.

 

 
چكيده تفسير زيارت جامعه كبيره (استادگرامي خانم زهره بروجردي)       جلسه 4 (مهبط الوحی و معدن الرحمه)
 

 « وَ مَهْبِطَ الْوَحْيِ » «شما حضرات معصومين فرودگاه وحی و محل فرود آمدن وحی هستيد»

وحی در کلام به معنای يک اشاره رمزی مطرح می‌شود از همين رو دامنه بسيار گسترده‌ای پيدا می‌کند، گاهی الهامات غيبی را وحی می‌گويند ولی اجمالاً در موضوعٌ له وحی سرّ و رمز نهفته است.

خداوند سبحان به رسولش وحی می‌کند و ايشان برای بشر بازگو می‌کند يعنی خدا رمزی را به پيامبرش الهام می‌کند و ايشان براي هر قوم با زبان خودشان بازگو می‌کند و آنرا تفسير می‌نمايد پس معلوم است در زبان وحی، اسراری نهفته است که پيامبر(ص) آن را تبيين می‌کند.

چرا حضرات معصومين در اينجا به عنوان «مَهْبِطَ الْوَحْي » مطرح شده‌اند آيا بر آنها نيز وحی نازل می‌شد؟

1- براي اين سوال چند جواب مطرح شده است: در جواب اول گفته شده به اعتبار آنکه بر پيامبر اکرم(ص) علی الدوام وحی نازل می‌شد و از وجود ايشان به حضرات معصومين می‌رسيد آنها را «مَهْبِطَ الْوَحْيِ » گفته‌اند: با توجه به اينکه پيامبر(ص) و ائمه اطهار در عالم نوری حقيقتی واحدند.

2- در پاسخ دوم می‌توان گفت: اگر ما وحی را عام بگيريم و هرگونه الهامی از جانب خدای سبحان را وحی تلقی کنيم قطعاً حضرات معصومين هر يک جداگانه با ملائک و خدای سبحان ارتباط داشته‌اند و القائاتی برای آنها صورت گرفته است و می‌گيرد.

3- در سوره مبارکه نحل آيه 68 آمده است: «وَ أَوْحى‏ رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ » «خدای سبحان به زنبور عسل وحی کرد» يعنی به هر کس که او بخواهد وحی می‌کند و حضرات معصومين که جلوه تام خدای سبحان هستند به طريق اولی از الهامات حضرت حق بهره برده‌اند و از اسرار عالم غيبی علی الدوام باخبر بوده‌اند .

در روايتی آمده است «المومن ملهَم» مرتباً به قلب مومن الهام می‌شود و چه قلبی مومن‌تر از قلب حضرات معصومين است.

امام صادق(ع) می‌فرمايد: روزی پيامبر(ص) برای مردم خطبه خواندند و دست راست خويش را مشت کردند و گفتند: در مشت من چيست؟ مردم گفتند: خدا و پيامبر (ص) بهتر می‌دانند در سوره مبارکه بقره آيه 32 آمده است «لا عِلْمَ لَنا إِلاَّ ما عَلَّمْتَنا » پيامبر(ص) فرمودند: در مشت راست من اسماء اهل بهشت و پدرانشان و قبائلشان قرار دارد و در مشت چپم اسماء اهل جهنم و پدرانشان است.

با پاسخ‌های داده شده بايد گفت: آنچه به پيامبر(ص) وحي مي‌شد به ائمه معصومين نيز می‌رسيد از اين رو آنها يا وحی را از پيامبر(ص) به ارث برده‌اند و يا به اعتبار آنکه در خدمت جد بزرگوارشان پيامبر(ص) بوده‌اند و از ايشان اجازه انجام امور را مي‌گرفته‌اند در اين ميان وحی به آنها آموزش داده شده است.

در جلسات قبل ذکر شد هر شب قدر همه ملائکه بر امام زمانشان نزول دارند و همه امور بندگان توسط امام بر ملائکه عرضه می‌شود و همين آگاهی ائمه از امور بندگان دليلی بر مَهْبِطَ الْوَحْيِ بودن آنهاست ائمه اطهار نه تنها ملائکه را شب قدر از امورات بندگان آگاه می‌کنند بلکه لحظه به لحظه اسرار را در اختيارشان قرار می دهند.

 در روايت آمده است نزول الهامات از جانب امام بر ملائک منحصر به شب قدر نيست «يوما بعد يوم و ساعه بعد ساعه» است يعنی هر روز و هر ساعت قلب امام از اسرار باخبر می‌شود.

مثلاً می‌فرمايند: جبرئيل مرتب بر حضرت زهرا(س) فرود می‌آمدند بخصوص بعد از رحلت پيامبر(ص) و همه مسائل را برای ايشان بازگو می‌کرد.

« وَ مَعْدِنَ الرَّحْمَةِ » «شما حضرات معصومين معدن رحمت هستيد»

معدن به مکانی گفته می‌شود که چيزی در آن رشد می‌کند و زياد می‌شود« معدن آهن، معدن مس» از اين رو ميان معدن و مخزن تفاوت است، زيرا مخزن تنها محلی برای نگهداری اشياء است.

 حضرات معصومين معدن رحمت خدای سبحان هستند و رحمت حضرت حق با وجود آنها تبلور می‌يابد و زياد می‌شود «مَعْدِنَ الرَّحْمَةِ » شما محل پرورش رحمت خدای سبحان هستيد، يعنی رحمت حضرت حق در ظرف وجودی شما خود را نشان داده و تجلی کرده است.

رحمت در اصل به معنی عطف، پيوست و توجه داشتن است هر چند که بر آثار رحمت نيز رحمت اطلاق می‌شود مثل لطف و نيکی که به اينها نيز رحمت گفته می‎‌شود ولی اصل معنی رحمت توجه و پيوست داشتن است با اين معنی بايد گفت وجود ائمه اطهار معدن پيوست انسان خاکی به وجود لايتناهی خدای سبحان است.

با نگاهی ديگر می‌توان گفت: خدای سبحان وجود مقدس پيامبر اکرم(ص) را به عنوان کاملترين فرد عالم امکان خلق کرد و به درخواست ايشان مخلوقات آفرينش يافتند و هستی در ظرف وجودی پيامبر و آل پيامبر(ص) تجلی کرد که اگر اين بزرگواران قدم در عرصه عالم نگذاشته بودند هيچ سخنی از خلق ساير موجودات نبود با اين بيان می‌توان گفت که وجود حضرات معصومين معدن رحمت و خلقت انسان‌اند.

رحمت خدای سبحان لحظه به لحظه طفيل وجود پيامبر و آل اوست حال اين رحمت، رحمت ايجاد باشد يا رحمت رزق يا رحمت برّ يا رحمت حلم و... همه از طرف حضرات معصومين است.

اگر از زاويه ديگر « وَ مَعْدِنَ الرَّحْمَةِ » بودن ائمه را بررسی کنيم بايد بگوييم قرآن در سوره مبارکه طه آيه 5 می‌گويد: « الرَّحْمَنُ عَلىَ الْعَرْشِ اسْتَوَى» «خداى رحمان بر عرش استيلا دارد. » خداي سبحان جلوه اسم رحمن خود را در عالم وجود مقدس پيامبر(ص) قرار داده است و ايشان به اذن حق بر عالم امکان مسلط هستند اين توضيح اگر در کنار روايت «قلبُ المومن عرش الله» «دل مومن عرش خدای رحمن است» قرار بگيرد وجود پيامبر(ص) است با جلوه نام رحمن خدا بر قلب مومنين گام مي‌نهند.

اميد كه به دعاي صاحب الزمان قلب ما نيز قدمگاه جلوه رحمن خداي سبحان شود.

 هدیه به پيشگاه مقدس بقية الله الاعظم عجل الله تعالي فرجه الشريف صلوات







محتوای مرتبط