.

 

شرح دعای امام رضا (ع)

جلسه اول

 «اللَّهُمَّ ادْفَعْ عَنْ وَلِيِّكَ...

وجود مقدس امام عصر (عج ) خورشيد هدايتي است كه هماره بر عرصه زندگي ما پرتو افكني مي‌كند. زماني كه در مسير شناخت امام عصر (عج) گام بر مي‌داريم، در حقيقت به نورانيت حضرت توجه مي‌كنيم تا بتوانيم از بارقه‌هاي معرفتش برخوردار شويم.

شناخت نسبت به امام زمان (عج) شناختي نيست كه از تنها طريق الفاظ ميّسر شود. براي تحقق اين امر بايد از صفحه قلب و دلمان غبار روبي كنيم و كدورت‌ها را از درونمان بزداييم تا در معرض نسيم معرفت حضرت قرار گيريم و طعم حيات طيّبه را بچشيم.

* * *

دستيابي به شناخت صحيح امام (عج) بايد از طريق حضرات معصومين (ع) صورت گيرد، زيرا معرفي انسان كامل تنها از لسان انسان كامل امكان پذير است.

بنابراين به كلام اهل بيت (ع) مراجعه مي‌كنيم تا كامل‌ترين معّرفي نسبت به امام زمان (عج) برايمان صورت گيرد، و در پرتو نور معرفتش، به طريق هدايت راه يابيم.

پيامبر (ص) به اميرالمؤمنين (ع) فرمودند:‌» يَا عَلِيُّ أَنَا نَذِيرُ أُمَّتِي وَ أَنْتَ هَادِيهَا وَ الْحَسَنُ قَائِدُهَا وَ الْحُسَيْنُ سَائِقُهَا وَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ جَامِعُهَا وَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ عَارِفُهَا وَ جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ كَاتِبُهَا وَ مُوسَى بْنُ جَعْفَرٍ مُحْصِيهَا وَ عَلِيُّ بْنُ مُوسَى مُعَبِّرُهَا وَ مُنْجِيهَا وَ طَارِدُ مُبْغِضِيهَا وَ مُدْنِي‏ مُؤْمِنِيهَا وَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ قَائِمُهَا وَ سَائِقُهَا وَ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ سَاتِرُهَا وَ عَالِمُهَا وَ الْحَسَنُ‏ بْنُ عَلِيٍّ مُنَادِيهَا وَ مُعْطِيهَا وَ الْقَائِمُ الْخَلَفُ سَاقِيهَا وَ مُنَاشِدُهَا إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِلْمُتَوَسِّمِينَ‏ يَا عَبْدَ اللَّه‏‏»[1]

اي علي ! تو هشدار دهنده و هدايت كننده امّت هستي. «‌ حسن» جلودار امّت است. « حسين» كسي است كه ديگران را به پيش سوق مي‌دهد ( تا كسي از قافله خيرات عقب نماند). « علي بن حسين » همه را در كنار يكديگر جمع مي‌كند. « محمد بن علي » معرفي حقايق را به عهده دارد. «جعفربن محمد»‌ حقايق شريعت را ثبت مي‌كند. « موسي بن جعفر » امّت را سرشماري مي‌كند تا كسي از اهل هدايت جدا نشود. « علي بن موسي » مايه‌ي نجات امت است، مبغضين اهل بيت را طرد كرده و اهل ايمان را به هم نزديك مي‌كند. « محمدبن علي»‌ قيام به امر امّت كرده و آنها را به جلو مي‌راند. « علي بن محمد‌«‌ عالم امّت است و بر عيوب آنها پرده مي‌اندازد. « حسن بن علي » منادي امت و عطا كننده به آنهاست. قائم [ امام زمان (عج) ] ساقي امت است.

ساقي كسي است كه به راه مي‌افتد و خود را به تشنگان مي‌رساند تا سيرابشان كند.

در دوره حيات ما، هرگاه شرابي معرفتي به كام جانمان ريخته مي‌شود، به وساطت امام عصر (عج) است.

امام زمان (عج) به عنوان ساقي امّت، راضي به تشنه كامي ما نيستند و دائماً زلال معرفت را به ما عرضه مي‌كنند. اگر ما از آب معرفت حضرت ننوشيده‌ايم و هنوز اسير جهالت و غفلتيم، به علت موانعي است كه خود ايجاد كرده‌ايم، و يا به جهت جايگزين‌هاي نامناسبي است كه در زندگي خويش برگزيده‌ايم، و خود را از شراب معرفت « ولي الله » محروم نموديم.

* * *

به لطف حضرت حق، در ادامه مباحث امام زمان شناسي، به بررسي دعايي مي‌‌پردازيم كه از لسان مبارك امام رضا (ع) براي حضرت حجّت (عج) نقل شده است.

«اللَّهُمَّ ادْفَعْ عَنْ وَلِيِّكَ وَ خَلِيفَتِكَ وَ حُجَّتِكَ عَلَى خَلْقِك‏»

«بارالها! از آن كه ولي تو، خليفه تو و حجّت بر خلق توست، خطرات را دفع کن»

غالباً افراد تصور مي‌كنند بزرگ‌ترها بايد دعا گوي كوچك‌ترها باشند، چرا كه در پيشگاه حق جايگاهي مقبول‌تر و معتبر‌تر دارند. به همين خاطر هيچ گاه خود را ملزم نمي‌كنند كه براي حضرت ولي عصر (عج) دعا نمايند.

اما در اين دعا، امام رضا (ع) براي يكايك ما شخصيت و اعتباري ويژه قائل شده‌اند. گويا به ما مي‌آموزند كه با وجود مصون و محفوظ بودن امام زمان (عج) ، دعاي ما هم بي‌تأثير نيست و درخواستمان از خداوند، براي دفع بليات از امام عصر (عج) نقش آفرين است.

هنگامي كه از خداي سبحان طلب مي‌كنيم تا از « ولي » و « خليفه‌اش » دفاع كند، متوجه واقعيتي دردناك مي‌شويم.

حقيقت اين است كه امام (عج) در حريم امن الهي، از هر بليّه‌اي مصون و محفوظ‌اند. ولي امور مختلفي مي‌تواند موجب تأثّر و تألم حضرت شود و در حد آزار روحي به ايشان لطمه بزند.

آنهائي كه با حّب دنيا و مشغوليت به امور دنيوي، امام خود را فراموش كرده‌اند و از يادش غافل‌اند ،،، كساني كه اهل افراط و تفريط‌اند ،،، افرادي كه حقوق ديگران را ناديده مي‌گيرند‌،،، آنهائي كه با معصيت و جهالت به ديانتشان آسيب مي‌زنند و ... وجود مقدس امام زمان (عج) را آزرده خاطر مي‌كنند.

با دعا براي دفاع حضرت حق از امام (عج) ، در حقيقت از خداوند طلب مي‌كنيم هم ما را در شمار آسيب رسانان به حضرت قرار ندهد، و هم لطمه و صدمه آسيب رسانان را از وجود مبارك امام (عج) دور كند.

 

* * *

« اللَّهُمَّ ادْفَعْ عَنْ ... لِسَانِكَ الْمُعَبِّرِ عَنْك‏»

«خدايا دفاع كن از وجودي كه زبان تعبيركننده و تفسير كننده تو، از سوي توست »

در اين فراز از دعا، امام عصر (عج ) به عنوان « لسان الله »‌ معرفي شده‌اند.

خداوند وجودي جسماني نيست كه داراي زبان باشد، و منظور از زبان خدا وجودي است كه گوياي پيام حضرت حق است.

استفاده از تعبير « لسان الله »  براي امام زمان (عج) ، به اين معناست كه حضرت حقايق الهي را بيان مي‌كنند ، و پيام‌ها ، احكام و آداب از طريق وجود مبارك ايشان براي اهل عالم اظهار مي‌شود.

* * *

« اللَّهُمَّ ادْفَعْ عَنْ ... النَّاطِقِ بِحُكْمِك‏»

 « بار خدايا دفاع كن از كسي كه گويا به حكمت توست »

« ما يَنْطِقُ عَنِ الْهَوى‏ »، هيچ كلامي بر اساس سليقه فردي و ميل شخصي از امام زمان (عج) صادر نمي‌شود.

آنچه سلطان ازل گفت بگو، مي‌گويم

سراسر نطق امام (عج) گفتارهاي حكيمانه‌اي است كه به اذن حضرت حق به ما عرضه مي‌شود.

« كتاب الله » قرآن صامت است و « ولي الله » قرآن ناطق. همان گونه كه قرآن كريم حاوي سخنان حكيمانه خداوند متعال است، امام زمان (عج) نيز تمامي گفتارشان از حكمت الهي سرچشمه مي‌گيرد.

« ناطق » اسم فاعل است و بر استمرار امر دلالت مي‌كند.

در هر سلامي كه به حضرت حّجت مي‌دهيم ، با وجودي ارتباط برقرار مي‌كنيم كه صامت و ساكت نيست، امامي است كه مرتباً براساس حكمت خداوند مشغول نطق است.

مگر مي‌شود سراغ كتاب خدا برويم و قرآن برايمان پيامي نداشته باشد ؟ امام عصر (عج) هم به عنوان قرآن ناطق ، در پس هر ارتباطي ، كلامي حكيمانه را به ما عرضه مي‌كنند.

بر اين باوريم كه هر بار به حضرت سلام دهيم، ايشان قطعاً جواب سلام ما را خواهند داد. چرا كه سلام امري است واجب، و امام معصوم به اداي همه فرائض مقيد است.

هرگاه به وجود مقدس امام زمان (عج) سلام مي‌دهيم ، حتماً به عنوان جواب سلام ، پيام‌هايي را به ما القاء ‌مي‌كنند.

اگر بعد از اظهار ارادت و محبت به امام (عج) به قلبمان الهام مي‌شود كه از امري دوري كنيم يا براي انجام  كاري اقدام نمائيم، پيغامي است كه از كلام حيكمانه حضرت دريافت كرده‌ايم.

القائات امام (عج) از « لسان الله » صادر شده و نطقي نشأت گرفته از حكمت است. بنابراين پيام‌هاي حضرت، اموري است رشد‌ آفرين كه استعدادهاي وجودي مان را شكوفا مي‌نمايد، و برايمان بستري مناسب فراهم مي‌كند تا به انسان‌هايي كمال گرا و تعالي طلب بدل شويم.


[1]- مائة منقبة، ص: 25

 

هدیه به پیشگاه مطهر امام زمان عج الله تعالی فرجه الشریف صلوات