عالم ماده كوهها به عنوان ستون و ركن زمين معرفي شده‌اند و زمين را از تزلزل و لرزش حفظ مي‌كنند، وجود مقدس ائمه اطهار اركان بلاد هستند و هر يك از آنها در هر دوره و زماني موجب بقا و آباداني و بركت موجودات آن روزگار مي‌باشند.

ائمه اطهار ستون و مبدا همه نيكوئيها و خيرات در عالم هستي هستند به تعبيري اگر بلاد را سرزمين وجودي خودمان تصور كنيم و اگر در اين سرزمين عمران و آباداني و رشد اخلاقي و يا معرفتي خاص حاصل می‌شود، ذره‌اي از معرفت حاصل شده از آن خود ما نيست بلكه همه از بركت وجود امام است زيرا با اعتماد و تكيه بر ائمه هدي اين رويش و تعالي ايجاد مي‌شود و هر چه اتصال به مقام ولايت بيشتر شود رشد بيشتري حاصل مي‌گردد و در عصر ما هر رويش معرفتي بواسطه وجود مقدس ولي عصر(عج) صورت مي‌پذيرد حضرات معصومين چه حاضر و چه غائب ركن عظيم و ستون استوار همه ساكنان زمين هستند.

حضرات معصومين أَرْكَانَ الْبِلَاد هستند يعني مانع لرزش و اضطراب و تزلزل هاي جسمي و روحي انسان مي‌باشند اگر نگراني و اضطراب در قلبي رخنه كرده است بايد به ارتباط خود با امام زمانش توجهي خاص داشته باشد و بداند كه ارتباط او با أَرْكَانَ الْبِلَاد كم رنگ شده كه گرفتار عدم آرامش شده است زيرا با تكيه بر وجود مقدس امام زمان نيازهاي وجودي افراد تامين مي‌گردد و آرامش بر زندگی جريان می‌يابد.

اتصال و ارتباط ما با حضرات معصومين بايد ارتباطي تنگاتنگ باشد تا آنها هر لحظه ما را از هر نوع آسيبي در امان نگه ‌دارند هر چه ارتباط با أَرْكَانَ الْبِلَاد قوي‌تر باشد استقامت ديني و ثبات فکری بيشتر است و در نتيجه ارتباط تنگاتنگ باعث می‌شود تا فرد دچار شک و تزلزل در اعتقادات نشود هر چه ديوارها ضخيم تر باشند زمين لرزه در آنها كمتر اثر مي‌كند.

با اعتقاد به أَرْكَانَ الْبِلَاد بودن حضرات معصومين لرزشهاي اعتقاد افراد كم‌رنگ مي‌شود و گاهي كاملاً از بين مي‌رود اگر تكيه گاه انسان حضرات معصومين نباشند به تدريج تمام دارايی‌های افراد در خاک عالم ماده دفن مي‌شود و تمام توانهايشان رو به ضعف مي‌نهد انسان وجود حضرات معصومين را به عنوان اركان پذيرا باشد هر روز زندگيش سرسبزتر و خرم تر از قبل خواهد بود بدون چنين تكيه گاه محكمي همگان زنده به گور مي‌شوند و از زمين وجودي خويش خير و نفعي بر نمی‌گيرند و در نتيجه لذت و آرامش از زندگيشان رخت بر مي‌بندد.

وَ أَبْوَابَ الْإِيمَانِ حضرات معصومين درهاي ايمان هستند

كلمه ايمان در لغت مصدر و از باب افعال به معناي امان دادن و ايمن گردانيدن است، اعتراف و تصديق قلبي را ايمان گفته‌اند معناي لغوي ايمان، زنهار دادن و معناي اصطلاحي آن اعتقاد به اصول و اركان ديني و مذهبي است.

ابواب جمع باب به معناي دَر، دروازه است

بنابر سخن حضرت علي ع ايمان عبارت است از اعتقاد قلبي و عمل با اعضاء و جوارح و اعتراف به زبان

اعتقاد به ربوبيت خداي سبحان و اعتراف به رسالت پيامبر(ص) بدون حضور ائمه اطهارع ميسر نيست زيرا پيامبر ص در روايتي فرموده است: انا مدينة العلم و علي بابها من شهر علمم و علي در آن است اگر در ابتدا علم را علم الله شناسي و نبوت شناسي بدانيم در همان ابتداي راه بايد از در ولايت گذر كرد زيرا تادست در دامان ولايت نزنيم خداشناسي ممكن نخواهد بود. به علی شناختم من به خدا قسم خدا را 1

روزي عربي وارد مسجد النبي شد اول سلام به علي ع كرد سپس سلام بر پيامبر ص حاضرين به او خنديدند او گفت من از پيامبر ص شنيدم كه فرمودند: انا مدينة العلم و علي بابها و من به روايت عمل كردم.

اهل لغت ايمان را با امن و امان هم خانواده دانسته‌اند از اين رو در امان ماندن اعتقادات از هر گونه وسوسه و تزلزلي با توسل به أَبْوَابَ الْإِيمَان ممكن خواهد شد.

مومن را از آن جهت مومن مي‌گويند كه بر مبناي روايت خداوند او را ايمني بخشيده است، مومن خود را به لطف حق در پناه معصومين يافته است و حضرات معصومين او را از هر آسيب و وسوسه اي در امان مي‌دارند.

طبق آيه 15سوره مباركه حجرات إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ ءَامَنُواْ بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ ثُمَّ لَمْ يَرْتَابُواْ وَ جَاهَدُواْ بِأَمْوَالِهِمْ وَ أَنفُسِهِمْ فىِ سَبِيلِ اللَّهِ  أُوْلَئكَ هُمُ الصَّدِقُونَ

مؤمنان واقعى تنها كسانى هستند كه به خدا و رسولش ايمان آورده‏اند، سپس هرگز شكّ و ترديدى به خود راه نداده و با اموال و جانهاى خود در راه خدا جهاد كرده‏اند آنها راستگويانند.

جايگاه اصلي ايمان قلب است پس زبان سخنگوی آن است و اعضا و جوارح مجري اوامر قلب می‌باشند هرگاه قلبي پذيراي ايمان به حق شد اعضا و جوارج او را همراهي مي‌كنند و چون قلب روي گردان شود هيچ عضويي نسبت به حق مومن نمي‌ماند اين آيه به وضوح جايگاه مسلمان شدن و ايمان آوردن را از يكديگر منفك مي‌كند خداوند سبحان در اين آبه به پيامبر ص مي‌گويد: اي پيامبر تو به آنها بگو شما اسلام آورده‌ايد ولی ايمان نياورده‌ايد، آيه متذكر مي‌شود اسلام منهای ولايت معصوم نه تنها تأثيرات مثبت خود را برجای نمی‌گذارد بلکه ماندگاری و ثبات دين از بين می‌رود، اگر زيارت جامعه‌ حضرات معصومين را ابواب ايمان معرفي مي‌كند زيرا دست‌يابي به ايمان حقيقي بدون معصوم امکان پذير نيست.

ما در روايات متعددي داريم كه ايمان داراي مراتبي است همانطور كه در اصول كافي ج2 ص33 آمده است عمير بن عبدالله از امام صادق ع در رابطه با ايمان سوال مي‌كند و از حضرت مي‌خواهد تا آن را توصيف نمايند حضرت مي‌فرمايد:

 الْإِيمَانُ حَالَاتٌ وَ دَرَجَاتٌ وَ طَبَقَاتٌ وَ مَنَازِلُ فَمِنْهُ التَّامُّ الْمُنْتَهَى تَمَامُهُ وَ مِنْهُ النَّاقِصُ الْبَيِّنُ نُقْصَانُهُ وَ مِنْهُ الرَّاجِحُ الزَّائِدُ رُجْحَانُهُ ايمان حالات و درجات و طبقات و منازلي دارد و از آنها ايمانی است که آن ايمان تمام و کامل است و از ايمان، درجه‌ای ناقص است که روشن است نقصان آن به عبارتی ايمان در نوع دوم قابليت كم و زياد شدن را دارد اما چون پشتوانه آن حضرات معصومين هستند در عين كم شدن هرگز اصل و ريشه‌اش محو نمي‌شود.

هر مومني بايد بداند چون اصل ايمان در دل او ريشه دوانيده باشد و ايمانش مانند درختی باشد كه ريشه دارد لازمه ريشه‌دار بودنش سرسبزي و شاخ و برگ و رويش است پس حتما بايد آثار اعتقادش در محدوده زندگي‌اش مشاهده شود و رويش و پرورش آن در زندگي تاثير گذار باشد و براي رشد و پرورش هر چه بيشتر درخت ايمان بايد از آب معرفت بهره‌مند گردد و اين تغذيه از طريق معصومين ميسر مي‌گردد زيرا با وجود مبارك اين بزرگواران هم خاك مناسب مي‌شود و هم آب معرفت جاری می‌شود مولي اميرالمومنين ملقب به ابوتراب بودند-پدرخاك- و اگر خاك شيعه با آب معرفت حضرات معصومين آبياري شود آنچه حاصل اين تركيب است وجودي محكم و استوار در اعتقادات خواهد بود.

در كتاب تحف العقول ص 325 از امام صادق ع نقل شده فردي بر امام وارد شد و حضرت فرمودند: چه كسي بر ما وارد شده است؟ گفت: از دوستان شما من محبيكم و مواليكم حضرت پرسيد: از كدام محبين ما؟ سدير صيرفي كه در آنجا حضور داشت پرسيد: مگر محبين شما چند گروه هستند؟ حضرت فرمود: علي ثلاث طبقات سه طبقه: طبقة أحبونا في العلانية و لم يحبونا في السر كساني كه آشكارا ما را دوست دارند اما در خلوتشان ما را دوست ندارند.

و طبقة يحبونا في السر و لم يحبونا في العلانية كساني كه در خلوتشان ما را دوست دارند اما عاشقاني هستند كه عاشق پرور نيستند

و طبقة يحبونا في السر و العلانية كساني كه هم در پنهان و هم آشكارا ما را دوست دارند.

بعد حضرت مي‌فرمايند اين گروه متصل به جام ولايتند و از آب معرفت نوشيده‌اند...

در كتاب بحارالانوار ج26 ص 12 نقل شده كه امام سجاد ع از جابر سوال مي‌كند يَا جَابِرُ أَ تَدْرِي مَا الْمَعْرِفَةُ؟ خود حضرت جواب مي‌دهند الْمَعْرِفَةُ إِثْبَاتُ التَّوْحِيدِ أَوَّلًا ثُمَّ مَعْرِفَةُ الْمَعَانِي ثَانِياً ثُمَّ مَعْرِفَةُ الْأَبْوَابِ ثَالِثاً

معرفت سه مرحله دارد مرحله نخست اثبات توحيد است سپس شناخت معاني و در مرحله سوم شناخت ابواب كه حقيقت ولايت هستند.

هر خواهاني با توسل به ابواب ايمان به اعتقادات حقه دست مي‌يابد فقط كافي است دريافتن اين در سهل‌انگاري و سبك سري ننمايد بلكه محكم به عروة الوثقي چنگ بزند.

ـــــــــــــــــــــــــــ
1- شاعر معاصر شهريار

هديه به پيشگاه مقدس امام صادق عليه السلام صلوات






محتوای مرتبط