.

 

 
چكيده تفسير زيارت جامعه كبيره (استادگرامي خانم زهره بروجردي)                         جلسه 7 ( قادة الامم)       
 

 «وَ قَادَةَ الْأُمَمِ»

« قَادَة » اين كلمه اسم فاعل است (قاد-يقود) به معناي كشنده مهار شتر يا هر حيوان ديگري است قائد، به كسي گويند كه جلو ناقه راه مي‌رود و مهار او را به دست می‌گيرد و حيوان را با خود مي‌كشد.

اين لفظ در هر معنايي كه با آن هماهنگ باشد به كار مي‌رود، مثلاً فرمانده لشكرهاي نظامي را قائد مي‌گويند يا هر جلوداري كه در گروه و طايفه‌اي قرار گيرد و جهت دهنده به آن گروه باشد قائد ناميده مي‌شود.

«امم» جمع كلمه امت است و اين اسم بر گروهي اطلاق مي‌شود كه در امري با هم متحد باشند مانند امت اسلامي كه در پذيرش دين اسلام با هم مشترك هستند. اگر اسلام را دين واحدي بگيريم كه همه اديان الهي حقيقت وجودشان همين دين است چنان معناي امت وسيع مي‌شود كه از ابتداي تاريخ بشر تا پايان دنيا را در بر مي‌گيرد زيرا هر آن كس كه به دين آدم، نوح، عيسی، موسي و ... محمد(ص) پیوسته همه امت اسلامي به شمار مي‌آيند.

حضرات معصومين « قَادَةَ الْأُمَم » هستند.

وجود نوري حضرات معصومين جداي از نور وجود پيامبر(ص) نيست و اينان به عنوان حافظ و نگهدار دين اسلام بعد از پيامبر(ص) قائد امت اسلامي شدند.

وجود ائمه اطهار لازمان و لامكان است يعني در هر زمان و در هر كجا مسلماني باشد كه دست نياز به سوي قائد و جلودار خويش دراز كند، نااميد بر نمي‌گردد.

« قَادَةَ الْأُمَم » حضرات معصومين ياري دهنده و مددكار هر مسلمانانی هستند كه كمال و ارتقا در دين را قصد کرده است و مي‌خواهد پله‌هاي صعودي كمالات را طي كند، اينان در پي يك هدف مشترک هستند كه تنها از طريق حضرات معصومين به وقوع می‌پيوندد.

در توضيح اين تعريف بايد گفت همه كساني كه قصد ارتقاء در كمالات را دارند، امتي هستند كه در پي وصال معشوق‌اند و چون در يک هدف با هم مشترك‌اند، حضرات معصومين قائد و امام اين امت مي‌باشند.

هر سالكي در هر كجا كمترين حركت كمالی را طلب مي‌كند و يا هر عالم عارفي كه درجات بالاي سير و سلوك را خواهان باشد در يك امت جاي مي‌گيرند اما هر يك از آنها جداجدا دست در دامان امام زمان خويش مي‌زنند و از قائدشان كمك و ياري مي‌طلبند.

شايد بتوان براي عبارت « قَادَةَ الْأُمَم » چنين گفت:

1- هر جماعتي كه در اطراف و اكناف جهان براي انجام خيرات قيام مي‌كنند امتي هستند كه در پي قائد خود در حركتند.

2- هر گروهي كه احسان به خلق پيشه آنها است باز هم از پيشواي خود فرمان مي‌برند.

3- تمام كساني كه حتي نيت‌هاي سالم و فكر پسنديده دارند امتي هستند كه از حضرات معصومين الگو گرفته‌اند قائدين هر امت نه تنها جلودار امت‌اند بلكه الگوهايي رفتاري و فكري آنها نيز مي‌باشند.

قائدالامم، عبارت عجيبي است زيرا هركس قصد خوب و سالم زندگي کردن را داشته باشد پيشوايي براي دنباله روي از او در عالم حضور دارد و در قيامت هيچ كس نمي‌تواند ادعا كند كه من جلودار و قائدي براي سلامت زيستن خويش نمي‌شناختم در زيارت آل يس امام زمان به عنوان «عَلَمُ المَنصُوب» ذكر شده‌اند و اگر اين دو عبارت « قائدُ الاُمَم و عَلَمُ المَنصُوب» را كنار يكديگر بگذاريم خواهيم گفت حضرات معصومين پيشوايان امت‌اند و وجودشان مانند علمهايي برافراشته و سرافراز بر سر راه مسلمانان در احتراز است و هر كس بصيرت كافي داشته باشد قطعاً آنها را در مسير كمالی خويش می‌ببيند و چون بخواهد بهره بر مي‌گيرد.

اگر نام « قَادَةَ الْأُمَم » حضرات معصومين را در قيامت بررسي كنيم بايد چنين بگوييم كه اهل قيامت مبنی بر حضورشان در محشر يك امت به حساب می‌آيند اما اين امت عظيم توسط اميرالمؤمنين(ع) به دو امت بزرگ تقسيم مي‌شوند در روايت آمده است حضرت علي(ع) قسيم النار و الجنة هستند.

آيه71 سوره مبارکه اسراء از قرآن به عنوان شاهد مثال ذکر می‌شود «يَوْمَ نَدْعُوا كُلَّ أُناسٍ بِاإِمامِهِمْ فَمَنْ أُوتِيَ كِتابَهُ بِيَمينِهِ فَأُولئِكَ يَقْرَؤُنَ كِتابَهُمْ وَ لا يُظْلَمُونَ فَتيلاً »

 «(به ياد آوريد) روزى را كه هر گروهى را با پيشوايشان مى‏خوانيم! كسانى كه نامه عملشان به دست راستشان داده شود، آن را (با شادى و سرور) مى‏خوانند و بقدر رشته شكاف هسته خرمايى به آنان ستم نمى‏شود!»

در ذيل اين آيه روايتي آمده که ذکر آن به وضوح مطلب کمک بيشتری می‌کند كسي خدمت امام صادق(ع) رسيد و گفت: مولايم اگر شما به من اجازه دهيد، آمده‌ام تا ميزان تبعيت خود را نسبت به شما اعلام كنم مولايم من نسبت به شما چنان تسليم هستم كه اگر اناري را بشكافيد و نيم آن را بر من حلال و نيم ديگرش را حرام كنيد از شما حتي سوال نخواهم كرد كه چرا نيمي حلال و نيمي حرام است حضرت فرمودند سخنانت نشان از تسليم بودن تو است و حضرت در ادامه آيه « يَوْمَ نَدْعُوا كُلَّ أُناسٍ بِإِمامِهِمْ » قرائت فرمودند.

روايات متواتری آمده است که در قيامت حتی اهل بهشت به امت‌های کوچکتر تقسيم می‌شوند و هر گروه در پی امام و پيشوای زمان خويش در حرکت است البته لازم به ذکر است بيان شود تنها حضور جسمانی افراد در زمان حضرات معصومين مطرح نيست بلکه هرکس در دل گرو عشق هر يک از حضرات معصومين داشته باشد در قيامت نه تنها با امام زمان خويش محشور می‌شود که در شمار امت مولايی که به او عشق می‌ورزيد، قرار خواهد گرفت.

نوايی فضای محشر را در خود می‌پيچد اين الفاطميون... اين العلويّون... اين الرضويون... اين...

ائمه اطهار نه تنها قائد امت ها هستند بلکه قائد و پيشوای پيامبران پيشين‌اند. قرآن در آيه 83 سوره مبارکه صافات می‌گويد: «وَ إِنَّ مِنْ شيعَتِهِ لَإِبْراهيمَ » « و از پيروان او ابراهيم بود» و اميرالمومنين در روايتی می‌فرمايند: من با همه پيامبران به طور پنهانی بوده‌ام ولی با محمد(ص) آشکار هستم.

اگر با نگاهی گذرا عبارت « قَادَةَ الْأُمَم » را جمع بندی کنيم شايد بتوان چنين اشاره کرد:

• اگر هستی را مجموعه‌ای با هدف مشترک بدانيم به معنای آنکه تمام موجودات از جمله انسان، حيوان، گياهان و جمادات همگی در خلقت از آن رو مشترک هستند که فطرتاً خداجويند « قَادَةَ الْأُمَم » را چنين معنا می‌کنيم ائمه اطهار جلودار و قائد تمام موجودات‌‌اند و چون پيشوايان خلقت منزه‌ترين و کامل‌ترين جلوه حضرت حق‌اند اگر کسی در مسير خلقتش به کمال لازم دست نيافته و به مطلوب نهايی خلقت نرسيده است با اختيار خويش از صراطی که قائد و راهنمای خلقت در آن حرکت می‌کرده سرپيچی نموده است و از صراط حق منحرف شده است.

• قائد اسم فاعل است و در نحو از اسم فاعل اراده حال و آينده می‌شود حضرات معصومين نه تنها پيشوا و راهنمای زمان زندگی افراداند بلکه در آينده (در برزخ و قيامت) نيز از امت خويش جدا نمی‌شوند.

امام صادق(ع) در روايتی در ج 7 بحار ص 339 می‌فرمايند: «سَأَلْتُ الصَّادِقَ ع عَنْ قَوْلِهِ فَمِنْكُمْ كافِرٌ وَ مِنْكُمْ مُؤْمِنٌ فَقَالَ عَرَفَ اللَّهُ إِيمَانَهُمْ بِوَلَايَتِنَا وَ كُفْرَهُمْ بِتَرْكِهَا يَوْمَ أَخَذَ عَلَيْهِمُ الْمِيثَاقَ وَ هُمْ ذَرٌّ فِي صُلْبِ آدَمَ ع‏»

با توجه به اين روايت، امت بزرگ انسانی به دو گروه تقسيم می‌شوند و سرنوشت اين دو گروه تنها با انتخاب رهبرهايشان مشخص می‌شود.

بهترين و برگزيده‌ترين قائد کسی است که لحظه‌ای منافع شخصی خويش را بر منافع امت ترجيح ندهد و کدام پيشوايی را تاريخ بشريت می‌شناسد که مانند حضرات معصومين نه تنها از منافع خويش برای سلامت امت اسلامی گذشتند که از جان خويش در رضايت خدای امت چشم پوشيدند پيامبر(ص) چندان خود را برای هدايت امت به زحمت انداخت که خداوند سبحان او را مورد خطاب قرار داد. « طه مَا أَنزَلْنَا عَلَيْكَ الْقُرْءَانَ لِتَشْقَى »1« ما قرآن را بر تو نازل نكرديم كه خود را به زحمت بيفكنى! »

اگر زندگی ائمه اطهار به عنوان برترين پيشوايان بشر بررسی شود خواهيم ديد هر يک برای کمال امت بشريت از تمام منافع خويش دست شستند.

و امت اسلامی چگونه می‌تواند حق واليان و پييشوايان حقيقی خويش را بپردازد. مگر آنکه بگويد: «يا أَيُّهَا الْعَزيزُ مَسَّنا وَ أَهْلَنَا الضُّرُّ وَ جِئْنا بِبِضاعَةٍ مُزْجاةٍ فَأَوْفِ لَنَا الْكَيْلَ وَ تَصَدَّقْ عَلَيْنا إِنَّ اللَّهَ يَجْزِي الْمُتَصَدِّقينَ»2 «اى عزيز! ما و خاندان ما را ناراحتى فرا گرفته، و متاع كمى (براى خريد موادّ غذايى) با خود آورده‏ايم پيمانه را براى ما كامل كن و بر ما تصدّق و بخشش نما، كه خداوند بخشندگان را پاداش مى‏دهد!»

ــــــــــــــــــــــــــــــــ
1- سوره مبارکه طه آيه 1 و 2
2- سوره مبارکه يوسف آيه 88
منبع: شرح زيارت جامعه کبيره تاليف سيد محمد تقی تقوی

 
 هدیه به پیشگاه مطهر حضرت زهرا سلام الله علیها صلوات






محتوای مرتبط