.

نقش زمان و مکان در تربیت دینی

توجه به موقعیت زمانی و مکانی خاص در تقویت روحیه‌ی دینی برای آموزش ارزش‌ها بسیار مهم است. بهترین زمان، زمان شادابی کودک است. هنگام سختی،خواب آلودگی و اضطراب کودک، ارزش‌های دینی را نباید به او القاء کرد. تبیین ارزش‌ها در چنین موقعیت‌هایي، نه تنها تثبیت نمی‌شود، بلکه ممکن است مقاومت روانی کودک را نیز در پی داشته باشد، نشانه‌های عدم آمادگی کودک را از آثار چهره، رفتار و بهانه‌گیریهایش می‌توان فهمید. باید از زمانی استفاده کرد که دل او آمادگی پذیرش را داشته باشد.

آموزش ارزشها باید با موقعیت‌های گوناگون تناسب داشته باشد، مثلاً هنگام خرید، هدیه دادن، حضور در رستوران، شکر خداوند تناسب دارد. زمان حضور در طبیعت، هنگام آموزش قدرت و عظمت خداوند است. زمان مسافرت، موقعیت خوبی برای زیارت مکان‌‌های مقدس، دیدار از مقبره‌ی بزرگان دینی و علمی، شاعران و اندیشه وران وارسته است. که والدین می‌توانند با ذکر جمله‌هایی کوتاه ارزش‌ها را به كودكان خود آموزش دهند. دليل استفاده از موقعيت‌هاي زماني و مكاني خوب، اينست كه كودك بهترين و شيرين‌ترين لحظات زندگي خود را مي‌گذارند و اگر در آن هنگام يكي از ارزش‌هاي ديني را به اختصار به او توصيه كنند، بدون كمترين مقاومت رواني خواهد پذيرفت.

× × × × ×

راهکارهای تثبیت آموزه‌های دینی:

برخی والدین شکایت می‌کنند که تا فرزندان آنها، کودک هستند، به مسائل دینی توجه دارند، اما وقتی سن آنها بالاتر می‌رود، آموزه‌های دینی و عمل به آنها در ایشان کمرنگ می‌شود. برای تثبیت آموزه‌های دینی در کودکان باید به نکات زیر توجه کرد:

1. تداوم عملی والدین: والدین در مسائل دینی و عبادتهایی مثل نماز به موقع و با کیفیت، روزه، توجه به حلال و حرام، نگاه، سخن و . . . عامل موثری در تثبیت آموزهای دینی در کودک است. بی توجهی مادر به نماز و ایام عذر شرعی و توجه نداشتن پدر و مادر به روزه در مسافرت، مانعی در تثبیت آموزه‌ها است، زیرا کودک قدرت تجزیه و تحلیل این گونه مسائل را ندارد و ممکن است بر بی توجهی و بی قیدی پدر و مادر حمل کند. در سنین بالاتر می‌توان این نوع مسائل را برای فرزندان توضیح داد.

2. تهیه‌‌ی امکانات: امکاناتی جذاب مانند سجاده‌ای زیبا، تسبیح، عطر، چادر و مقنعه‌ای مناسب، قبله نما و . . . فراهم کردن اسباب راحت وضو گرفتن مثلاً در زمستان با آب گرم و در تابستان با آب خنک، دستشویی تمیز با نور کافی و بدون وسایل اضافی، عامل موثری در تثبیت آموزش نماز و مقدمات آن است.

3. تمرین: تمرین یکی از کارهای تثبیت مسائل دینی است، قرار دادن دختر کوچک برای نماز کنار مادر حتی به شکل تقلید، بیدار کردن کودک در سحر ماه رمضان (گرچه روزه نگیرد یا ساعتی از روز را روزه بگیرد) کمک به ناتوانان و نابینایان در عبور از خیابان با مشارکت فرزند، اعطای صدقات به نیازمندان از طریق کودک و با دستان او . . . نمونه‌هایی از راههای تمرین ارزش‌های دینی است.

4. حضور در محافل مذهبی در ماههای رمضان، محرم و صفر، شرکت در مراسم دعای کمیل و ندبه و . . . سبب تثبیت ارزش‌های دینی در کودک می‌شود.

5. ارتباط با خانواده‌های مذهبی و متدین و خوب، سبب تأثیر گذاری کودک از همسالان خود می‌شود.

6. الگوی مناسب: والدین باید از همان کودکی، زمینه‌های مناسبی را برای پذیرش الگوهای خوب فراهم سازند. برخورد دوگانه والدین با الگوها، باعث می‌شود که کودک در تشخیص الگوهای مناسب دچار دوگانگی شود و در آینده هم به سراغ آنها رود (اظهار ارادت کردن به هنر پیشگان غربی و بی توجهی به شخصیت‌های علمی و فرهنگی و الگوهای معنوی.)

7. تشویق و تحسین معجزه می‌کند. اگر فرزند شما، در مسیر عبادت و اعمال مذهبی حرکتی کرد، او را تحسین کنید، البته نه به صورت مزد و پاداش زیرا تشویق منظم و پی در پی مادی برای عبادت کودکان سبب تاجرانه شدن عبادت آنان می‌شود.

. . .ادامه دارد.

هدیه به پیشگاه مطهر صدیقه طاهره سلام الله علیها صلوات






محتوای مرتبط