.


شرح دعای زمان غیبت

جلسه ششم

شناخت امام عصر (عج) از ضروريات زندگي ماست. در روايات نيز معرفة الامام به عنوان اوجب واجبات معرفي شده است.

امام صادق (ع) مي‌فرمايد: « إِنَّمَا كَلَّفَ‏ اللَّهُ‏ النَّاسَ‏ ثَلَاثَةً مَعْرِفَةَ الْأَئِمَّةِ وَ التَّسْلِيمَ لَهُمْ فِيمَا يَرِدُ عَلَيْهِمْ وَ الرَّدَّ عَلَيْهِمْ فِيمَا اخْتَلَفُوا فِيهِ.» « مردم فقط به سه امر مكلّف هستند ( بايد اساس زندگيشان بر  اين سه مورد باشد، و بقيّه بايدها از اين سه امر نشأت مي‌گيرد. ) شناخت ائمه (ع) ، تسليم در برابر آنچه از سوي آنهاست، برگرداندن اختلافاتمان به ائمه (ع) و پذيرش نظر آنها. »[1]

« إِنَّمَا » كلمه حصر است، و نشان از اين دارد كه ما تنها به اين سه امر مجبور هستيم. البته اين اجبار، جبري است در اوج لطف كه نماد رأفت و رحمت خداوند نسبت به ماست. زيرا اين تكليف موجب مي‌شود به دور از آفات، طاعاتمان را انجام دهيم، و به راحتي و سهولت از معاصي فاصله بگيريم.

مانند پدري كه فرزندش را مجبور مي‌كند تا فردي موّجه و مقبول را به عنوان معلّم بپذيرد. به او نمي‌گويد:‌ بايد درس بخواني، حرف معلمت را گوش كني و به او اقتدا نمايي. مي‌داند وقتي فرزندش در عرصه تربيت آن معلم قرار گيرد، در پرتو ارتباط زيبا و جهت دار او، به همه امور مثبت ملتزم مي‌شود.

ما نيز در صورت شناخت امام عصر (عج) و پذيرش او، دين ودنيايمان آباد مي‌شود، در ميدان بندگي حق كمتر دچار نقص و خطا مي‌شويم، استعدادهاي بالقوه وجودمان به فعليت مي‌رسد، در مقابله با مشكلات زندگي شيوه‌هايي زيبا و نتيجه بخش را در پيش مي‌گيريم و .... آثار امام شناسي در همه زندگيمان ساري و جاري مي‌شود.

***

امام صادق (ع) مي‌فرمايد:‌  « جُهال در زمان خروج حضرت ولي عصر (عج) خيلي جاهل‌تر از جُهال زمان پيامبر (ص) هستند. چون جُهال در زمان پيامبر (ص) بت پرستي داشتند ولي جُهال زمان خروج قرآن را مطابق آراء خود قرار مي‌دهند. » [2]

جاهلان نزديك به زمان ظهور متدينيني هستند كه تنها به اموري ظاهري مقيد‌‌اند، ولي به خود اجازه مي‌دهند بدعت بگذارند و دين خدا را تحريف كنند.

***

ما بر اين باوريم كه بايد براي وجود مقدس ولي عصر (عج) دعا كنيم و مطمئن هستيم دعا در حق ايشان در زندگيمان آثار و بركات فراواني را به همراه دارد.

صاحب مكيال در ص 449 ، ج 1 كتاب خود مي‌نويسد دعاي ما براي حضرت حجت (عج) چند نوع است:

= دعاي شفقت و رحمت ، ( دعا از جهت نگراني و دلسوزي )

ولي نعمت ما امامي است غريب و مظلوم كه از ديار خود دور و مهجور مانده است. ياوراني اندك دارد، و دشمناني فراوان. امامي است موتور ( عزيزش كشته شده و هنوز خون خواهيش صورت نگرفته )، غصه‌‌هايش بسيار است و دوره ابتلائي طولاني دارد، مردم قدرش را نمي‌شناسند و ....

پس جا دارد كه براي چنين امامي از سر شفقت و رحمت دعا كنيم.


=دعاي مجازات ( پاداش دادن )

به هر گوشه زندگيمان نظر مي‌كنيم، نشاني از لطف و احسان ولي عصر (عج) را نسبت به خود مي‌يابيم. آرامش، علم، عافيت ، عمل صالح، توفيق تمسك به قرآن و اهل بيت (ع) ، همراهي با دوستان خوب و ... همه روز‌ي‌هاي مادي و معنوي‌مان نتيجه عنايات و الطاف امام زمان (عج) است.

است.

« هَلْ‏ جَزاءُ الْإِحْسانِ‏ إِلاَّ الْإِحْسان‏»[3] « مگر پاداش احسان جز احسان است؟ » حال كه در سراسر حياتمان مشمول محبت‌هاي بي‌پايان امام رئوفمان هستيم، جا دارد كه لااقل با تمام وجود برايش دعا كنيم.

=دعاي در حق غير به اميد احسان او

 امام زمان (عج) بدون اينكه دعايش كنند، زندگي‌ها را سرشار از لطف و كرم خود مي‌كند، چه برسد كه شيعيان دعا‌گوي وجود مقدس‌اش باشند.

امام عصر (عج) انسان كاملي است كه با دعا براي او ظرف وجودمان آنقدر گسترده مي‌شود كه پذيراي رحمتهاي وسيع الهي مي‌گردد.

با هر دعايي كه براي حضرت مي‌كنيم بركات زيادي نصيبمان مي‌شود، از مقامات خاص بهره‌مند مي‌شويم و كمالات زيادي را دريافت مي‌كنيم.

حضرت حجّت (عج) مظهر نام « خيرالشاكرين» است. به عنوان تشكر از دعايي كه نثارش مي‌كنيم، به گونه‌اي برايمان دعا مي‌كند كه شامل نسل‌هاي ما تا قيامت شود.

پس انگيزه ديگرمان براي دعا در حق حضرت، اميدي است كه به احسان او نسبت به خود داريم.

= دعاي تعظيم و تواضع

به ما آموخته‌اند كه در برابر بزرگان خود تواضع كنيم و دعا گويشان باشيم.

حتي اگر بزرگي به ما هيچ خيري نرسانده و هيچ لطفي نكرده، صرف بزرگي و عظمتش اقتضا مي‌كند در برابر او متواضع باشيم، برايش دعا كنيم و از خدا بخواهيم او را براي ما حفظ كند.

از سوي ديگر بر اين باوريم كه وجود بزرگان بركات خاصي براي ديگر افراد به دنبال دارد. اگر در ميان جمعي كه دست به دعا برداشته‌اند سالداري باشد، خداوند به حرمت او هيچ يك از افراد آن جمع را دست خالي بر نمي‌گرداند.

حضرت مهدي (عج) سال دارترين وجود اين عصر و زمانه است، و حتماً هم در جمع‌هاي ما حضور دارد. «بِنَفْسِي‏ أَنْتَ‏ مِنْ‏ مُغَيَّبٍ‏ لَمْ يَخْلُ مِنَّا،» « جانم فداي تو، غايبي كه حاضري و از ما خالي نيستي.»‌

او بزرگي است كه در ميان ما حضور دارد ، به جمع‌هايمان بركت و قداست مي‌دهد، برايمان دعا مي‌كند و در سراسر زندگي، لطف و احسانش شامل حالمان مي‌شود.

چگونه نسبت به اين امور بي‌توجه بمانيم و براي وجود مقدس‌اش دعا نكنيم؟

***

يكي از آثار دعاي براي حضرت ولي عصر (عج) مسرور كردن حضرات معصومين (ع) است.

« عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام، قَال‏ لَا يَرى‏ أَحَدُكُمْ إِذَا أَدْخَلَ عَلى‏ مُؤْمِنٍ‏ سُرُوراً أَنَّهُ‏ عَلَيْهِ‏ أَدْخَلَهُ فَقَطْ، بَلْ وَ اللَّهِ عَلَيْنَا، بَلْ وَ اللَّهِ عَلى‏ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه و آله »‌ وقتي فردي از شما بر مؤمني خوشحالي وارد مي‌كند تصور نكند فقط او را مسرور كرده. نه، به خدا قسم همه ما را مسرور كرده و موجب خوشحالي رسول الله (ص) شده است. [4]

« قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص‏ مَنْ سَرَّ مُؤْمِناً فَقَدْ سَرَّنِي وَ مَنْ‏ سَرَّنِي‏ فَقَدْ سَرَّ رَسُولَ‏ اللَّهِ‏ ص وَ مَنْ سَرَّ رَسُولَ اللَّهِ ص فَقَدْ سَرَّ اللَّهَ وَ مَنْ سَرَّ اللَّهَ أَدْخَلَهُ الْجَنَّةَ.»‌[5] « هر كس مؤمني را خوشحال كند مرا خوشحال كرده و هر كس مرا خوشحال كند رسول الله (ص) را شادمان كرده است. و هر كس رسول الله (ص) را شاد كند خدا را شاد كرده. و هر كس خدا را شاد كند او را به بهشت داخل مي‌نمايد. »

هر گاه به اوّل مؤمن عالم دعا مي‌كنيد، يك غريب، مظلوم، دور افتاده ، تنها و بي‌ياور را دعا مي‌كنيد، نه تنها موجب مسرّت امام زمان (عج) مي‌شويد، بلكه پيامبر (ص) و ديگر معصومين را خوشحال مي‌كنيد، حتي با توجه خاصتان به ولي الله، موجب سرور خداوند مي‌شويد.

دعا براي وجود مقدس ولي عصر (عج) و دعا براي فرج حضرت در شمار محبوب‌ترين عبادتهاست.

« قال أَبِي جَعْفَرٍ ع : ‌مَا عُبِدَ اللَّهُ‏ بِشَيْ‏ءٍ أَحَبَ‏ إِلَى‏ اللَّهِ‏ مِنْ إِدْخَالِ السُّرُورِ عَلَى الْمُؤْمِنِ.» [6]

‏ « خدا به اندازه چيزي محبو‌ب‌تر از ادخال سرور بر بنده مؤمن عبادت نشده است.»

امام زمان (عج) اوّل مؤمن در عالم هستي است. زماني كه شما ياد حضرت هستيد، و در ميان مردمي كه همه توجهشان به مشغله‌هاي زندگي روزمر‌ه‌شان است شما دغدغه فرج را داريد، قلب مطهر امام (عج) را مسرور مي‌كنيد و محبوب‌ترين عبادت را انجام مي‌‌دهيد.


« قال الصادق (ع) إِنَ‏ الْمُؤْمِنَ‏ لَيُتْحِفُ‏ أَخَاهُ‏ التُّحْفَةَ قُلْتُ وَ أَيُّ شَيْ‏ءٍ التُّحْفَةُ قَالَ مِنْ مَجْلِسٍ وَ مُتَّكَإٍ وَ طَعَامٍ وَ كِسْوَةٍ وَ سَلَامٍ فَتَطَاوَلُ الْجَنَّةُ مُكَافَأَةً لَه‏»

«امام صادق (ع) فرمود: مؤمن بايد تحفه‌اي به مؤمن ديگر بدهد، راوي پرسيد: چه تحفه‌اي؟ حضرت فرمودند:‌ در مجلس برايش جا باز كند، تكيه‌گاهش را در اختيار او بگذارند، به او غذا و لباس دهد، و نسبت به او عرض سلام داشته باشد. خداوند در ازاي اين هديه، بهشت را در اختيار او قرار مي‌‌دهد.» [7]

امام زمان (عج) مؤمن‌ترين وجود عالم است. اگر به او سلامي‌ بدهيم، زيارت حضرت را بخوانيم يا او را دعا كنيم، همين دنيا برايمان بهشت مي‌شود، بهشت وصل، بهشت قرب، بهشت همنشيني با خوبان و بهشت توفيقات خاص.

« قال الصادق (ع):  مَنْ‏ طَافَ‏ بِالْبَيْتِ‏ أُسْبُوعاً كَتَبَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لَهُ سِتَّةَ آلَافِ حَسَنَةٍ وَ مَحَا عَنْهُ سِتَّةَ آلَافِ سَيِّئَةٍ وَ رَفَعَ لَهُ سِتَّةَ آلَافِ دَرَجَةٍ قَالَ وَ زَادَ فِيهِ إِسْحَاقُ بْنُ عَمَّارٍ وَ قَضَى لَهُ سِتَّةَ آلَافِ حَاجَةٍ قَالَ ثُمَّ قَالَ وَ قَضَاءُ حَاجَةِ الْمُؤْمِنِ أَفْضَلُ مِنْ طَوَافٍ وَ طَوَافٍ حَتَّى عَدَّ عَشْراً.»

امام صادق (ع) مي‌فرمايد: « اگر كسي يك هفته طواف دور خانه داشته باشد خدا برايش شش هزار سال حسنه مي‌نويسد، شش هزار سيئه‌اش را محو مي‌كند، او را شش هزار درجه بالا مي‌برد و شش هزار حاجتش را برآورده مي‌كند. و قضاء‌ حاجت مؤمن افضل از ده طواف است.»‌[8]

« قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ‏ سَعَى‏ فِي‏ حَاجَةِ أَخِيهِ‏ الْمُؤْمِنِ‏ لِلَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فِيهَا رِضَاءٌ وَ لَهُ فِيهَا صَلَاحٌ فَكَأَنَّمَا خَدَمَ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ أَلْفَ سَنَةٍ لَمْ يَقَعْ فِي مَعْصِيَتِهِ طَرْفَةَ عَيْنٍ.»‌

پيامبر اكرم (ص) مي‌فرمايد:‌ « اگر كسي به خاطر خداوند عزوجل براي حاجت برادر مؤمنش تلاش كند، در حالي كه خداوند از اين امر راضي است و صلاح آن مؤمن هم در قضاي حاجت اوست، گويا هزار سال خدا را خدمت كرده در حالي كه در اين هزار سال به اندازه چشم بر هم زدني مرتكب معصيت نشده است. » [9]

امام رضا (ع) مي‌فرمايد:  « امام هر زماني برادر تني شماست.» به جاست كه هماره براي برآورده شدن حاجات مؤمن‌ترين برادرمان بكوشيم، و حداقل همّمان اين باشد كه در هر زمان و هر مكاني براي او دعا كنيم.

حضرت ولي عصر (عج) نيازمند دعاهاي ما نيست. او همچون پدري است كه دوست دارد فرزندان به يادش باشند، يا همچون معلمي است كه مي‌خواهد شاگردانش او را فراموش نكنند.

امام زمان (عج) مي‌خواهد دعايش كنيم تا اين دعاگويي موجب ارتقائمان شود، سيئاتمان را محو كند و توفيق خدمتكاري خداي متعال نصيبمان گردد.

***

در ادامه بررسي دعاي زمان غيبت « اللَّهُمَّ عَرِّفْنِي‏ نَفْسَك...‏ » چند فراز ديگر را مرور مي‌كنيم:

«  اللَّهُمَّ وَ مُدَّ فِي عُمُرِهِ وَ زِدْ فِي‏ أَجَلِهِ‏ وَ أَعِنْهُ‏ عَلَى‏ مَا أَوْلَيْتَهُ وَ اسْتَرْعَيْتَه‏»‌

« خدايا ! عمرش را طولاني فرما و اجلش را افزون كن. و او را ياري نما در ولايتي كه به او دادي، و كمكش كن در چوپاني‌اش.» مردم همچون گوسفنداني هستند كه امام زمان (عج) چوپاني آنها را به عهده دارد، هر كدام از اين افراد كه از گله جدا مي‌شوند و بي‌راهه مي‌روند، حضرت را مي‌رنجانند و به زحمت مي‌اندازند.

مولوي در مثنوي داستاني از حضرت موسي (ع) نقل مي‌كند:‌ روزي بره‌اي از گله موسي (ع) جدا شد و فرار كرد. موسي از صبح تا شب وقت گذاشت و دنبال او گشت. زماني كه بره را پيدا كرد او را در آغوش گرفت، نوازشش كرد و برايش دل سوزاند.

امام زمان (عج) وارث موسي (ع) است. هر كدام  از ما كه جا بمانيم يا گم شويم، امام (ع) به دنبالمان مي‌گردد، براي به راه آوردنمان به زحمت مي‌افتد و برايمان غصه مي‌خورد.

همه ائمه (ع) بابت گمراهي افراد زمان خود اذيت و زحمت‌هاي بسياري را متحمل شدند. امّا دوره امامت آنها محدود بود.

حضرت ولي عصر (عج) حدود 1200 سال است كه هر كس بيراهه مي‌رود، خود را مسؤول مي‌دانند و تمام همّ‌شان را به كار مي‌گيرند تا او را به راه آورند.

  • « وَ زِدْ فِي‏ كَرَامَتِكَ‏ لَه‏» « خدايا !‌ كرامتي كه نسبت به او داشتي افزون كن. »‌

ما در اكرام حضرت عاجزيم و ناتوان. سويداي قلبمان را به امام (عج) اختصاص داده‌ايم و او را صدر نشين دلمان كرده‌ايم. امّا دل خرابه ، سياه و شكسته ما كجا و اوّل نفر عالم امكان كجا ؟ نمي‌دانيم مي‌پذيرد به قلب ما پا گذارد و در دل ما منزل و مأوا گزيند يا نه.

خدايا ! هر چه تا حال امام زمان (عج) را اكرام كردي، از اين پس بيشتر او را مورد كرامت خود قرار ده.

چشم آلوده كجا ، ديدن دلدار كجا                                                                قصه عشق من و زلف تو ديدن دارد

دل سرگشته كجا، وصف رخ يار كجا                                                           نرگس مست كجا، همدلي خار كجا

كاش در نافله‌ات نام مرا هم ببري

كه دعاي تو كجا ، عبد گنهكار كجا



[1] مكيال ، ج1 ، ص 499

[2] بحارالانوار،‌ج 53 ،

[3] سوره مباركه الرحمن، آيه 60

[4] كافي ، ج2 ، ص 195

[5] بحارالانوار، ج71 ، ص 413

[6] كافي، ج2 ، ص 188

[7] كافي ، ج2 ، ص 207

[8] كافي ، ج 2 ، ص 194

[9] مكيال ، ج1 ، ص 514

تعجيل در فرج بقية‌الله الاعظم عجل الله تعالي فرجه الشريف صلوات