.

 

 
    چكيده تفسير زيارت جامعه كبيره استادگرامي خانم زهره بروجردي                     (جلسه 55 ) عیبة علمه
 

در خدمت زیارت جامعه به عبارت « عَيْبَةِ عِلْمِهِ » رسیدیم عیبه به معنای «موضع سر» است، موضع سر در اصطلاح صندوق و محلی است که اشیاء گران قیمت در آن نگه‌داری می‌شود حتی بعضی می‌گویند «عیبه» محلی برای نگه‌داری و حفاظت لباس‌های گران قیمت است.

ما در این فراز به حضرات معصومین عرض می‌کنیم شما « عَيْبَةِ عِلْمِهِ » هستید. یعنی صندوق علم خدای سبحان‌اید. علم خدا بی نهایت است و حد و مرزی ندارد زیرا صفات حق عین ذات اوست و همانگونه که ذات باری تعالی محدودیتی ندارد صفات حق نیز محدودیتی ندارد. اولین نگاه به علم خداوند بی نهایت بودن علم است.

علم خدای سبحان دو گونه است علمی که در اختیار مردم قرار می‌گیرد و و علمی که تنها در اختیار حضرات معصومین است، قرآن برای نوع اول آیاتی چند را بیان می‌کند: سوره‌ی البقره آیه‌ی 151: « يُعَلِّمُكُمْ ما لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُون‏ » خدا به شما چیز‌هایی یاد داد که خودتان نمی‌توانستید یاد بگیرید.

سوره‌ی مبارکه‌ی الرحمن آیه‌ی 1 و2 : « الرَّحْمنُ عَلَّمَ الْقُرْآنَ » خدای سبحان آموزش وحی به ما داده است.

سوره‌ی مبارکه‌ی العلق آیه‌ی 5: « عَلَّمَ الْإِنْسانَ ما لَمْ يَعْلَم‏ » خدا به انسان چیزی آموخت که انسان نمی‌توانست خودش یاد بگیرد.

این اعتبار هر بنده‌ای جلوه‌ای از نام علیم حضرت حق است اما جلوه‌ای ناقص و کم رنگ. تمام دانستنی‌های بشر در عالم دنیا جلوه‌ای از علم خداوند است.

اما نوع دوم علم خدا مکنون و مستور است و خدای سبحان این نوع علم را فقط در اختیار گروه خاصی قرار داده است. این نوع از علم تنها در ظرف وجودی معصوم قرار گرفته است. « عَيْبَةِ عِلْمِهِ »گنجینه‌ی وجود معصوم صندوق علوم خاص الهی است که هیچ یک از افراد بشر از این علوم مطلع نیست. امام صادق(ع) می‌فرماید: «نحن خزنه علم الله» ما مخزن علم خداییم.

شیعه معتقد است در دوره‌ی کوتاه زندگی حضرت زهرا(س) بعد از رحلت پیامبر(ص) جبرائیل بر وجود مقدس ایشان نازل می‌شدند در حالیکه امیر المؤمنین(ع) جبرئیل را نمی‌دیدند در این ملاقات‌ها جبرئیل وقایع دنیا و ما فیها را تا قیامت برای حضرت زهرا(س) بازگو می‌کردند و حضرت زهرا(س) املا می‌کردند و امیر المؤمنین(ع) می‌نوشتند و تمام این نوشته‌ها به صورت کتابی در آمد، به نام مصحف فاطمه(س) که « وقع ما کان و ما یکون الی یوم القیامة» در این مصحف موجود است. این مصحف از امامی به امام دیگر منتقل می‌شود و غیر از معصوم کسی توان تحمل مکتوبات این صحیفه را ندارد، کتاب منظور در حال حاضر نزد ولی عصر(عج) حفاظت می‌شود.

اگر ما لحظه‌ای به مطالب این صحیفه فکر کنیم تحمل شنیدن وقایع این مصحف از عهده‌ی ما خارج است، خلقی از مخلوقات عالم توان تحمل کمترین مطالب این کتاب را در خود پیدا نمی‌کند. اگر الان به ما گفته شود که برای فلان امر باید سی سال منتظر بمانیم و یا برای به نتیجه رسیدن فلان امر فرزندمان باید صدمه‌ی جدّی را تحمل کند و اگر خبردار شویم نزدیک‌ترین عزیز ما در فاصله‌ی زمانی کوتاهی از دنیا می‌رود، آیا ممکن است که این اخبار را تحمل کنیم.

همچنين اگر بندگان از بعضی امور مربوط به خود و يا نزديكان خود باخبر شوند دائم خواهان جابه‌جایی آنها هستند، حال ظرفیت وجودی حضرت زهرا(س) را ببینید که از تمام اتفاقات کلان تا قیامت با خبر می‌شود اما در طمأنینه‌ی وجودی ایشان تغییری حاصل نمی‌شود، جبرئیل برای فاطمه(س) از جریان مسجد کوفه خبر می‌دهد، از شهادت امام حسن و واقعه‌ی عاشورا و شهادت اباعبدالله پرده‌برداری می‌کند، او فاطمه(س) را از اسارت زینب و فرزندان بیت ولایت آگاه می‌کند. اما هیچ یک از این اخبار ذره‌ای در بندگی فاطمه(س) تغييري ايجاد نمي‌كند ايشان همچنان اَمَةَ الله (کنیز خدا) باقی ماند.

همچنین جبرئیل از شهادت همه‌ی حضرات معصومین زهرا(س) را با خبر ساخت،مثلاً ایشان را از طولانی شدن دوره‌ی غیبت آگاه می‌کند اما هیچ خبری در عبودیت فاطمه(س) اثر نمی‌کند او همچنان بنده‌ی تسلیم شده‌ی حق باقی می‌ماند وجود مقدس فاطمه(س) زمان دریافت این اخبار کمترین نظری در مقابل حضرت حق ندارند. در روایت آمده است که حضرت می‌فرمایند: بر من مصیبت‌هایی ریخته شد که اگر بر روزگار ریخته می‌شد شب می‌شد و دیگر روزی باقی نمی‌ماند. ظرف وجودی معصوم این چنین نا محدود و وسیع است.

اجازه بدهید قبل از ادامه‌ی بحث بگوئیم وجود مقدس امام زمان نیز این چنین اند امام زمان(عج) از تمام مشکلات مردم دنیا با همه‌ی جزئیات آن به طور کامل مطلع هستند، اما هیچ‌گاه اعتراض و یا سخنی که در مخالفت رضایت حق از ایشان شنیده نشده، ایشان چون اجداد بزرگوارشان در اوج تسلیم‌اند. اراده‌ی خداوند سبحان بدون هیچ کم و کسری و بدون هیچ تغییر زمانی توسط ایشان انجام می‌شود.

اگر به عبارت« عَيْبَةِ عِلْمِهِ » یکبار دیگر دقت کنیم خواهیم گفت علم خدای سبحان در سخن و کلام نمی‌گنجد زیرا هر چه ما بگوئیم تنها نگاه ناقصی است از سوی بنده‌ی ناقص به علم کامل حضرت حق مصلی در نماز غفیله می‌خواند (نمازی که بعد از نماز مغرب وارد شده) « ما تَسْقُطُ مِنْ وَرَقَةٍ إِلَّا يَعْلَمُها » برگی از درخت نمی‌افتد مگر آنکه افتادن آن برگ در علم خدا باشد.

قرآن و روایت برای تقریب به ذهن انسان مثال‌هایی از علم حضرت حق ذکر می‌کنند اما علم او فراتر از آن است که ذکر شود. ما اگر تنها گلدانی در فضای خانه داشته باشیم شمار برگ‌های روییده شده و جدا شده‌ از آن برای ما امکان پذیر نخواهد بود، حال در این نماز بنده می‌گوید: خداوند سبحان شمار همه‌ی برگ‌هایی که در کل عالم از شاخه‌ها جدا می‌شوند، می‌داند، و حضرات معصومین از ان رو که جلوه‌ی نام علیم حضرت حق‌اند از این شمار آگاهند. این گفته‌ها و مباحث تنها گوشه‌ای از سعه‌ی وجودی حضرات معصومین است.

نکته‌ی قابل ذکر آن است که حضرات معصومین از آن رو که خزانه و گنجینه‌ی حق‌اند از هر چیزی آگاهند اما تنها اسم مستأثر حضرت حق است که حتی حضرات معصومین نیز از ان بی خبرند اسم متأثر اسمی است که خداوند برای خود اختیار کرده و اجازه نداده حتی معصوم از آن بهره‌مند شود. اسم متأثر اسم پنهان و مستور حضرت حق است.

در ادامه بحث « عَيْبَةِ عِلْمِهِ » مي‌گوئيم: «روایتی از ابن کوا در زمان امیرالمؤمنین نقل شده{گفته‌آند ابن کوا در شمار خوارج بودند}، روایت چنین است که روزی امیر المؤمنین(ع) سخنرانی می‌کردند و ابن کوا در میانه‌ی سخنرانی حضرت به ایشان گفت تو از خود برای ما سخن بگو حضرت امیرالمؤمنین(ع) فرمودند: « وَيْلَكَ أَ تُرِيدُ أَنْ أُزَكِّيَ نَفْسِي » تو می‌خواهی من از خودم تعریف کنم در حالیکه خداوند اجازه نداده و در سوره‌ی النجم آیه‌ی 32 آمده است: « لا تُزَكُّوا أَنْفُسَكُم‏ » تعریف خودتان را نکنید اما حضرت در ادامه می‌گویند: آیا تو می‌دانی من چه کسی هستم؟

من همان کسی هستم که وقتی پیامبر می‌خواست علمی در اختیارم قرار دهد آن را به من می‌گفت و زمانی هم که درخواستی از ایشان نمی‌کردم و ساکت بودم، بازهم علومی را در اختیارم قرار می‌دادند در درون سینه‌‌ام علم وافری است. آیا تو می‌خواهی من از علمم برای تو بگویم؟   

هر جلسه عرض می‌کنیم در پشت پرده هر اسم راز‌هایی نهفته است حال اگر این اسم « عَيْبَةِ عِلْمِهِ » باشد چه رازهایی پشت آن نهفته و مستور خواهد بود.

 زائر آگاه دست نیاز به سوی گنجینه‌ی علم خدای سبحان دراز می‌کند و تقاضا می‌کند از آن جواهرات معنوی ارزشمندی که در صندوق وجود شما پنهان است قسمتی را در اختیار ما قرار دهید ظرف وجودی ما چندان نیست که تقاضای علوم فراوان کنیم اما با نام یا باسط خداوند سبحان اول وجودی وسیع و نا محدود و ظرفی وصف ناپذیر در اختیارمان قرار دهید و پس ازعطای ظرف وجودی آن را با گنجینه‌های علم الهی پر کنید.

 اجازه بدهید وجود مانیز صندوقچه‌ای هر چند کوچک باشد تا شما این صدوقچه را با نگفته‌های حق پر کنید، از همین جا به حضرت علی بن موسی الرضا(ع) عرض می‌کنیم که آقا گفته‌اند: شما لباس معرفتی در اختیار هر خواهان معرفتی قرار می‌دهید، لباس‌های گران قیمتی معمولاً در صندوق‌خانه نگهداری می‌شود از شما می‌خواهیم تا لباس معرفتی خاصی یا به عبارتی افضلُ الثیاب را در اختیار ما قرار دهید، شما ثیابی از این صندوق‌خانه معرفتی به ما عطا کنید که وجود ما را از هر رذیله و آلودگی اخلاقی تطهیر کند و ظرف وجودیمان به واسطه‌‌ی این افضل الثیاب لیاقت دريافت گنجینه‌های حق را پیدا کند، ما هم کاری به غیر از دعا برای فرزند شما از دستمان بر نمی‌آید از همین جا عرض می‌کنیم.

هديه به پيشگاه مطهر و مقدس اميرالمومنين عليه السلام و پيغمبر خاتم صلي الله عليه و آله صلوات
 






محتوای مرتبط