.

 

 

 چكيده تفسير زيارت جامعه كبيره (استادگرامي خانم زهره بروجردي)                     جلسه 8 فراز اولياء النعم    

 

 « أَوْلِيَاءَ النِّعَمِ » «شما حضرات معصومين سرپرست نعمت‌هاي الهي هستيد»

اولياء جمع كلمه ولي به معناي صاحب اختيار امور است. ولي صفتي از صفت‌هاي خداوند سبحان است به معناي دوست، بزرگ، ياور، سرپرست و متولي امر است.

در كتاب كشف المعني عن سرّ اسماء الله الحسني اين كلمه را در معاني سرپرستي كردن، كمك كردن، ياري نمودن، دوست داشتن، علاقمند شدن، نزديك بودن و باران اول بهار گفته است.

ابن عربي والي و امام را يكي دانسته و مي‌گويد:ولي كسي است كه به امامت و ولايت منصوب شده باشد و از آن رو كه سرپرست امر است به او والي نيز مي‌گويند.

ولايت حقيقي از آن خداي سبحان است و ائمه اطهار جلوه كامل اين ولايت هستند از آن جهت به حضرات والی می‌گوييم زيرا والي كسي است كه از مافوق خود تبعيت کامل داشته باشد و وجود مقدس حضرات معصومين تابعين محض اوامر الهي هستند.

نعم جمع نعمت است به معناي احسان، نيكي، سرور و شادماني

ولي نعمت منظور كسي است كه متنعم به نعمت است.

نعمت ها دو دسته‌اند نعمت‌هاي مادي و نعمت‌هاي معنوي حضرات معصومين سرپرست و والي هر دو نوع نعمت هستند.

اولين نعمتي كه از طريق واليان عصمت بر بشر ارزاني شده است نعمت وجود است. هيچ موجودي به عرصه هستي قدم نمي‌گذاشت اگر وساطت اين بزرگواران براي خلقت او دركار نبود همه موجودات اعم از انسان، حيوان و جمادات به بركت وجود واليان نعم موجود شده‌اند و به نعمت هست شدن دست يافته‌اند و از عدم پا در عرصه حيات نهاده‌اند.

در اولين نگاه اولياء نعم زندگي بخش انسان هستند تمام خلق حياتشان را مرهون حضرات معصومين می‌دانند

دومين نگاه به اين عبارت آن است كه حضرات معصومين را نه تنها بايد ولي نعمت وجود بدانيم بلكه آنها سرپرست هر نعمتي هستند كه از جانب خداي سبحان بر بشر عرضه مي‌گردد تمام نعمات در ابتدا بر بيت ولايت حضرات معصومين نازل مي‌شود و از آنجا ميان همه موجودات تقسيم مي‌شود آنها سرپرست نعمت‌هايي هستند كه از آسمان براي ما نازل مي‌شود.

گفتيم نعمت‌ها هم شامل نعمت‌هاي مادي است و هم معنوي

«أَوْلِيَاءَ النِّعَمِ» نه تنها سرپرست و ولي نعمتهاي مادي و رزق ظاهري افراد هستند كه نعم معنوي نيز از دستان مبارك آنها ميان افراد تقسيم مي‌شود اگر كسي در پي نعمت معرفت، ايثار، علم... هست همه و همه از سوي اين واليان به آنان افاضه مي‌شود.

حضرات معصومين از باب ولايتشان نه تنها نعمات را در اختيار بشر مي‌گذارند بلكه كميت و كيفيّت و زمان و مكان آن‌ها را تبيين مي‌كنند و به هر كس به همان اندازه نعمت مي‌دهند كه به اذن حق مقرر شده است هيچ كس زيادتر و كم‌تر از روزيش دريافت نمي‌كند.

«أَوْلِيَاءَ النِّعَمِ» چون جلوه نام ولي خداي سبحان هستند مظهر نام عادل او نيز مي‌باشند هر نعمت را بر جاي خودش فرود مي‌آورند و هيچ نعمتي به باطل و هرز رها نمي‌گردد اگر گاهي نعمت‌ها با زوال و نيستي و نابودي روبرو مي‌شود نقصان و كم كاري است كه از سوي خود فرد سد راه آنها مي‌شود.

در قرآن كريم آمده است « ...وَ أَسْبَغَ عَلَيْكُمْ نِعَمَهُ ظاهِرَةً وَ باطِنَةً... » «، و نعمتهاى آشكار و پنهان خود را به طور فراوان بر شما ارزانى داشته است؟!» نعمت هاي ظاهري و باطني به نعمت آسمان و زمين تعبير شده است خداوند آنچه را در زمين و آسمان است براي شما رام كرده است.

«أَوْلِيَاءَ النِّعَمِ» واسطه فيض هستند تا نعمت‌هاي زمين و آسمان را در اختيار بشر بگذارند اين آيه از آن رو ذكر شد زيرا تفاسير عرفاني آسمان را آسمان عقل انسان معنا كرده‌اند و زمين را زمين وجود و جسم او دانسته‌اند با اين تفسير بايد گفت «أَوْلِيَاءَ النِّعَمِ» كساني هستند كه هم سرپرستي عقل و فكر مومنين را در دست دارند و هم مهار جسم آنها را با خود مي‌برند تا مومن در حصار حضور چنين سرپرستي از امنيت كامل برخوردار شود.

مومن نعمت عقل و جسم خود را به سرپرست واقعي‌اش واگذار مي‌كند و خود در پي او روان مي‌گردد حضرات معصومين «أَوْلِيَاءَ النِّعَمِ» هستند يعني هر نعمتي كه فكر بشر به آن مي‌رسد و يا آنچه از انديشيدن به آن قاصر و ناتوان است تحت ولايت ائمه اطهار قرار گرفته است والا بحث اولياء نعمت از مباحثي است كه براي بسط و گسترش دادن دامنه وسيع و گسترده‌اي دارد اما ترجيح مي‌دهيم والاترين نعمتها را بيان كنيم و بحث را به اختصار به پايان ببريم.

والاترين نعم كتاب خدا و اهل بيت است.

اين دو امانت برجا مانده از پيامبر(ص) والاترين و با ارزش ترين و گران بهاترين نعمت‌هاي انسان است  1- قرآن 2- اهل بيت

قرآن نعمتي است كه هر واصفي از وصف آن و هر ذاكر از ذكر آن ناتوان است اين گنج ارزشمند در ميان مردم به امانت سپرده شده و حضرات معصومين بهترين و شايسته‌ترين واليان براي حفاظت از گنجينه الهي هستند اگر سرپرستي آنها ذره‌اي در حفظ اين امانت الهي رنگ باخته بود امروز اين كتاب شايد مانند كتب اديان به تحريف رفته بود.

دومين نعمت ارزشمند، قرآن ناطق است وجود حضرات معصومين قرآن ناطق است ائمه اطهار شايسته‌ترين نعمت خدا هستند. امام صادق(ع) مي‌فرمايند:« نحن والله نعمة الله» «به خدا قسم ما حضرات معصومين نعمت خدا هستيم» و قرآن نيز در آيات فراواني وجود آنها را نعمت معرفي مي‌كند قرآن در آيه سوره مباركه نحل مي‌فرمايد: «يَعْرِفُونَ نِعْمَتَ اللَّهِ ثُمَّ يُنْكِرُونَها وَ أَكْثَرُهُمُ الْكافِرُونَ» «آنها نعمت خدا را مى‏شناسند سپس آن را انكار مى‏كنند و اكثرشان كافرند! » در رابطه با تفسير اين آيه شريفه امام باقر(ع) مي‌فرمايند: علي (ع) را مي‌شناسند اما او را انكار مي‌كنند حضرت امام باقر(ع) كلمه نعمت را وجود مقدس اميرالمومنين معني كرده‌اند.

«أَوْلِيَاءَ النِّعَم» بودن حضرات معصومين در اين دو نعمت اخير از آن روست كه آنها هم نعمت وجود قرآن را سرپرستي كرده‌اند و هم نعمت ولايت را.

آنچه باعث نجات انسان خاكي از خاكدان دنياست همين دو نعمت است كه تحت حفاظت اولياء نعم محافظت و نگهداري مي‌شود.

حضرات معصومين بهترين سرپرست براي هدايت بشر هستند و هركس به ميزاني كه تن به سرپرستي آنها دهد از نعمت‌هاي بيشتري بهره مي‌برد و رستگار مي‌گردد.

قرآن در آيه 56 سوره مباركه مائده مي‌‌گويد:« وَ مَن يَتَوَلَّ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ الَّذِينَ ءَامَنُواْ فَإِنَّ حِزْبَ اللَّهِ هُمُ الْغَلِبُونَ»

«و كسانى كه ولايت خدا و پيامبر او و افراد باايمان را بپذيرند، پيروزند (زيرا) حزب و جمعيّت خدا پيروز است.»

با توجه به اين آيه بايد گفت اولياء نعم بودن حضرات معصومين براي مومنين امتياز و درجه‌اي خاص است خداوند سبحان مي‌گويد وقتي عبد به نام ولي خداوند متخلق شود و خدا و پيامبر(ص) و كساني را كه ايمان آورده‌اند ولي و سرپرست خود بداند در اين صورت پيروز است خداوند به مومنيني كه ولايت ائمه اطهار را با جان و دل پذيرفته‌اند و آن را بر خود فرض دانسته‌اند نصرتي خاص عطا می‌کند.

بزرگان گفته‌اند:پيامبر (ص) «أَوْلِيَاءَ النِّعَم» بودن حضرات معصومين را در حديث مشهور « من كنت مولاه فهذا علي مولاه» بيان كرده است هركس من پيامبر را به عنوان ولي نعمت خويش پذيرفته‌ ولايت علي و فرزندان او را به عنوان «أَوْلِيَاءَ النِّعَم» بايد بپذيرد.

هر بنده‌اي كه از نعمتهاي خويش راضي و خشنود نيست و از آنها لذت كافي نمي‌برد بايد با توسل به «أَوْلِيَاءَ النِّعَم» كنكاش و جستجويي در وجود خود داشته باشد قطعاً در بعضي از امورات زندگي خود را از سيطره تسلط «أَوْلِيَاءَ النِّعَم» بيرون آورده است و به جاي آنكه آنها را ولي نعمت خويش ببيند خود را سرپرست و ولي نعمت‌هايش ديده است.

بهتر است استغفار كند و به حضرت حق پناهنده شود تا در پناه «أَوْلِيَاءَ النِّعَم» به امان برسد.

 هديه به پيشگاه مقدس امام هادي عليه السلام صلوات






محتوای مرتبط