.

 

 
 چكيده تفسير زيارت جامعه كبيره (استادگرامي خانم زهره بروجردي)                   جلسه 5 ادامه (معدن الرحمه)
 

در جلسه قبل به بحث « مَعْدِنَ الرَّحْمَةِ » پرداختيم اما وسعت اين موضوع تعمق بيشتري مي‌طلبد

سخن را با روايتي از امام صادق(ع) شروع مي‌كنيم در باب طهارت و وضو در كتاب مصباح الشريعه آمده است حضرت مي‌فرمايند: «هر گاه به سوي آب قدم برمي‌داريد به سوي رحمت الهي قدم بر مي‌داريد،» آب از مصاديق الطاف الهي در عالَم است اگر مي‌خواهيد رحمت حضرت حق را ملموس دريافت كنيد آب را با نگاهي عميق‌تر بنگريد و نقش آن را بررسي كنيد ذكر اين روايت در اين مبحث از آن روست كه ميان آب در عالم ماده و سرچشمه آن در عالم معنا «حضرات معصومين» شباهتي عجيب نهفته است.

هرگاه فردي قصد تقرب و مناجات به درگاه خدای سبحان را دارد وضو مي‌گيرد برای ورود به دربار سلطان بايد از هر آلودگی‌ای به دور بود، آب دفع رذيله می‌کند و ارزشي به فرد می‌بخشد كه اجازه حضور در محضر معشوق برايش صادر مي‌شود آب راهبری در عالم ماده است اما حقيقت اين راهنما در عالم معنا وجود مقدس حضرات معصومين است آنها راهنماي انسان به سوي معبود خويشند و براي تطهير از رذيله‌هاي اخلاقي بايد به آنها پناهنده شد.

شباهت دوم: آب حيات‌بخش است، نور وجود حضرات معصومين نيز هستی بخش است، خلقت طفيل وجود آنهاست و وجود مؤمن از زيادی و اضافه گل آنها خلق شده است.« شيعتنا خُلِقوا من فاضل طينتنا»

 نكته لطيفي كه در اين روايت مي‌توان اشاره كرد اين است كه اگر به صفات آب نگاه داشته باشيم مي‌بينيم آب صاف، تمييز، طهارت آور و آباداني بخش است و به آساني با همه چيز مخلوط مي‌شود اين صفات در وجود مقدس حضرات معصومين چندان تبلور دارد كه هر نابينايي وضوح آن را دريافت مي‌كند مگر آنكه فرد خود مكدر باشد و توانايي بهره‌مند شدن از رحمت واسعه حضرات معصومين را از خود دريغ كرده باشد.

شباهت ديگري كه ميان اين مايع حياتي و حضرات معصومين وجود دارد آن است كه آب نسبت به هيچ نجاستی اعتراض و شکايتی ندارد، حضرات معصومين نيز به عنوان جلوه رحمت خداوند سبحان بدون توجه به سابقه نازيبای افراد آنها را در سايه لطف خود قرار می‌دهند و چنانچه فرد قصد رهايی از رذيلت‌های اخلاقی خويش را کرده باشد با آب ولايت از هر رذيله اخلاقی رها می‌شود.

آب رقيق است و به راحتي در اجسام نفوذ مي‌كند حضرات معصومين مانند آب در نفوس افراد نفوذ می‌کنند و در سخت‌ترين قلبها وارد می‌شوند مشروط به آنکه قلب خواهان حضور آنها باشد.

گفتيم وظيفه آب در عالم پاک کردن آلودگی‌هاست و بعد از انجام وظيفه و تطهير نجس در انتظار تشكر نيست، همچنين براي استفاده از آب تقيد و محدوديت خاص وجود ندارد بلکه براي هر نوع آلودگي به کار می‌رود، لطف حضرات معصومين نسبت به انسان بي‌دريغ است و هر گنهكاري كه دست در دامان آنها زند، از انواع آلودگي‌ها رهايش مي‌كنند و شخص براي ارتباط با آنها لازم نيست از امتياز خاصي برخوردار باشد، محدوديتي در بهره‌مند شدن از وجود آنها نيست.

خاصيت ديگر، بركت آب است هر جا آب هست، آباداني هست حضرات معصومين بر هر دلي قدم بگذارند دل از ظلمت و تاريكي و متروكه بودن نجات مي‌يابد و آباد مي‌شود هر كس به ميزان ارتباطش با حضرات معصومين موجود ومرحوم است و به اندازه افتراقش معدوم و محروم است. به میزان معرفت نسبت به ائمه وجودمان آباد می‌شود و به قدر مهجوريتمان، بيابانی خشک و بی‌آب خواهيم بود.

مَعْدِنَ الرَّحْمَه بودن حضرات معصومين نسبت به افراد چگونه است؟ آيا ميزان رحمت آنها نسبت به افراد از قبل تقسيم بندي شده است يا هركس به اراده خويش از آن رحمت بهره مي‌برد؟

در پاسخ اين سوال بايد گفت قرآن در آيات متعددي اثبات مي‌كند كه رحمت حضرت حق مطلق و بدون مرز بر همه موجودات جاري مي‌شود تفاوت در ميزان بهره‌برداري افراد است قرآن در آيه 17 سوره مباركه رعد مي‌فرمايد: «أَنزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَسَالَتْ أَوْدِيَةُ  بِقَدَرِهَا فَاحْتَمَلَ السَّيْلُ زَبَداً رَّابِياً  وَ مِمَّا يُوقِدُونَ عَلَيْهِ فىِ النَّارِ ابْتِغَاءَ حِلْيَةٍ أَوْ مَتَاعٍ زَبَدٌ مِّثْلُهُ  كَذَلِكَ يَضْرِبُ اللَّهُ الْحَقَّ وَ الْبَاطِلَ  فَأَمَّا الزَّبَدُ فَيَذْهَبُ جُفَاءً  وَ أَمَّا مَا يَنفَعُ النَّاسَ فَيَمْكُثُ فىِ الْأَرْضِ  كَذَلِكَ يَضْرِبُ اللَّهُ الْأَمْثَالَ»

«خداوند از آسمان آبى فرستاد و از هر درّه و رودخانه‏اى به اندازه آنها سيلابى جارى شد سپس سيل بر روى خود كفى حمل كرد و از آنچه (در كوره‏ها،) براى به دست آوردن زينت آلات يا وسايل زندگى، آتش روى آن روشن مى‏كنند نيز كفهايى مانند آن به وجود مى‏آيد- خداوند، حق و باطل را چنين مثل مى‏زند!- امّا كفها به بيرون پرتاب مى‏شوند، ولى آنچه به مردم سود مى‏رساند [آب يا فلز خالص‏] در زمين مى‏ماند خداوند اينچنين مثال مى‏زند! »

هر کس خود را تحت ريزش باران رحمت حق قرار دهد خداوند سبحان وعده‌ای خاص به او مي‌دهد اين امتياز الهی باعث می‌شود تا رحمت عام آنها به رحمت خاص تبديل شود، رحمت عام حضرت حق شامل همگان می‌شود به عبارتی ديگر نعماتي كه در اختيار همه مخلوقات قرار می‌گيرد رحمت عام است، اما اگر افراد از اين نعمات خوب استفاده كنند خداوند رحمت ويژه و خاصی نصيب آنها می‌کند يعنی حضور حضرات معصومين را در زندگيشان پررنگ‌تر و رد پايشان را محکم تر می‌کند.

تفاوت ميان مومن و كافر از همين جا هويدا می‌شود که مومن رحمت خدا را براي خودش ثابت نگه مي‌دارد و از آن بهترين و شايسته‌ترين بهره‌برداری را می‌کند. اما كافر رحمت را در معرض فنا و زوال قرار مي‌دهد، اين خط كشي به دست افراد و با اختيار صورت مي‌گيرد و خدا دخالتي در اين امر نمي‌كند.

وقتي زائر، حضرات معصومين را « مَعْدِنَ الرَّحْمَه » مي‌خواند وجود آنها را رحمتي می‌داند كه در دسترس همگان قرار گرفته است و براي همه جلوه كرده است زيرا آنها جلوه اعم و اكمل محبوب خويش هستند از اين رو لطف خود را از هيچكس دريغ نمي‌كند.

در نگاه ديگر« مَعْدِنَ الرَّحْمَه »  به اعتبار آن است که ائمه اطهار اقامتگاه رحمت خداوند هستند

اين آيه را می‌توان شاهد مثال جلوه ظاهري رحمت خداي سبحان بيان کرد « وَ آتاكُمْ مِنْ كُلِّ ما سَأَلْتُمُوهُ »1 خدا رحمن است هر چه از او طلب شود در اختيارتان قرار می‌دهد. ائمه اطهار جلوه كامله حضرت دوست هستند از اين رو بر شيوه ی معبود خويش‌اند يعني به هر درخواستي به اذن حق پاسخ مي‌دهند گاهی به تاخير افتادن درخواستها بنا به مصلحتی است که عقل بشر از درک آن ناتوان است.

ای معادن رحمت دست نياز ما را از دامن خود قطع نکنيد و خوان بی‌دريغ خود را از ما دريغ مداريد.
ــــــــــــــــــــــ
1- سوره مبارکه ابراهيم آيه 34 « و هر چه از او خواسته‏ايد به شما ارزانى داشته است »

تعجيل در فرج بقية الله الاعظم عجل الله تعالي فرجه الشريف صلوات

 







محتوای مرتبط