.

 

 
چكيده تفسير زيارت جامعه كبيره (استادگرامي خانم زهره بروجردي)                        جلسه 3 (مختلف الملائكه
 

در جلسه قبل به حضرات معصومين به عنوان « مَوْضِعَ الرِّسَالَة » سلام داديم و در اين سلام آنها را «مُخْتَلَفُ الْمَلَائِكَةِ» مي‌خوانيم و به وجودشان به عنوان محل تردد ملائكه سلام مي‌دهيم، سلام بر كساني كه ملائكه عرش افتخارشان خدمت به آنهاست.

قبل از آنكه بحث مختلف الملائكه را مطرح كنيم بهتر است دو سوال در تقدير اين فراز را پاسخ دهيم.

چرا ملائكه در محضر حضرات معصومين مرتباً در رفت و آمد هستند؟

در پاسخ به اين سوال بايد گفت: علت تردد ملائكه در محضر اهل بيت از اين روست كه ما معتقديم همه موجودات ارضي و سماوي از شعاع نور حضرات معصومين خلق شده‌اند، حتي ملائكه با آن كه وجودي كاملاً معنوي دارند به برکت نور حضرات معصومين خلق شده‌اند و از آن جهت كه «هر چيزي به اصل خود رجوع مي‌كند» «‌يَرْجِعُ كُلُّ شَيْ‏ءٍ إِلَى أَصْلِه» آنها به اصل خويش باز مي‌گردند.

همچنين حضرات معصومين به اذن حق انواع تصرفات را در عالَمِ امكان صورت مي‌دهند در زيارت جامعه کبيره آمده است « وَ بِكُمْ يُنَزِّلُ الْغَيْث‏»1 «به واسطه شما معصومين باران مي‌بارد» ملائكه به عنوان خدمتگزاران حضرات معصومين هستند و شرح وظايف خود را از امام زمانشان دريافت مي‌كنند، يعني هر مَلِك برای دريافت وظايف به امام زمانش رجوع مي‌كند، از اين جهت وجود حضرات معصومين فرودگاه ملائكه است البته بدون حضور ملائکه نیز فرمان ائمه به  اذن حق قابل اجرا است ولي چون عالَم ماده، عالَم اسباب است و هر امري كه در خلقت شكل مي‌گيرد از طريق اسباب مربوط به خود است. وجود ملائکه برای اجرای اوامر ائمه اطهار لازم است.

سومين دليلي كه براي تردد ملائك به منازل معصومين مطرح مي‌شود اين است كه شاگرد به معلم خود رجوع مي‌كند زيرا متعلم حقيقي هرگز در فراگيري علوم احساس اشباع و سيري نمي‌كند.

ملائكه هم در تعلّم هرگز توقفي ندارند و براي اين آموزش علي الدوام بايد به ائمه اطهار به عنوان معلمين خود رجوع كنند اميرالمؤمنين مي‌فرمايد: حتي آموزش تسبيح و تكبير و تحميد توسط ما به ملائكه داده شد.

دوم آنکه: در روايات آمده است كه ملائكه در شب قدر به صورتي بسيار متراكم به خدمت امام زمانشان نزول دارند در اين نزول برنامه‌ريزي كلي بندگان خدا و علم كلي به مقدرات عباد تا سال آينده به ملائك تحويل داده مي‌شود.

ملائك نه تنها بر بيت ولایت نزول دارند بلكه هر کجا نام آنها ذكر شود حضور مي‌يابند از اين جهت در آخر حديث كساء از قول پيامبر(ص) آمده است هر جايي كه اين حديث خوانده مي‌شود ملائكه حضور می‌يابند و تا زمان پراكنده شدن جمع حاضر براي آنان استغفار مي‌كنند.

ملائكه به دليل وجود معنوي خويش مي‌خواهند تا لذتي كه از مؤانست با معصوم نصيبشان می شود ميان بندگان خدا تقسيم كنند هر چند به دليل كدورت‌هاي عالم ماده گاهی موانعي وجود دارد كه خلق از این انوار محروم می‌شوند و موانع محروميت توسط خودشان شکل می‌گيرد. به دليل همين كدورت‌ها است که ملائكه براي بندگان زياد استغفار مي‌كنند.

فرشتگان نيروي كمكي بندگان خدا در عالَم هستند و انسان از بدو تولد تا زمان مرگ لحظه‌ايي از مصاحبت با آنها جدا نمي‌شود زيرا به اذن حق محافظين بشر از تولد تا مرگ اند.

سوال ديگری که در اين ميان پاسخ دادنش خالی از لطف نيست اين است که بگوييم آيا مصاحبت با ملائكه برای افراد تاثيری دارد؟ در جواب می‌گوييم هم صحبتي و مقارنت با ملائك يكي ديگر از الطاف خداي سبحان است به ميزاني كه انسان از عالم ماده رها شود از الهامات ملائكه بهره‌مند مي‌گردد و گاهی تا جايي پيش می رود که فرد بتواند تحت آموزش های خاص آنها قرار گيرد چنانچه سلمان فارسي چندان مصاحب ملائكه شد كه به او محدَّث مي‌گفتند.

در ادامه بايد گفت: ملائك در بيت حضرات معصومين حضور ويژه‌اي دارند و ورود آنها به اين مکان مقدس مثل ورود و خروج بندگان(بردگان) در محضر سلطان است يعني همانطور كه برده در نهايت ذلت و خواري در مقابل سلطان حاضر مي‌شود ملائك نيز در نهايت تواضع قدم در محضر ائمه اطهار مي‌گذارند.

چنانكه گفته‌اند شيوه نشستن جبرئيل در محضر پيامبر مانند نشستن بندگان در مقابل مولي بوده است و ايشان بر پيامبر(ص) وارد نمي‌شد، مگر آنكه از حضرت اجازه مي‌گرفت هر چند كه مرتباً در محضر رسول الله رفت و آمد داشته است ولي ادب اقامت در محضر معصومين را رعايت مي‌كرد، زيرا «مودبين مقربين هستند» و چون جبرئيل ادبش بيشتر است مقرب‌ترين ملک شد.

ــــــــــــــــــــــــــــ
1- بحارالانوار ج 97 ص 345

هديه به پيشگاه مقدس بقية الله الاعظم عجل الله تعالي فرجه الشريف صلوات







محتوای مرتبط