.

 

   تنبیه

 

در اعمال انضباط در کودک ،‌ تشویق و تنبیه هر دو نقش مهمی دارند . تنبیه به منظور خودداری کودک از رفتار نا مطلوب اعمال می شود و پاداش رفتار مطلوب را در کودک تقویت می کند.  ‌برای تامین تندرستی و رشد عاطفی و ذهنی کودک پاداش و تنبیه هر دو باید توسط کودک درک و شناخته شود .  اگر کودک خود را شایسته تشویق و تنبیه نبیند ، دچار ابهام ، سردرگمی و گیجی می شود . به طور کلی تشویق و تنبیه زمانی شایسته است که کودک از تجارب پیشین خود فرصت یادگیری رفتار مطلوب را داشته است.

تنبیه دو وظیفه مهم را در انضباط برعهده دارد :

1- کودک را از تکرار رفتار نامطلوب اجتماعی باز می‌دارد .

2- به کودک رفتار صحیح یا غلط اجتماعی را نشان می‌دهد .

متاسفانه به دلیل آنکه بیشتر والدین و مربیان ، در حال خشم تنبیه می‌کنند ،‌ تنبیه ارزش خود را از دست می‌دهد . اگر کودک یاد بگیرد که رفتار غلط به طور اجتناب ناپذیری به تنبیه منجر می‌شود ، قبل از آنکه عملی را انجام دهد ‌درباره آن می‌اندیشد .

انواع تنبیه

تنبیه به اشکال مختلف و معینی در جوامع و فرهنگها از جمله در فرهنگ ما مورد استفاده قرار می گیرد . تنبیه بدنی یکی از انواع تنبیه است که این روش ، روش مناسبی برای تنبیه نیست و فقط در مواقع بسیار محدودی اجازه داده شده آن هم به صورت بسیار خفیف و ملایم .

تنبیه غیر بدنی که به صورت محروم کردن کودک از امتیاز مورد علاقه اش ، منزوی کردن از گروه همسالان و همبازیهایش ، ترسانیدن او ،‌ سرزنش کردن و محروم کردن از عشق و علاقه خود ، نادیده گرفتن و .... می باشد .

موثرترین تنبیه آنست که با عمل کودک ارتباط نزدیک داشته باشد .

پاداش

تشویق و برانگیختن و ایجاد انگیزه در کودک ، روشی موفقتر از تنبیه است . تحسین کودک روشی موثر در بهبود و اصلاح رفتار و مهارتهای اوست . تایید والدین یا مربیان یک وسیله بالقوه مفید و کارساز در اعمال انضباط است.

تشویق و تحسین باید به موقع و در مقابل عمل مثبت و یا مطلوب کودک مورد استفاده قرار گیرد ، تا جاذبه لازم را داشته باشد و با آن عمل مناسب مرتبط باشد . در غیر این صورت کودک معیار و هنجار مستدل و منطقی برای سنجش پیشرفت خود را در اختیار نخواهد داشت .

مثلا " اطاقت را واقعا خوب تمیز کرده ای " . " ظرفها را خیلی تمیز شسته ای " با عمل کودک در هم می‌آمیزد و رفتار او را تقویت می‌کند در عین حال که تمایل طبیعی او را ارضا می‌کند . تحت هیچ شرایطی پاداش نباید به عنوان رشوه برای رفتار خوب و یا یادگیری رفتار اجتماع پسند به کار رود .

با بزرگتر شدن کودک و دریافت شناسایی و هویت یابی ، پاداش به خاطر تلاش برای انجام کاری که از او انتظار می‌رود و یا به عنوان منبع نیرومند انگیزه در کود ک به کار می‌رود تا فرد تمامی سعی خود را به کاربرد و انتظارات و توقعات را به نحو احسن برآورد . 

ادامه دارد...                منبع: سه گفتار درباره‌ی راهنمایی و تربیت فرزندان (دکتر شکوه نوابی نژاد)

م- کشتکاران






محتوای مرتبط