.

 

  روش‌هــاي انضباطي

بیشتر والدین و مربیان انضباط را به عنوان کنترل اعمال کودک در لحظه ای از زمان می‌دانند . در حالیکه این تعریف تنها یکی از کارکردهای اصلی انضباط است . انضباط علاوه بر کنترل رفتارهای معین و خاص ، باید در فرد ملاک و هنجار رفتاری لازم را ایجاد کند که این ملاک و هنجار رفتاری بخش جدا ناشدنی از شخصیت کودک است و الگوی کلی رفتار او را تعییر می‌دهد .

به طور کلی فنون انضباط را می‌توان در سه بخش کلی مورد بحث قرار داد :

استبدادی ، آزادمنشانه ، سهل گیرانه .

انضباط مستبدانه دریک حوزه وسیع از ایجاد محدودیتهای منطقی در کودک تا محدودیتهای شدید که هرنوع آزادی عمل را از کودک می‌گیرد را شامل می‌شود . انضباط مستبدانه به معنای کنترل با نیروی خارجی به شکل تنبیه و به ویژه تنبیه بدنی است . والدینی که این گونه انضباط را برقرار می‌کنند ،‌ کودک خود را برای اعمال خوبش تشویق نمی‌کنند و همیشه بهترین راه را انتخاب کرده و به فرزندانشان القاء می‌کنند . چنین کودکی از فرصتهایی که در آن کنترل رفتار خویش را بیاموزد ‌، محروم است .

روشهای انضباطی آزادمنشانه شامل استفاده از روش توضیح دادن ، بحث کردن ،‌ استدلال کردن به منظور کمک به کودک در درک این مطلب است که چرا از او انتظار می‌رود به شیوه خاصی عمل کند . هنگامیکه رفتار کودک در حد معیاری مورد انتظار بود ، کودک از طریق پاداش و تحسین و یا دیگر روشها مورد تشویق قرار می‌گیرد . در این روش سعی می‌شود کنترلهای درونی پرورش یابند .

فنون انضباطی سهل گیرانه در واقع انضباط کم یا بدون انضباط است . در این روش کودک هیچ محدودیتی ندارد و هر چه می‌خواهد انجام می‌دهد ،‌برای خود تصمیم می‌گیرد و به شیوه ای که میل دارد عمل می‌کند .

روشهای انضباطی با سن کودک تغییر می‌کند . در تحقیقی نشان داده شده است که معمولترین اشکال انضباط در مورد کودکان 3 تا 4 ساله ، شامل استدلال کردن ، سرزنش کردن ، تعریف و تمجید ، به صورت تنبیه بدنی ، توجه کودک را به دیگری جلب کردن ، بی توجهی  و بی اعتنایی کردن و یا جدا کردن او از بچه های دیگر است . در مورد کودکان 6 تا 7 ساله متداولترین شکل انضباطی ، سرزنش کردن ،‌تعریف و تمجید ،‌تهدید کردن ،‌ منزوی کردن ، سیلی زدن ،‌حذف امتیازات و دستور دادن می‌باشد .

کودکان 8 تا 9 سال به وسیله استدلال کردن ، سرزنش کردن ،‌بالا بردن عزت نفس ، تهدید کردن ، بی اعتنایی کردن ، شوخی کردن ، جدا کردن از گروه همسالان و مخالفت اجتماعی منضبط می‌شوند .

اگر انضباط با یک بینش تربیتی به کار رود ، به احتمال زیاد کودک داوطلبانه به کنترل محدودیت رفتار نامطلوب خویش می‌پردازد و به تدریج انضباطی که والدین تحمیل می‌کنند به صورت خود انضباطی در کودک در می آید .

منبع : سه گفتار درباره راهنمایی و تربیت فرزندان (دکتر شکوه نوابی نژاد)

م. كشتكاران






محتوای مرتبط