.

 

 
چكيده تفسير زيارت جامعه كبيره (استادگرامي خانم زهره بروجردي)                         جلسه1  (السلام عليكم)
 

«السَّلَامُ عَلَيْكُمْ يَا أَهْلَ بَيْتِ النُّبُوَّةِ »

زيارت: فضايی برای نگفته‌های دل و نديده‌های چشم است.

زيارت به معنای ملاقات است، بنابراين وقتی به زيارت امام می‌رويم و يا توفيق خواندن زيارت پيدا می‌کنيم در حقيقت به ملاقات حضرات معصومين رفته‌ايم در زيارت جامعه کبيره انسان توفيق می‌يابد به ملاقات همه معصومين برود.

در بحار الانوار ج 99 ص127 از موسی بن عمران نخعی نقل شده است که او گفت: خدمت حضرت امام هادی (ع) رسيدم و عرض کردم يابن رسول الله به من تعليم فرماييد بيان کاملی را که بتوانم هر يک از شما حضرات معصومين را به آن زيارت کنم حضرت فرمودند: قبل از ورود غسل کن و چون وارد می‌شوی توقف کن و شهادتين بگو و هنگامی که قبر را مشاهده کردی سی مرتبه تکبير بگو و با وقار حرکت کن پس سی مرتبه تکبير بگو و چون نزديک قبر رسيدی چهل تکبير بگو تا صد تکبير شود و آنگاه بگو: « السَّلَامُ عَلَيْكُمْ يَا أَهْلَ بَيْتِ النُّبُوَّةِ ».

غسل در عالم ظاهر پاک کردن بدن از آلودگی‌ها است و در عالم باطن پيراستن روح از آلودگيهای اعتقادی و اخلاقی است.

و ذکر صد تکبير، دل را آماده می‌کند تا خاضعانه قدم در محضر حضرات معصومين بگذارد، زيارت ائمه اطهار توفيقی است که خداوند به بشر هديه کرده است تا آسمانی شود زيرا توسل به بيت ولايت توسل به خانه‌ای است که يک باب آن به سوی عالم معناست و باب ديگرش به عالم کثرات باز می‌شود هر خيری که به زمينيان می‌رسد از طريق همين خانه است پس زمان ورود بايد گفت: « السَّلَامُ عَلَيْكُمْ يَا أَهْلَ بَيْتِ النُّبُوَّةِ » تا از نگرانی و حيرتی که در ملاقات بزرگان بر دل مستولی می‌شود، رهايی يابد و مهيای قبول فيض شود و زيارت استعدادهای بالقوة زائر را شکوفا می‌کند و آمادگی ملاقات با ولی خدا را ايجاد می‌نمايد.

همانطور که در بدو ورود به محضر يک حاکم، خوفی عارض بر انسان می‌شود که نمی‌تواند لذت حضور ايشان را ادراک کند در محضر حضرات معصومين نيز چنين وضعيتی اتفاق می‌افتد با ذکر نام خداوند و تکرار آن خوف حضور کمرنگ و گاه از بين می‌رود و آنچه جايگزين می‌شود عشق ميان زائر عاشق و معشوق است.

همچنين تکبير موانع ميان زائر و حضرات معصومين را از ميان‌ می‌برد.

علامه مجلسی (ره) می‌فرمايد: تکبيرها به اين دليل است که انسان در مورد حضرات معصومين غلو نداشته باشد.

زيارت جامعه مانند ساير زيارت‌ها با سلام آغاز می‌شود. سلام را چند معنا کرده‌اند:

1- سلام نام خدای سبحان است يعنی خدا حاکم ميان حضرات معصومين و خلق است.

2- سلام يعنی سلامتی عالم هستی مديون سلامتی شما ائمه معصومين است.

3- سلامتی زائر مديون دعای شماست .

4- شما حضرات معصومين سَرور و سادات خلقت هستيد.

5- سين را واژة سرّی دانسته‌اند که ميان خدای سبحان و دوستانش وجود دارد و اگر زائر از دوستداران خدا گردد از اسرار الهی بهره‌مند خواهد شد.

6- سلام يعنی حضرات معصومين از هر عيب و آفتی مبرايند و خدا سلامت را در وجود مقدس آنها به وديعه نهاده است.

آنچه هست از قامت ناساز بی‌اندام ماست    ورنه تشريف تو بر بالای کس کوتاه نيست

7- سلام را مصدر باب تفعيل دانسته‌اند (فَعال) يعنی زائر خود را تسليم معصومين کرده است و به نقص و نياز خويش اذعان دارد و تکامل خويش را مديون حضرات معصومين می‌داند.

8- مفهوم ديگر سلام بيعتی است که ميان زائر و ائمه(ع) بسته می‌شود تا از ناحيه زائر آسيبی به آنها نرسد.

9- سلام يعنی تسليم همه اماناتی که خداوند به افراد هديه کرده است و آنها از حملش عاجزند، بالاترين امانت خدای سبحان امانت ولايت است اين نعمت عظيم به حضرات معصومين (ع) تسليم می‌شود زيرا بشر از نگهداری آن ناتوان است...

10- « السَّلَامُ عَلَيْكُمْ» سلام بر شما که سزاوار اين نام ايد.

در عبارت « السَّلَامُ عَلَيْكُمْ» : « ضمير مخاطب کُم» نشان دهنده آن است که ائمه اطهار مخاطب و حاضرند و سلام زائر را می‌شنوند و پاسخ می‌گويند همچنين حرف «يا» در « يَا أَهْلَ بَيْتِ النُّبُوَّةِ » تاکيد آن است که زائر امام را حاضر می‌داند.

کلمه «اهل» به «فتحِ الف و سکونِ، ها و لام» بر کسان نزديک، مانند زن و فرزند و اقربا اطلاق می‌شود مانند: « إِذْ قالَ مُوسى‏ لِأَهْلِهِ إِنِّي آنَسْتُ ناراً » (سوره مبارکه نمل آيه 7)

«(به ياد بياور) هنگامى را كه موسى به خانواده خود گفت: «من آتشى از دور ديدم.»

اگر در اين زيارت اهل، به بيت النبوة اضافه می‌گردد قرينه‌ای است تا زائر اعلام کند که خود را به اهل بيت نبوت نزديک می‌بيند و می‌خواهد تا اهليت محضر آنها را پيدا کند.

و اگر کلمه «اهل» را اهليت داشتن معنا کنيم در پی آن تبعيت محض و بی‌چون و چرای زائر خودنمايی می‌کند.

علی(ع) از اهل بيت پيامبر(ص) است زيرا تسليم محض نبوت است و همه درخواست‌های پيامبر(ص) از علی(ع) با تبعيت محض از جانب ايشان همراه بوده است و گفتيم که معنی اهل معنی عام دارد اما آل اخص از اهل است و گروه خاصی از اهل را شامل می‌شود.

زائر در بدو ورود وقتی به مقام حضرات معصومين فکر می‌کند و به جايگاه خويش واقف می‌گردد، در می‌يابد که خود قابليت مخاطب قرار گرفتن حضرات معصومين را ندارد اما از طرف خود اين بزرگواران به او مجوز داده می‌شود که ارتباط برقرار کند و بگويد: « السَّلَامُ عَلَيْكُمْ يَا أَهْلَ بَيْتِ النُّبُوَّةِ »

 
هديه به پيشگاه مطهر امام هادي عليه السلام صلوات







محتوای مرتبط